Kaart&boek 39

Ik verval in herhaling. En ik hoop dat jullie allemaal veel letters krijgen, van chocola en op papier.

Kaart&boek 38

Die rups heeft nu wel lang genoeg bovenaan gestaan en de inspiratie is helaas even een blogje om (ik weet het: heel flauwe formulering), daarom maar weer eens een aflevering van 'Kaart&boek'.


Kaart: Quinten Massys (1466-1530), Geldwisselaar en zijn vrouw, 1514

Kaart&boek 37

Wegens aanhoudend gebrek aan bloginspiratie maar weer eens een kaart.


Kaart: Max Velthuijs

Kaart&boek 36

Kaart: Dick Bruna, z.t., 1966, Art Unlimited, Amsterdam

Kaart&boek 35

Kaart: Buzzz, Buchsaat, Inkognito, Berlijn

Kaart&boek 34

Kaart: Ram Katzir, SEFER/Boek, 2000, Joods Historisch Museum, Amsterdam

Kaart&boek 33 + alweer een pleidooi

Mijn stukjes (dit en dit) over het boekenmuseum waren een klein uitstapje, omdat ik er door het woord 'boekenmuseum' ineens aan moest denken dat de bibliotheek dat eigenlijk best een beetje zou kunnen zijn: een plaats waar de 'uiterlijke schoonheid' van het boek getoond wordt. Natuurlijk realiseer ik me dat het tentoonstellen van boeken niet het belangrijkste is van wat de bibliotheek doet of zou moeten doen.

Wat dan wél het belangrijkste is weet ik niet precies. 'Vroeger' zou ik waarschijnlijk mijn best hebben gedaan hier een mooi rijtje van belangrijke dingen op te schrijven: de bibliotheek als gids in informatieland, als ontmoetingspunt, enz. enz. Maar sinds ik me voorgenomen heb maar eens op te houden met politiek-correct over de bibliotheek te praten, zeg ik het maar zonder omwegen: ik vind dat het een van de belangrijkste taken van de bibliotheek is om zoveel mogelijk mensen er op te wijzen dat lezen iets is dat veel voor je kan betekenen en dat het lezen van 'literatuur' je op de lange duur meer te bieden heeft dan het lezen van 'lectuur'. Bepaald geen sterke zin en niet bruikbaar voor propaganda, maar wel duidelijk denk ik. Anders gezegd: de bibliotheek leert mensen lezen en de bibliotheek leert mensen iets goeds lezen.

Over wat 'goed' is kun je natuurlijk discussiëren en dat lijkt me een prima discussie. Een beetje in de sfeer van 'mag Pietje Bell in de bibliotheek?' en 'mogen strips in de bibliotheek?' maar dan natuurlijk anders. Uitgangspunt lijkt mij: alles mag, maar het een is wenselijker dan het ander. Sandwichmethode? Bruna-formule? Aldi-uitstraling? Hip, klassiek of tijdloos? Allemaal mogelijk en allemaal te proberen, maar het uitgangspunt zou steeds moeten zijn: we moeten de mensen ertoe brengen, aansporen, 'verleiden' voor mijn part, om meer te gaan lezen, of, wat ook kan: om misschien niet meer, maar wel vaker 'iets goeds' te lezen.

Oftewel: ik zou willen dat de bibliotheek zowel een plaats (fysiek en virtueel) als een instituut was waar lezen, en als onderdeel daarvan literatuur, hoog in het vaandel stonden. Daarom moet de bibliotheek, naast al het 'informatieve' en 'recreatieve' waar ze zich mee bezighoudt, altijd óók aandacht blijven schenken aan lezen. Niet om die andere dingen te overschaduwen of opzij te drukken of zelfs niet toe te laten (denk aan gamen), maar gewoon als iets dat zonder enige twijfel in elk geval óók in de bibliotheek hoort.

Let wel: het gaat hier niet om bezoekersaantallen of uitleencijfers, het gaat hier om 'volksverheffing' en om het uitdragen van een overtuiging, nl. de overtuiging dat lezen belangrijk is voor de ontwikkeling van mensen en misschien zelfs kan bijdragen aan een betere maatschappij. Die ontwikkeling en die betere maatschappij lijken mij toch de redenen waarom de bibliotheek, net als het onderwijs maar i.t.t. b.v. de Efteling, een gesubsidieerd instituut is. Niet elke bibliothecaris zal misschien van het grote nut van lezen overtuigd zijn en dat hindert ook helemaal niet, er is genoeg ander bibliotheekwerk te doen. Maar de bibliothecarissen die er wél van overtuigd zijn (en die dus, hoe kan het anders, zelf ook lezen), geef die in elk geval de kans hun overtuiging uit te dragen. Wie daarbij zegt: 'een boek lezen is natuurlijk veel beter dan achter de computer zitten', kan helaas toch niet meedoen, want dát is niet de bedoeling. Het gaat niet om beter of slechter, het gaat niet om concurrentie tussen verschillende manieren van informatie verwerven of van communiceren, het gaat er puur & alleen om dat lezen iets is dat de moeite waard is en waar iedereen daarom op zijn minst uitgebreid kennis mee moet maken, om daarna zelf te kunnen beslissen of hij/zij het de rest van zijn/haar leven wil blijven doen.

Ik bedoel hier niet het 'technisch' lezen, 'zeg maar' het lezen op wat vroeger AVI-niveau heette. Dat is natuurlijk heel nuttig, maar daar staat de bibliotheek een beetje buiten: dat is iets van de school. Maar tussen technisch lezen en 'echt' lezen zit een kloof die overbrugd moet worden en liefst zo vroeg mogelijk. Daarom moet je kinderen, zelfs als ze aan technisch lezen nog lang niet toe zijn, voorlezen. En daarom moet je ook kinderen die inmiddels technisch gezien een eindje gevorderd zijn (of zelfs een behoorlijk eind, óók op de middelbare school), vooral blíjven voorlezen. En daarom moet je kinderen zo snel mogelijk naast hun AVI-verantwoorde niveau-boekjes iets geven waarin misschien wel een paar (te) moeilijke woorden en zinnen staan, maar waarin wél iets verteld wordt dat zo fascinerend is dat je wel door móet lezen, ook al snap je niet elk woord. En als het echt nog te moeilijk blijkt, dan lees je het verder maar voor.

En lezen moet vooral niet iets zijn dat past in het rijtje van tandenpoetsen, groente eten en op tijd naar bed gaan, iets wat je elke dag verplicht moet doen 'omdat het goed voor je is'. Lezen is heus wel goed voor je, maar het moet toch in de eerste plaats horen bij de dingen die je doet omdat ze fíjn zijn: bij taart en patat eten en naar de dierentuin gaan en laat opblijven. Dat wil niet zeggen dat je een kind nooit moet dwingen te oefenen met lezen, want dat moet je wel degelijk doen als het niet uit zichzelf oefent. Maar het wil ook zeggen dat je er daarnaast altijd voor moet zorgen dat er een kant aan zit die die inspanning beloont. Voor een goed verhaal doe je meer moeite dan voor een snertverhaal, dus zorg voor goede verhalen. Zorg als bibliotheek dat je die in huis hebt (en dat de jeugdbibliothecarissen ze zoveel mogelijk zelf gelezen hebben) en zorg dat je ze onder de aandacht brengt van ouders, kinderen en leerkrachten. En zorg als ouders en leerkrachten dat je ze leent (en af en toe koopt).

Tot zover zal menigeen het wel met me eens zijn en misschien zelfs zeggen: maar dat gebeurt allang. Des te beter. Volgende keer meer.


Kaart: Herman Geurts (1954), z.t., 1994, Letterkundig Museum/Kinderboekenmuseum, Den Haag

Kaart&boek 32 + voorgoed voorbij

Ik weet niet precies hoe lang ik al klant ben bij boekhandel v/h Van Gennep. Ik schat een jaar of 10, maar misschien is het korter (of wie weet zelfs al langer). Ik weet nog wel wat de aanleiding was: de grootscheepse verbouwing van boekhandel Donner (tegenwoordig Selexyz-Donner), waar ik toen nog mijn boeken kocht. Donner was na die verbouwing zó groot en warenhuisachtig geworden dat ik de eerste keer dat ik er na de heropening kwam ineens naar buiten wilde en het er vervolgens (ik weet niet meer of het op dezelfde dag was, al zou dat natuurlijk het mooiste zijn) op waagde bij Van Gennep naar binnen te gaan. Ik kende Van Gennep al zolang ik in Rotterdam woonde, maar alleen van de buitenkant. Als ik wel eens over de Oude Binnenweg liep, keek ik graag even naar de, altijd bijzondere, etalage. Een extra attractie was de poes die daar vooral 's avonds vaak in lag te slapen. In mijn herinnering was het een rode poes, die Rosa heette, naar Rosa Luxemburg (die naam moet ik dus ergens gelezen hebben).

Maar naar binnen gaan durfde ik niet goed, omdat in de winkel nooit meer dan een enkele klant was en ik daar altijd een beetje zenuwachtig van word, vooral als ik alleen maar 'even wil kijken'. Maar toen ik me dus in Donner ook niet meer op m'n gemak voelde koos ik het minste van de twee kwaden en stapte bij Van Gennep over de drempel. Ik weet niet meer hoe dit eerste bezoek verlopen is, wie me te woord stond en of ik wat gekocht heb, maar het moet goed zijn afgelopen want ik ben er sindsdien vele malen geweest. Ik kom inmiddels ook af en toe wel weer bij Donner, maar mijn hart ligt toch bij Van Gennep en als daar een boek besteld moet worden dat ik bij Donner zo kan kopen, kies ik toch vaak voor het bestellen en nog een keertje terug moeten.

Toen ik de overstap eenmaal gemaakt had dacht ik: dit had ik veel eerder moeten doen. Ik kreeg bij Van Gennep desgevraagd leesadviezen, maakte eens een praatje over wat ik gelezen had, aaide de winkelpoes (inmiddels was dat een zwarte: Piet geheten) die vaak op de toonbank lag, kreeg een keer zomaar een espresso aangeboden, een andere keer, vlak voor Kerst, een glas wijn. Toen ik eens kwam informeren of de nieuwe Frida Vogels al was aangekomen stond de mevrouw van de boekhandel er al mee in haar hand en ik kreeg er ook nog een interview uit de Volkskrant bij, omdat ik die zelf niet lees (zoals ik al eens eerder vertelde).

De mevrouw van de boekhandel, dat was Maria Heiden. Er was nóg een mevrouw van de boekhandel: Andrea, die nu in Villa Augustus werkt, het hotel-restaurant waarvan de directeur van boekhandel De Drukkery in Middelburg, de winkel die onlangs is uitgeroepen tot boekhandel van het jaar, zegt dat hij zich erdoor geïnspireerd voelt, zoals op ZB Digitaal te lezen was. (Waaruit maar weer blijkt dat alles altijd met alles samenhangt).

Andrea maakte altijd de prachtige etalages, geïnspireerd door een thema of een bepaald boek of een schrijver die kwam signeren of door de Verborgen Tuinen-dag of een expositie in een Rotterdams museum. Er hebben zelfs mensen aan een tafeltje zitten eten in die etalage. Andrea heeft me verschillende boeken aangeraden die ik uit mezelf nooit gelezen zou hebben en dat waren vaak, hoewel niet altijd, boeken die me bevielen.

Er was ook nog een meneer van de boekhandel, dat was John, die meestal op zaterdag werkte en die ik dus misschien wel het vaakste zag. Met hem praatte ik graag even over wat we beiden zoal aan het lezen waren of net gelezen hadden. (Hij was de man die mij verloste uit een geestelijke crisis door te zeggen dat hij Nachttrein naar Lissabon óók vreselijk vond.)

Maar dé mevrouw van boekhandel Van Gennep was toch Maria Heiden. Maria Heiden, die je de indruk wist te geven dat ze er zelf na 35 jaar nog altijd een beetje verbaasd over was dat ze een eigen winkel had en die in een interview eens zei: ik denk dat ik misschien wel een boekhandel ben begonnen omdat ik als kind zo graag winkeltje speelde. Maar intussen was ze de spil van literair Rotterdam en deed naast al het werk voor de winkel nog allerlei andere dingen: ze had een column over boeken op Radio Rijmond, gaf lezingen en hield interviews. Omdat ik zelf van literair Rotterdam erg weinig afweet zijn dit dingen die ik alleen maar hier en daar gelezen heb, al twijfel ik er verder niet aan. Voor mij was Maria Heiden gewoon die aardige, belezen mevrouw van de boekhandel, die me soms iets aanraadde en die, als ik dat een keer niet zo goed bleek te vinden, zei: geef het dan maar terug hoor, dan hou ik het zelf wel of ik geef het een keer aan iemand cadeau. (Dat deed ik dan natuurlijk niet, maar aardig vond ik het wel.) En die, net als ik, erg onder de indruk was van In ongenade van Coetzee.

En toen ging Andrea weg, waarschijnlijk omdat het vertrek van Maria, die bijna 65 was, er aankwam. En toen ging Piet dood en toen Maria me dat vertelde moesten we allebei bijna huilen. En tenslotte ging Maria van de zomer zelf weg. (John is er nog wel.) De winkel is overgenomen door twee nieuwe mevrouwen-van-de-boekhandel, die ook best aardig en belezen zijn, maar aan wie ik nog steeds niet helemaal gewend ben. En toen een van hen me een keer een boek had aangeraden dat me helemaal niet beviel, zei ze niks over teruggegeven, maar alleen: het had wél een heel goede recensie hoor. En ik gaf haar groot gelijk, maar toch knaagde het een beetje.

Van het laatste half jaar dat Maria Heiden nog in 'haar' winkel, die toen haar winkel al niet meer was (ze was er nog een dag per week), werkte, is een film gemaakt die als titel haar lijfspreuk heeft: 'Leest en verrijkt uw geest.' De film duurt 50 minuten en wordt vanaf 17.00u vandaag (nu ik dit schrijf is het nog zaterdag) elk heel uur op TV Rijnmond uitgezonden. Het herhalen gaat door tot zondag 14.00u. Dit voor wie in REO (Rotterdam & Omstreken) woont. Maar je kunt hem ook op je pc zien: via de site van TV Rijnmond en dan rechts op LIVE TV klikken. Daarna is hij misschien nog wel te zien via Uitzendig Gemist van Rijnmond.

Voor wie de boekhandel en Maria Heiden kent is het zeker een aanrader, anderen zien er misschien niet zoveel in, maar het valt te proberen. Wat Maria in de film zegt over hoe ze zich een boekhandel voorstelde toen ze ermee begon, dat is ongeveer zoals ik zou wensen dat een bibliotheek was, of in elk geval óók was. Daarover later misschien nog iets meer.

Maria Heiden heeft ook enkele boeken geschreven, o.a. Mijn vader geboren in 1903, dat eerst in afleveringen op de Kinderpagina van NRC Handelsblad is verschenen, maar ook voor volwassenen heel geschikt is. (Ik vond het in elk geval erg leuk.)

Naschrift (zondag): met die herhalingen klopt toch iets niet, want nu is er iets anders te zien. Dus wie het nog wil zien moet even doorzetten...


Kaart: Stefan Verwey

Kaart&boek 31 + nieuwjaarswens

Vorig jaar (ja, dit was alweer de tweede jaarwisselingop dit blog...) dacht ik met Nieuwjaar aan mijn oudtante en was mijn wens erg compact. Dit keer kwamen me de woorden van een buurman uit mijn jeugd in gedachten, die met Nieuwjaar placht te zeggen (wij woonden in Middelharnis en hij sprak uitsluitend Flakkees): 'Ik waanse je al wat waanselijk is.'

Ik sluit me graag bij hem aan. Hier en daar plaatste ik al een wensje op een blog van iemand die misschien ook dit stukje weer leest, maar een extra wens zal wel niemand storen. Daarom nu voor alle lezers van dit weblog:

Ik wens jullie alles wat wenselijk is!


Kaart: Good Habits, Bizarrworld, München

Kaart&boek 30

Mijn bijdrage aan de discussie...


Kaart: Theo Swagemakers (1898-1994), Portret 'De vier prinsessen', 1952

Kaart&boek 29 + pleidooi voor het boekenmuseum 2

Op mijn stukje over het 'boekenmuseum' kreeg ik aardige reacties (zie aldaar a.u.b.). Leuk om te lezen dat in verschillende bibliotheken dingen georganiseerd worden rond boeken en schrijvers. Ik wist ook wel dat dat gebeurde, al heb ik geen idee of het vaak gedaan wordt. Grote bibliotheken hebben er waarschijnlijk meer geld en uren voor, maar in kleine bibliotheken zijn misschien weer meer vrijwilligers voor zoiets te vinden. Wat je altijd in de eerste plaats nodig zult hebben zijn een paar enthousiaste mensen die zo nu en dan een goed idee hebben en die hun enthousiasme op anderen weten over te brengen.

Dat ik begon te denken aan een 'museale' functie van de bibliotheek kwam door de term boekenmuseum, die bij mij in plaats van het ermee bedoelde doemscenario juist het tegendeel opriep: ja natuurlijk moeten we, naast nog heel wat meer, óók boekenmuseum zijn! Er zijn zoveel boeken die het bekijken waard zijn en een boek is meer dan alleen de tekst die erin staat (al suggereert de reclame voor e-readers iets anders).

Digitalisering van zeldzame en kostbare boeken is prachtig: je kunt het boek in een vitrine zetten en op een scherm ernaast kun je er digitaal doorheen bladeren. Ik heb dat 's gezien op een kinderboekentoonstelling in de Kunsthal en vond dat erg leuk. Die hele tentoonstelling was trouwens erg leuk en een voorbeeld voor wat bibliotheken op kleinere schaal zouden kunnen doen.

Bibliotheken zouden voor mijn gevoel iets moeten uitstralen van enthousiasme, liefde en bewondering voor boeken. Wie in een bibliotheek komt moet denken: wat staat (of wellicht: ligt) hier ontzettend veel om te lezen en wat is het boek toch een wonderbaarlijk en prachtig ding. Zou er naast de diverse landelijke werkgroepen die de bibliotheek gaan redden ook niet een werkgroep kunnen komen die het boek als museumstuk (en hiermee bedoel ik beslist niet alleen oude boeken) gaat promoten? Er is al een museum van het boek, we hebben het Letterkundig Museum, er is de afdeling Bijzondere Collecties van de UVA en er is ongetwijfeld nog heel veel meer waar ik nooit van gehoord heb. Daar zou je iets kunnen leren over het maken van exposities of expositietjes en misschien ook wel materiaal kunnen lenen. Of misschien kunnen 'we' wel met ze samenwerken en kleine satelliettentoonstellinkjes maken die aansluiten bij een grote in zo'n echt museum. Grotere bibliotheken hebben zelf ook vanalles in hun kluis staan. Het is zonde dat je daar maar zelden iets van kunt zien. En dat een mooie tentoonstelling, als die eens ergens is, niet ook naar andere bibliotheken gaat. En dat goeie ideeën in elke plaats opnieuw lijken te moeten worden uitgebroed.

Dus, nogmaals, wat mij betreft wordt de bibliotheek ook een beetje een boekenmuseum.

Ach ja, men droomt wel eens wat...


Kaart: Vincent van Gogh, Romans Parisiens, 1887

Kaart&boek 28 + pleidooi voor het boekenmuseum

In het kader van mijn nieuwe benadering vandaag een stukje over het 'boekenmuseum'. Ik leerde deze term kennen door Edwin, die hem af en toe gebruikt, meestal in combinatie met 'verworden tot'. Het is een term die me niet zo bevalt, d.w.z. niet in de zin waarin hij bedoeld wordt. Wat ik er in lees is ongeveer dit: als we zo doorgaan met de bibliotheek dan staan daar over een jaar of vijf misschien nog wel heel veel boeken in de kast, maar bijna niemand leest ze nog. Ik vrees overigens dat dat idee wel kan kloppen. Ik ben een paar keer in de OBA geweest en heb daar veel mensen achter pc's en laptops gezien en welgeteld een persoon die een boek inkeek. En hier in R'dam is het niet veel anders. In kleinere bibliotheken waarschijnlijk wél, maar daar kom ik nooit.

Je kunt, lijkt mij, op verschillende manieren op die ontwikkeling reageren. Mensen die de term 'boekenmuseum' gebruiken zien, voor zover ik het begrijp, als remedie: andere dingen doen en aanbieden in de bibliotheek, zoals gratis internet, comfortabele werkplekken en de mogelijkheid koffie en broodjes te kopen, begeleiding bij digitaal zoeken, jeugd de kans geven in de bibliotheek te komen gamen, een rol spelen bij het vergroten van 'mediawijsheid' in de samenleving, enz. Vooral dus de 'digitale dingen', zogezegd. Het lijkt me allemaal op zijn minst het proberen waard tot zelfs van groot belang. Maar je zou op het feit dat vrijwel niemand meer voor de boeken naar de bibliotheek lijkt te komen ook op een andere manier kunnen reageren. Let wel: ik bedoel niet in plááts van de zojuist genoemde dingen, maar ernáást.

Eerst nog even iets over de term 'boekenmuseum'. Ik weet niet wie die bedacht heeft, maar erg sterk vind ik hem niet. Want waar de bibliotheek toe 'verwordt' als daar niemand meer een boek komt lenen is geen boekenmuseum maar een boekenmagazijn. Mensen komen naar een museum om daar kunst of andere dingen te bekijken, maar ze zullen echt niet naar de bibliotheek komen om daar de boeken te bekijken die in de kasten staan.

Ik zou het juist wel fijn vinden als elke bibliotheek ook een beetje een boekenmuseum was. Maar dan bedoeld als: een plaats waar iets te zien is van de schoonheid ván en de liefde vóór het boek. Een boek is naast drager van tekst ook een ding op zichzelf en soms een heel mooi ding. Veel boeken zijn de moeite waard om naar te kijken, sommige zijn zelfs prachtig. Als bibliotheek zouden we daar iets mee moeten doen. Voor een deel kan dat digitaal, maar ik zou het ook mooi vinden als elke bibliotheek, ook de kleine, exposities maakte van oude boeken, bijzondere boeken, trendy boeken, mooi uitgegeven series, alle drukken van een bekend boek, de mooist vormgegeven boeken van een bepaald jaar, fraai geïllustreerde (kinder)boeken, enz. enz. Of iets over een auteur maar dan niet zo'n treurig tafeltje met tien uit de kast geplukte boeken, maar iets moois, iets waar zorg aan besteed is en waar over nagedacht is door iemand die verstand heeft van vormgeving en presenteren. Ooit beschreef ik al eens een ideetje, zoiets bedoel ik nu ook, maar dan groter.

Regelmatig zie ik in de trein iemand een bibliotheekboek lezen. Ik zit me dan altijd een beetje te schamen, want vrijwel zonder uitzondering zien die boeken er aftands uit: verfomfaaid, smoezelig, een goedkope herdruk. Ik begrijp heus wel dat bibliotheekboeken niet altijd nieuw kunnen zijn (al vind ik het aanschaffen van goedkope herdrukken eigenlijk uit den boze), maar er zou in de bibliotheek zelf iets tegenover kunnen staan. De boeken die je kunt lenen hoeven dan misschien niet altijd mooi te zijn, maar de bibliotheek zou ook aandacht kunnen (eigenlijk vind ik: moeten) vragen voor de uiterlijke schoonheid van veel boeken, voor hoe de vormgeving ervan in een tijdperk past, enz. Dat gebeurt ook wel hier en daar, maar in 'gewone' bibliotheken volgens mij maar zelden. (Ik laat me graag overtuigen van het tegendeel.)

Volgens mij hoeft dit helemaal niet zoveel te kosten, d.w.z. niet als je het vergelijkt met wat sommige andere dingen kosten die ook gebeuren. Het kan landelijk of op zijn minst 'provinciebreed' worden opgezet, tentoonstellingen kunnen rouleren en naar een begeleidend digitaal programa kan door iedere bibliotheek die meedoet via de eigen website verwezen worden.

Kijk, dát is tenminste een boekenmuseum. En trouwens, wie denkt dat een museum muf en saai is zal er vermoedelijk niet vaak komen, want dat geldt voor veel musea helemaal niet.

Ik wil er nog meer over kwijt, maar dat komt nog.


Kaart: Late nineteenth & early twentietht-century children's books from the Opie Collection of Children's Literature, Bodleian Library, University of Oxford

Kaart&boek 27

Kaart: Rotraut Susanne Berner, z.t., Black Olive Press

Kaart&boek 26

Kaart: Medewerker van Jan van Eyk, Maria met Kind ('Ince Hall-Madonna')

Kaart&boek 25 + gewetensvraag

Edwin vroeg me, in een reactie op mijn blogpost van afgelopen zondag:

Waarom toch altijd beginnen over conservatief als je zegt dat je het liefst zou zien dat bibliotheken alleen boeken bevatten en dan nog het liefst alleen literatuur? Dat is toch gewoon een wens/mening?

En Ton de Kruyff schreef n.a.v. diezelfde post:

Maar voor mij hoort er ook informatie in een bibliotheek thuis. Van allerlei kanten. Via een pc, maar ook weer vooral op papier.

Beide opmerkingen hebben me aan het denken gezet. Ik ben er nog niet uit, maar soms helpt het als je toch alvast wat opschrijft.

Waarom noem ik de gedachte aan een 'literaire bibliotheek' conservatief? Of ik dat altijd doe weet ik niet, maar ik zal het vast wel vaker hebben gedaan. Inderdaad is het gewoon een wens/mening, maar mij lijkt dat wat meestal als progressief of conservatief bestempeld wordt ook juist de wensen en meningen van mensen zijn. Over gedrag hoor je dat toch niet zo vaak. Ik zie dus geen tegenstelling tussen 'conservatief' en 'gewoon een wens/mening', eerlijk gezegd.

Maar daar is de vraag nog niet mee beantwoord, want ik begrijp natuurlijk best wat er bedoeld wordt: waarom associeer ik wat ik vind over een 'literaire bibliotheek' toch steeds met conservatief? En daar raakt de vragensteller wel een gevoelige snaar. Want het is een vorm van zelfbeschuldiging waar ik eigenlijk helemaal niet aan zou willen doen, maar waar ik me een beetje toe gedwongen voel door de sfeer in 'biblioblogland'. Of dat ook de sfeer is in 'bibliotheekland' in ruimere zin weet ik niet, want daar heb ik onvoldoende zicht op.

Als (en voor zover) ik 'biblioblogs' lees, lees ik daar vaak over vernieuwing en die vernieuwing is vrijwel altijd 'digitaal' van aard, om het zo maar even te noemen. De bibliotheek moet een nationale website hebben, de bibliotheek moet op hyves, de bibliotheek moet iets met wikipedia, de bibliotheek moet gevonden worden door zoekmachines, de bibliotheek moet een betrouwbare toegangspoort worden tot digitale informatie, in de bibliotheek moet je kunnen gamen, enz. Het is niet helemaal mijn wereld en misschien is het zelfs helemaal mijn wereld niet. Dat komt omdat ik werk voor hoogbejaarden én omdat ik met boeken werk. Over al die andere dingen lees ik wel eens wat en ik heb er ook wel af en toe een mening over, maar echt veel weet ik er niet van omdat ik er geen praktijkervaring mee heb. Van het een verwacht ik meer dan van het ander: een goeie toegangswebsite voor heel bibliothecair Nederland lijkt me van levensbelang voor de bibliotheek, aanwezigheid op hyves weer wat minder. Maar elk experiment, mits redelijk onderbouwd, goed uitgevoerd en bijtijds (en kritisch) geëvalueerd, lijkt me nuttig en ik lees er graag over. Als ik kritiek heb is die opbouwend bedoeld, d.w.z. theoretisch gesproken dan, want ik realiseer me heus wel dat mijn op- en aanmerkingen niet snel een beleidsmaker zullen bereiken, laat staan beïnvloeden. (Maar dat mag de pret in het geheel niet drukken.)

Al deze 'digitale' zaken worden, volgens mij, door vrijwel iedereen gezien als vooruitstrevend. De een zal ze wat meer omarmen en toejuichen dan de ander, maar je hoort nooit eens iemand zeggen dat 'digitaal' ouderwets of behoudend is. 'Bibliotheekvernieuwing' gaat dan ook heel vaak over digitale dingen en subsidie voor bibliotheekvernieuwing gaat volgens mij ook heel vaak naar digitale dingen.

Ik schreef het al in mijn eerste korte reactie op de vraag van Edwin: dat ik, als ik iets schrijf over de bibliotheek als centrum voor literatuur, daar meteen zelf maar vast aan toevoeg dat dat door veel mensen wel conservatief gevonden zal worden, komt door termen als 'boekenmuseum' en 'ouwe meuk' die ik af en toe lees als het op biblioblogs over boeken gaat. Zelf zeg ik nooit 'pretpark' of 'moderne shit' of zoiets, als ik het over nieuwe ontwikkelingen heb. Maar ik voel mij wél gedwongen om te zeggen 'ik weet dat menigeen het idee van een bibliotheek waarin het in de eerste plaats over literatuur gaat verouderd vindt' waarmee ik eigenlijk, ook al laat ik het er niet op volgen, toch een beetje bedoel: 'maar wees alstublieft zo vriendelijk mij daarom toch niet meteen af te schrijven' of zoiets.

En ja, dat moet maar eens afgelopen zijn. Het is nog net geen zelfcensuur, maar het begint er op te lijken. Dat ik me ertoe gedwongen voel zegt ongetwijfeld iets over mij en misschien ook iets over de sfeer in de biblioblogwereld. Ik heb altijd het gevoel gehad dat ik daar maar per ongeluk in verzeild geraakt ben en er maar half-en-half thuishoor, maar mijn plekje verdedigen met 'ik weet wel dat ik ouderwets ben, maar ik bedoel het toch echt goed hoor', dat is natuurlijk een beetje slap, en dan zeg ik het nog voorzichtig. Laf kun je het eigenlijk wel noemen.

Dat was dus even een confronterende vraag, maar wel nuttig. Dankjewel, Edwin.

Op de opmerking van Ton de K. kom ik hopelijk later nog terug. Ook over wat ik bedoel met een 'literaire bibliotheek' moet ik nog maar eens iets uitleggen. Maar zo was het wel weer even genoeg.


Kaart: Quint Buchholz, Der Gruss, Inkognito, Berlijn

Kaart&boek 24

Zie je die kaas in de boom, Anna? Wel een beetje vreemd dat die muis niet naar het voorlezen luistert. Of zou dat in een moeite door gaan?


Kaart: Rotraut Susanne Berner,Vorlesestunde, Inkognito, Berlijn

Kaart&boek 23

Kaart: Hans de Beer, Plume dans son igloo (Kleine IJsbeer in zijn iglo)

Kaart&boek 22

Kaart: Rotraut Susanne Berner, z.t., Black Olive Press

Kaart&boek 21

Met dank aan Henk:






















Kaart: Gerry Hurkmans, Boeken II, Art Unlimited, Amsterdam

Kaart&boek 20

Kaart: Evert Thielen, Løkken, 1993