Jongens waren we 3 - slot

Ik had zo'n beetje het plan om voor dit derde stukje (zie hier en hier voor de vorige twee) een paar dingen te bedenken die je als bibliotheek misschien zou kunnen aanbieden aan de jongens die je met behulp van de Wii ertoe hebt 'verleid' de bibliotheek te bezoeken. Omdat bibliothecarissen meestal niet zijn opgeleid in het werken met dergelijke groepen, dacht ik dat het misschien een idee zou kunnen zijn om dat te doen in samenwerking met jongerenwerkers. Aangezien de meeste jongens van een jaar of 15 niet staan te trappelen om eens een boek te lezen, leek het me verstandig om dat dan ook maar niet actief te propageren, maar te proberen ze te interesseren voor andere activiteiten, die zijdelings te maken hebben met lezen, zoals b.v. het zelf maken van een film of het volgen van een cursus of workshop over iets waar ze in geïnteresseerd zijn. Ik wil niet beweren dat zulke dingen altijd lukken. Waarschijnlijk is de kans dat het wat wordt zelfs maar erg klein. Maar ik zou toch het mooi vinden als de bibliotheek er een taak in zag en het in elk geval eens ergens probeerde.

Dit was mijn plan en nu is dat dan een beetje uitgevoerd, d.w.z. ik heb er iets over opgeschreven, maar niet meer met volle overtuiging. Dat komt omdat ik inmiddels besef dat mijn hele verhaal nergens op gebaseerd is. D.w.z. het is gebaseerd op mijn idee dat je van gamen minder leert dan van lezen. En, zoals uit een reactie van Edwin op mijn vorige stukje bleek, die overtuiging klopt niet en is in feite een vooroordeel. In zijn reactie staat o.a.

Games zijn veel meer dan ontspanning. Ze kunnen je ook leren relativeren en alles wat een boek verder doet, en dan ook nog non-lineair en interactief.

En als Edwin het zegt geloof ik het. Ik moet wel, want ik moet eerlijk bekennen dat ik van games niks weet, behalve wat ik er af en toe over lees en dat is niet veel. En het is nogal stom om een hele theorie te baseren op iets waar je geen verstand van hebt. Dus nu schaam ik me een beetje, maar er is niks meer aan te doen. En het was goed bedoeld, dat moeten jullie maar geloven. Maar het was tevens, dat besef ik, pure bluf. Waarvoor excuses.

Of het helemáál waar is dat je van games alles kunt leren wat je ook uit boeken kunt halen betwijfel ik nog. Helpen games je ook bij het leren begrijpen van lastige teksten en dragen ze bij aan je taalontwikkeling? Zo ja, dan zul je mij er niet meer over horen. D.w.z. tot ik zelf met het verschijnsel game heb kennis gemaakt, dus misschien wel nooit, want soms is een mens toch echt te oud om iets nieuws te leren, althans dat kun je zo voelen.

Wat ik er nu daarom alleen nog over wil zeggen is dat ik vind dat in elke bibliotheek in de buurt van de Wii een flinke afvalbak moet staan en dat die jongens er, zolang dat nodig is, keer op keer op gewezen moeten worden waar die bak voor bedoeld is. (En in die les moet dan bij voorkeur een paar keer het woord 'respect' gebruikt worden.) O ja, en ik vind ook dat liefst iedere bibliothecaris, maar toch tenminste elke bibliothecaris die iets met pubers te maken heeft, In een adem uit..., het geheim van het lezen van Pennac zou moeten lezen.


Foto hier gevonden.

Jongens waren we 2

Mijn stukje van een paar dagen geleden, over een bibliotheek in een middelgrote stad, overkwam me eigenlijk een beetje. Toen ik zat te praten en thee te drinken met mijn collega uit die stad, dacht ik natuurlijk helemaal niet aan een blogstukje (stel je voor). Maar toen ik na onze ontmoeting thuiskwam, liep ik meteen door naar de computer om er iets over op te schrijven. In de bus op weg naar huis was het me duidelijk geworden: dit is iets belangrijks of zou dat kunnen zijn of zou dat horen te zijn. Hoe of wat wist ik nog niet, alleen dát het dat was.

Toen ik schreef dat die jongens Marokkanen waren heb ik natuurlijk wel even nagedacht. Schrijf ik dat op of niet? Doet het ertoe? Kan ik niet beter gewoon 'jongens' schrijven? Is het racistisch? Is het PVV? Maar ik wist het eigenlijk meteen: hier doet het er toe, dus hier hoort het te staan.

En waarom doet het er dan toe? Zouden het geen Nederlandse jongens kunnen zijn? Ja, dat zou elders zeker kunnen en ik maak me geen illusies over de chipszakjes en colablikjes die Nederlandse jongens in sommige bibliotheken achterlaten en over het geluid dat ze produceren bij het spelen op de voor hen opgestelde Wii of ander spelcomputer. Maar hier, in de middelgrote stad waar mijn gesprekspartner werkt, zijn het toevallig Marokkaanse jongens. Ook weer niet zo heel erg toevallig als je zou weten welke stad het is, want daar wonen nogal wat Marokkanen. Maar er wonen ook Turken en Surinamers en Nederlanders en ook meisjes, dus het is toch ook wel weer een beetje de vraag waarom het net de Marokkaanse jongens zijn die de Wii als eerste ontdekt hebben. Want daar zal het misschien wel aan liggen: zij waren er het eerst bij en nu komen die andere groepen er niet meer aan te pas. Of misschien willen die wel helemaal niet op de Wii spelen, dat kan ook, dat weet ik natuurlijk niet.

Maar het feit ligt er dat wij hier een bibliotheek hebben én een groep Marokkaanse jongens die daar naar binnengaat. Is dat niet een beetje bijzonder? Ik vind eigenlijk van wel. En nu komt wat ik met mijn term 'zwaktebod' bedoelde. Edwin zei in een reactie dat we het daar al eerder over gehad hebben, met de naaimachines. Dat is zo, maar ik geloof dat het hier toch anders ligt. Het zwakke hier vind ik dat de bibliotheek die jongens leuk laat spelen op de Wii, maar verder niks doet. Daarom ben ik het helemaal eens met de opmerking van mijn gesprekspartner dat de bibliotheek op die manier op een buurthuis lijkt.

Een buurthuis dat Marokkaanse jongens iets aanbiedt waar ze zich mee vermaken doet goed werk. Over Marokkaanse jongens die zich met andere dingen vermaken hoef ik het niet te hebben. Een zichzelf respecterend buurthuis zal misschien nog iets méér doen dan ze onderdak bieden, dat weet ik niet, want ik weet niets van buurthuizen. Maar ook als ze die jongens na schooltijd alleen wat gezelligheid bieden doen ze iets zinvols lijkt mij. Dat geldt 'op zich' ook voor een bibliotheek, maar een zichzelf respecterende bibliotheek zal, vind ik, in ieder geval wél meer moeten doen. De bibliotheek heeft een andere taak dan het buurthuis. Wat precies de taak van de bibliotheek is weet misschien niemand meer, maar die taak heeft in elk geval (hoop ik althans) nog iets te maken met lezen, zowel van literatuur als van informatieve boeken en andere bronnen.

Ik weet dat er mensen zijn die het spelen van games net zoiets vinden als het lezen van boeken. Twee jaar geleden dacht ik zelf nog: games in de bibliotheek, zijn ze nou helemáál gek geworden? Omdat dankzij de 23dingen (d.w.z. als bijverschijnsel ervan) enkele van mijn meningen wat zijn bijgesteld denk ik dat nu niet meer. Maar ik denk toch nog steeds níet dat gamen net zoiets is als lezen. Als het gaat om 'lezen ter ontspanning' wil ik het, eventueel, nog wel 'net zoiets' noemen. Maar er bestaat ook een ander soort lezen, dat weliswaar soms ook wel degelijk ontspannend kan zijn, maar dat daarnaast nog iets meer te bieden heeft: het lezen dat ons in staat stelt dingen te begrijpen of ons over dingen te verwonderen. Dát is het lezen waar het, in elk geval ten dele, volgens mij in de bibliotheek om zou moeten gaan. Het lezen waardoor je leert ook de niet-zo-eenvoudige zinnen te snappen, het lezen dat je laat zien hoe anderen leven, het lezen dat je een gevoel voor schoonheid geeft, het lezen dat je op andere gedachten brengt, het lezen dat je leert relativeren, het lezen dat je leert dat je niet alleen bent, het lezen dat je leert dat je wél alleen bent, het lezen dat je meer zicht op de wereld en op de ander en op jezelf geeft en daardoor verdraagzaamheid bevordert, enz. Kortom: het lezen dat heel misschien een klein beetje kan bijdragen aan een betere wereld.

Dát lezen zou de bibliotheek volgens mij moeten aanmoedigen en bevorderen. En als je dan een groep Marokkaanse jongens 'in huis' hebt, dan zou je moeten gaan nadenken over de vraag hoe je dat in dit specifieke geval zou kunnen aanpakken. Hoogstwaarschijnlijk kom je dan tot de conclusie dat je dat niet weet. En met de term 'zwaktebod' bedoelde ik: dat je je vervolgens bij die conclusie neerlegt. Dan gaat het je dus alleen nog om het bezoekersaantal: leuk dat we al die jongens binnenkrijgen, dan loopt de teller lekker door en houden we hopelijk onze subsidie. (Dit nog even afgezien van de vraag of je met teveel lawaaierige jongelui de mensen die rust zoeken niet uit de bibliotheek wegjaagt.)

Later meer (hoop ik).

Foto: nrc handelsblad, hier gevonden.

Jongens waren we

Vandaag sprak ik iemand die in een openbare bibliotheek in een middelgrote stad werkt. Mijn werk levert zelden zo'n ontmoeting op en dit was dan ook een privé-afspraak, maar dat verhinderde ons niet om uitgebreid over de bibliotheek te praten. Mijn gesprekspartner vertelde over die bibliotheek in die middelgrote stad: 's middags komen er vaak Marokkaanse jongens van een jaar of 15 op de Wii spelen. Ze laten chipszakjes en colablikjes achter en maken een hoop herrie. De mensen die naar de bibliotheek komen om rustig te lezen ergeren zich eraan, en die jagen we er misschien wel mee weg. Als je die jongens vraagt of ze hun troep willen opruimen zeggen ze 'natuurlijk ruimen we alles op!' maar als ze weg zijn ligt het er nog. Op deze manier wordt de bibliotheek toch een buurthuis? Een bibliotheek is er toch om het lezen te bevorderen? Maar het wordt vooral belangrijk gevonden dat we zoveel mogelijk bezoekers binnenkrijgen. Nederlandse jongens zie je overigens nooit bij de Wii. Meisjes ook niet.

Ik was het eigenlijk wel eens met de gedachte dat de bibliotheek op deze manier op een buurthuis gaat lijken. Maar ik probeerde er een positieve draai aan te geven: is het dan de bedoeling om die jongens als ze eenmaal binnen zijn ook nog voor iets anders te interesseren? Waarop mijn gesprekspartner zei dat ik niet moest denken dat je die jongens ertoe zou kunnen bewegen een boek te lezen. Dat ze wel naar meisjes bellen die ze buiten zien lopen om te vragen of ze binnenkomen. En dat die meisjes dat dan doen en dat dat nog meer herrie en rotzooi oplevert. En dat er soms ook wel meisjes zijn die in de bibliotheek zitten te lezen en dat de jongens daarom als ze binnenkomen roepen: zijn de bibliotheeksletjes er vandaag? En dat die meisjes dan zeggen: jullie moeten toch óók voor school een boek lezen? En dat die jongens dan reageren met: ja, we zijn daar gek.

En toen begon ik een beetje te filosoferen over wat je zou kunnen doen om hier nog iets goeds uit te halen. Daar kwam ik niet erg ver mee. Ik haalde nog wel het verhaal van Edwin aan, over die jongetjes die op de game-middag eigenlijk ook wel graag wilden tekenen. Die waren wel een stuk jonger (én uit de provincie...) maar volgens mij zit daar toch de sleutel. D.w.z.: als er een sleutel ís, wat me de vraag lijkt, maar wel een belangrijke vraag. Mijn gesprekspartner en ik kwamen in elk geval tot de conclusie dat de bibliotheek niet meer weet wat ze wil en waar ze heen moet.

Over die positieve draai, die me nog niet loslaat, later misschien meer.

Foto nrc handelsblad/Rien Zilvold, hier gevonden.

Beetje blij

Sommige sombere buien waaien snel over. En het is niet voor het eerst dat gamen daartoe leidt. Kijk nou toch eens wat een leuk filmpje ik zojuist ontdekte op Bibliotheek 2.0: