schrijverdezes

Lezen in het zwart

2011-12-19T16:39:00.019+01:00

Van boven naar onder: Florence Fuller / Lucile Blanch / Iain Faulkner

Rotterdam 2011-2

2011-11-27T15:14:00.002+01:00

Ik koop vrijwel elke week kaas (oude boeren of overjarige boeren) op de markt. Het is een gezellige kraam en de kaas is erg lekker. Een van de meisjes die in de kraam helpen heet L. Ik was getuige van het volgende gesprek.

Klant: Jij woont toch in Kinderdijk hè.
L: Ja.
Klant: Ken je dan Corry? (Preciese naam verstond ik niet, maar doet er niet toe.)
L: Achternaam?
Klant: Weet ik niet. Maar ik dacht: in Kinderdijk kent iedereen elkaar.
L: (noemt een achternaam)?
Klant: Weet ik niet.
L: Woont ze in de ...straat?
Klant: Weet ik niet.
L: Heeft ze een winkeltje?
Klant: Nee. Maar ze heeft een Suzuki Swift.
L: O! Heeft ze kort blond haar?
Klant: Ja.
L: En een hond?
Klant: Ja.
L: Ja, die ken ik wel. Eerst dacht ik, geen achternaam, dan weet ik het niet, maar toen je zei een Suziki Swift...
Klant: Zie je wel, in Kinderdijk kent iedereen elkaar.

Andere klant (ik) moest lachen, maar dacht: blij dat ik niet in Kinderdijk woon.

(Op de foto is de kraam te zien.)

Foto: Flickr, gemaakt door Deadly Tedly.

Actie en reactie

2011-11-18T14:21:00.006+01:00

Een mail aan de heer G. Schunselaar van de CPNB:

Geachte heer Schunselaar,

In 2009 vroeg ik u of er een groteletterversie van het Nederland Leest-boek (toen Oeroeg) zou kunnen komen. Bijna 200 mensen die in bibliotheek of zorginstelling te maken hadden met lezers van groteletterboeken ondersteunden dit verzoek met hun handtekening en motivatie. Helaas kon of wilde de cpnb er toen niet aan voldoen.

In 2010 was er wél een groteletterversie van het Nederland Leest-boek (De grote zaal), maar die was bedoeld om in de collectie van bibliotheken opgenomen te worden.

Dit jaar kwam er weer een groteletteruitgave (van Het leven is vurrukkulluk) en in verschillende bibliotheken is die nu gratis uitgedeeld aan de lezers. Dit was precies wat in de handtekeningenactie van 2009 bedoeld werd: het Nederland Leest-boek voor álle bibliotheekleden, óók voor diegenen onder hen die op grote letters zijn aangewezen.

Op deze laatste dag van Nederland Leest 2011 wil ik u hier dan ook heel hartelijk voor bedanken!

En ik hoop natuurlijk dat er ook in de komende jaren een groteletterversie om uit te delen zal komen.

Met hoogachting en vriendelijke groet,

Foto hier gevonden.

Lezen in het rood

2011-11-12T15:35:00.005+01:00

Van boven naar onder: Vasili Zaitchenko / David Griffiths / Edward Hopper

Rotterdam 2011

2011-11-07T15:05:00.000+01:00

Ik stond op de bus te wachten en op de bank in het bushuisje zat een oudere allochtoon (Marokkaan neem ik aan). Aan de overkant liep een andere oudere allochtoon voorbij, vermoedelijk op weg naar de moskee op de hoek. De heren raakten in (een voor mij onverstaanbaar) gesprek over de straat heen. Toen stak de tweede man de straat over om de andere een hand te komen geven, zoals allochtone mannen dat veelvuldig doen. (De allochtone meisjes zoenen elkaar 4x en zeggen er 'ha schatje' bij, da's weer heel anders.) Maar voor hij zijn kennis begroette, zei hij eerst mij gedag, omdat ik daar toevallig stond. Een hand kreeg ik niet, maar zo was het ook leuk.

(De bushalte is op de foto te zien, achter de boom.)

Foto hier gevonden.

maan roos bieb

2011-11-06T12:39:00.009+01:00

In de afgelopen week was ik getuige van iets waarvan ik later dacht dat het eigenlijk een historische gebeurtenis was. Ik was toevallig aanwezig in een klein wijkbibliotheekje in de buurt van R'dam, toen daar een klas op bezoek kwam: groep 3. De mevrouw van de bieb heette de kinderen welkom, vertelde ze wat over de bibliotheek en liet zien waar de boeken stonden die ze al konden lezen. Daarna mochten ze een boek uitzoeken om mee naar school te nemen: een leesboek of een informatief (plaatjes)boek. Na een kwartier ofzo moesten ze van hun onderwijzer in de rij gaan staan en mochten ze helpen hun boeken te scannen. De meester zei dat hij van plan was vaker te komen.

Gisteren las ik op Bibliotheek 2.0 de bijdragen over de Digitale Bibliotheek. En dacht: van de digitale bibliotheek weet ik weinig of eigenlijk niks, maar wat ik in dat wijkbiebje zag, dat was dan wel niet de hele bibliotheek van de toekomst, maar toch zeker een onderdeel ervan: 25 kinderen die net kunnen lezen maken kennis met de bieb. Een historische gebeurtenis in hun leven zou dat kunnen zijn. Aan de bibliothecaresse lag het niet, die was aardig en ontving de kinderen leuk. Toen ik later tegen haar zei 'wat deed u dat leuk', vertelde ze dat ze het had moeten improviseren omdat de collega die het zou doen ziek was. En nu denk ik: knap van die mevrouw, maar waarom laat de bibliotheek dit soort dingen aan improvisatie over? Waarom is er geen 'spannend' draaiboek, waarom krijgen de kinderen geen boekje Groep 3 in de bieb ofzoiets kado, waarom krijgt de school geen voorleesboek mee, ik noem maar wat? Het gaat in onderzoeken over de bibliotheek zo vaak over de belevenisbibliotheek, waarom wordt van zo'n 1e bezoek van een klas beginnende lezertjes dan niet meteen een onvervalste en liefst onvergetelijke belevenis gemaakt?

Het zal vast ook wel eens anders gaan. De ene bibliotheek doet het zus, de andere zo. De ene heeft meer geld, of er meer geld voor over. Er werkt misschien iemand die beginnende lezertjes heel belangrijk vindt. Of zo iemand werkt er juist niet. Maar het zou stándaard anders moeten gaan, vind ik. Duur? Weet iemand hoeveel de Digitale Bibliotheek kost? Ja, de toekomst van de bibliotheek heeft alles te maken met inspelen op digitale ontwikkelingen. Natúúrlijk is dat zo. En gauw een beetje, dat inspelen had al jaren eerder moeten gebeuren. Maar de toekomst van de bibliotheek is óók die groep 3, die 25 kinderen die sinds een paar maanden kunnen lezen en die precies op de leeftijd zijn dat ze de bibliotheek nog heel spannend kunnen vinden.

En nu moet ik ineens denken aan een blogstukje van Ton de Kruyff en aan woorden koken. Kijk vooral naar het filmpje. Waarom gebeurt dit niet overal?

Foto: Flickr/Christchurch City Libraries

Wat ik las 50

2011-10-27T18:16:00.008+02:00

Tussen Grunberg en mij is het ooit een beetje raar gelopen. Ik las jaren geleden Blauwe maandagen en begreep niet waarom zoveel mensen dat boek zo geweldig vonden; ik vond er niks aan. Ik vond het zelfs vervelend. Het soort humor waar ik de kriebels van krijg, van die Herman Koch-humor (Red ons, Maria Montanelli) of uit de Adrian Mole-boeken. Niks voor mij, dacht ik en ik heb Blauwe maandagen toen dan ook niet uitgelezen.

Ik vind dat je een schrijver (en daarmee natuurlijk ook jezelf) een tweede kans hoort te geven. Niet dat ik dat altijd doe, maar het is toch een soort principe. Dus wellicht was het daarom dat ik een half jaar ofzo nadat ik Blauwe maandagen had weggelegd Fantoompijn ging lezen. En ik vond het prachtig. Wat een absurd en tegelijk droevig verhaal. En dan die humor. Die beviel me ook enorm.

Dat was dus wel een beetje raar. Was Grunberg veranderd of was ik veranderd? Daar wou ik meer van weten en de beste manier om er achter te komen leek mij het opnieuw lezen van Blauwe maandagen. En dat deed ik. De verandering bleek in mijzelf te zitten, want ik las het nu met groot genoegen uit. Wat een absurd en tegelijk droevig verhaal. En dan die humor. Die beviel me ook enorm. En ik dacht: hoe kan dit? Hoe kan ik in zo korte tijd zo anders over een boek zijn gaan denken? Dat je na 10 of 20 jaar wel eens anders over sommige boeken gaat denken, dat wist ik. Maar na een half jaar, terwijl je voor je gevoel zelf helemaal niet veranderd bent? Dat begreep ik toen niet en ik begrijp het nu nog steeds niet.

En zo was ik ineens een Grunbergliefhebber geworden. En bleef ik hem lezen: De asielzoeker, De joodse messias, Tirza, Onze oom en dat zijn waarschijnlijk niet alle romans die ik van hem las. Ook zijn brieven en reportages las ik.

Inmiddels ben ik helaas niet zo enthousiast meer als na Fantoompijn. En dat komt, denk ik, nu niet omdat ík veranderd ben, maar omdat Grunberg veranderd is. Het keerpunt ligt (voor mij) bij Tirza, waarschijnlijk zijn meest geprezen en meest bekende boek (toneelstuk, film). Tirza beviel me op de een of andere manier niet zo. Ik probeerde dat voor mezelf te verklaren en tegelijk ook goed te praten, want ik wilde eigenlijk graag Grunbergliefhebber blijven. Ik bedacht dit. Grunberg wil laten zien hoe absurd de wereld en het leven zijn en schreef daarom aanvankelijk boeken over absurde situaties. Daar was hij erg goed in. Fantoompijn, De asielzoeker, De joodse messias, ik vond het absurde boeken over absurde mensen in absurde situaties. Zo tragisch als het maar wezen kan, de holocaust is nooit ver uit de buurt, toch moet je vaak (glim)lachen. Maar in Tirza werd dat anders. De mensen werden gewoner, herkenbaarder, minder absurd. Ik dacht: het is vast Grunbergs bedoeling ons langzaamaan te laten ontdekken dat het absurde niet iets van anderen is, maar van mensen zoals wij. Het komt dichterbij, hij bréngt het dichterbij. We gaan misschien onszelf herkennen. En daarom vind ik het boek misschien minder goed, omdat het te confronterend is.

Bij Onze oom dacht ik dat weer. En bij Huid en haar dacht ik het aanvankelijk ook. Maar toch met minder overtuiging. Huid en haar heb ik vorig jaar met sinterklaas gekregen en ik heb het pas onlangs uitgelezen. Ik was er al een paar keer in begonnen maar legde het steeds weer weg. Dat zegt denk ik iets over mijn afnemend enthousiasme over Grunberg. Huid en haar beviel me niet, weet ik nu ik het uit heb. Er zitten tegen het eind een paar mooie stukken in waarin ik wel weer even de Grunberg herkende waar ik zo van hield, maar voor de rest boeide het boek me nauwelijks. Het is, zoals alle boeken van Grunberg, een tragisch boek en ook hier is de holocaust niet ver weg (drie van de personages uit het boek ontmoeten elkaar op een congres over de holocaust). De typische Grunberg-stijl is nog steeds regelmatig goed voor een glimlach. En het verhaal is, welbeschouwd, ook best absurd. Maar dan niet op de idiote manier waar ik zo van hield. Het is een boek over sneue mensen met sneue relaties. Niemand is gelukkig, niemand heeft het naar z'n zin. Seks lijkt een oplossing maar de treurigheid wordt er alleen maar groter van. En zo tobt men voort. En het kan best fijn zijn om daar over te lezen, maar hier vond ik het vooral saai.

Het klopt wel met mijn idee dat Grunberg het absurde van het bestaan steeds dichterbij wil brengen. De mensen in Huid en haar zijn misschien nog net niet helemaal doorsnee, maar ze komen er toch dicht bij in de buurt. (En doorsnee-mensen bestaan natuurlijk ook helemaal niet). Dat zou beklemmend kunnen zijn, maar het deed me niks. Ik dacht: wat een vervelende mensen, ze interesseren me eigenlijk niet.

En nu denk ik: Grunberg is goed in het beschrijven van idiote, absurde situaties, maar 'gewone' mensen, die weet hij niet overtuigend tot leven te brengen.

Dit is een voorlopig oordeel. Ik blijf hem toch nog maar een tijdje lezen. Oude liefde roest wel, maar niet zo snel.

Een samenvatting van Huid en haar is onder andere hier te vinden.

Afgeschreven

2011-10-25T16:32:00.002+02:00

Ik raakte in een bibliotheek in de buurt van Rotterdam in gesprek met een mevrouw die een groteletterboek in haar hand had. Dat was een afgeschreven boek en je kon het voor 1 euro kopen. Die mevrouw vertelde me dat ze vrijwilligster was bij een huisbibliotheekje van een zorginstelling in R'dam en dat het boek voor dat bibliotheekje bestemd was. Vroeger leenden ze hun boeken bij Bibliotheek Rotterdam, maar dat was te duur geworden, dus nu probeerden ze zelf een collectie op te bouwen, met afgeschreven boeken.

Ik wist er alles van. Ik maakte zelf vroeger zulke collecties voor instellingen. Bibliotheek R'dam had dat uitbesteed aan de afdeling van de Provinciale Service Organisatie waar ik tot enkele maanden geleden werkte. Ik wist ook van de prijsverhoging: zoals bijna alle bibliotheken moet ook Bibliotheek R'dam fors bezuinigen en een van de maatregelen was het verhogen van de prijs voor wisselcollecties voor zorginstellingen. Veel van die instellingen stopten vervolgens met het lenen van collecties.

Je zult maar in een zorginstelling wonen. Iedereen weet dat het leven daar meestal niet leuk is. Je zult maar in een zorginstelling in R'dam wonen en van lezen houden. En dan te horen krijgen dat er geen nieuwe boeken meer komen. Dat je je voortaan moet behelpen met oude kapotte boeken die bij de bibliotheek zijn afgeschreven. Als je een pas verschenen titel wilt lezen ben je afhankelijk van de goedwillendheid van een familielid of vrijwilliger, die misschien af en toe zo'n nieuw boek voor je uit de bibliotheek wil gaan halen. En je wás al zo afhankelijk, je hád al zo weinig greep op je bestaan, enzovoort, ik heb het allemaal al eens eerder opgeschreven.

Ik vind dit ontzettend treurig. En ik denk ook: het geld dat naar Nederland Leest gaat, hoeveel instellingsbibliotheekjes zou je daar van kunnen betalen? Maar dat zal vast weer het bekende andere potje zijn.

Leesplicht

2011-10-24T13:55:00.001+02:00

Een tijdje geleden sprak ik iemand (van ongeveer mijn leeftijd) die erg veel gelezen heeft. Ik had al een paar keer leesadviezen van deze gespreksgenoot gekregen en zo enkele mij tot dusver totaal onbekende auteurs ontdekt die me zeer bleken te bevallen. Ik vroeg: hoe ben jij er toe gekomen zoveel te lezen, hoe begon dat? Het antwoord was: dat komt door mijn vader, die dwong mij toen ik 12 jaar was om de klassiekers uit de wereldliteratuur te lezen en zo kreeg ik de smaak te pakken.

Hè? Wat? Een kind van 12 dwingen wereldliteratuur te lezen?! Is die vader helemaal gek? Zo bederf je toch alle plezier in het lezen? Dat soort gedachten kwamen meteen in me op en gedeeltelijk sprak ik ze uit. Mijn gespreksgenoot glimlachte wat en ging er niet tegenin. Hij zei níet wat het meest voor de hand lag: maar het is toch goed afgelopen, ik lees nog steeds en met genoegen. Hij zei geloof ik nog wel dat hij zijn vader dankbaar was, maar dat drong niet echt meer tot me door, verontwaardigd als ik was.

Later dacht ik er nog eens over na. En langzaamaan nam mijn verontwaardiging af. Ik bedacht alsnog zelf: maar het is toch goed afgelopen, hij leest nog steeds en ik ken maar weinig mensen die zóveel gelezen hebben. Vervolgens dacht ik: kinderen op viool- of pianoles doen, dat vind ik wél een goed idee. En wat is eigenlijk het verschil? Er zijn maar weinig kinderen die zelf dolgraag op muziekles willen. Toch denken veel ouders (waaronder ik) dat het goed voor ze is, dat je ze een kans geeft schoonheid te ontdekken, dat het ze discipline zal bijbrengen, dat ze later meer van muziek zullen houden, dat ze er hun hele leven plezier van zullen hebben.

En waarom zou dat voor lezen dan niet ook gelden? Mijn gespreksgenoot vertelde me ook nog dat zijn vader hem die boeken overhoorde. Nog erger! dacht ik eerst. Maar wat doet de pianolerares met het stukje dat je moet instuderen? Precies hetzelfde toch? En meer en meer begon ik te denken: die vader deed het goed. En zelfs een beetje: had ík maar zo'n vader gehad. En: had ik niet eigenlijk zo'n moeder moeten zijn? Ik kan zelf niet eens pianospelen en stuurde mijn kinderen toch naar pianoles. En ik lees wel al bijna m'n hele leven maar ik liet het aan het toeval over of mijn kinderen dat ook zouden gaan doen. Klopt dat eigenlijk wel? Had ik ze niet veel meer moeten (proberen te) dwingen tot lezen?

Mijn methode om mijn kinderen van lezen te laten houden was: veel voorlezen. Dat leek mij altijd de enig juiste methode en ik moet zeggen dat hij niet slecht gewerkt heeft. Mijn kinderen lezen nog steeds en dat doet tenslotte niet iedereen. Maar ze lezen geen klassiekers, ze lezen vooral bestsellers. Had ik ze moeten dwingen? Of samen met hen wereldliteratuur lezen? Misschien wel.

In elk geval is het nu te laat en dat vind ik ook wel rustig eerlijk gezegd. Maar over kinderen en lezen denk ik nu toch een beetje anders.

(Met pianospelen zijn ze overigens gestopt. Dat dan weer wel.)

Foto: Flickr, gemaakt door Plashing Vole

Veilig lezen

2011-10-23T12:45:00.002+02:00

Gisteren moest ik ineens denken aan het moslimmeisje waar ik 3 jaar geleden een blogstukje over schreef. Dat meisje dat zo graag las en soms klappen kreeg omdat ze uit de bibliobus boeken meenam die ze van haar vader niet mocht lezen. Toen was ze 12, hoe zou het nu met haar gaan? Zouden de 'Hoe overleef ik'-boeken haar geholpen hebben?

Dat ik aan haar moest denken komt door Nederland Leest. Ik heb nooit erg veel voor Nederland Leest gevoeld, maar veel kwaad heb ik er ook nooit in gezien, behalve dat ik denk dat het geld nuttiger besteed kan worden. Maar dat geldt voor erg veel geld. En het is natuurlijk wél ontzettend leuk dat het Nederland Leest-boek dit jaar ook in een groteletterversie wordt uitgedeeld. En omdat ik daar zelf ooit nog 's actie voor heb gevoerd, zou ik nu dik tevreden moeten zijn.

Maar dat ben ik niet. Ik twijfel. Ik denk aan het moslimmeisje. Dat komt omdat ik me afvraag of de keuze voor Het leven is vurrukkulluk en voor de bijbehorende posters en ander reclamemateriaal wel zo wijs is geweest. Nee, ik ben niet voor censuur. Ja, ik vind dat in de bibliotheek alles te leen moet zijn, ook Bukowski, ook Het leven is vurrukkulluk.

Er wordt de laatste tijd heel wat verwijderd uit de collectie van heel wat bibliotheken omdat uitleencijfers meer en meer het collectiebeleid bepalen. Chicklitschrijfster Jill Mansell wint het daarom ruimschoots van bijvoorbeeld Nobelprijswinnaar Knut Hamsun (ik noem maar een voorbeeld, ik merkte het onlangs zelf in de Centrale van Bibliotheek Rotterdam). Ik vind dat eigenlijk ook een beetje censuur, maar echte censuur kun je het natuurlijk niet noemen: als je een titel van Hamsun in de bieb wil lenen, dan kan dat gelukkig nog steeds, dan wordt hij elders, waar ze hem nog niet hebben weggegooid, voor je aangevraagd. Dat dat aanvragen vaak geld kost, daar wil ik nu maar even niet over zeuren. Censuur, daar ben ik op tegen. Erg op tegen zelfs. Ik zeg het nog maar even, want ik krijg door wat ik hierna ga zeggen de schijn een beetje tegen vrees ik.

Nederland Leest, de naam zegt het al, beoogt een campagne te zijn voor heel Nederland. Dat inmiddels díe inwoners van Nederland die op grote letters zijn aangewezen óók mee kunnen lezen, vind ik daarom beslist winst. Maar hoe staat het met het moslimmeisje? En met haar autochtone tegenhangster het refomeisje, een meisje zoals Franca Treur, auteur van Dorsvloer vol confetti, die in een interview vertelde hoe belangrijk de bibliobus voor haar geweest is, er ooit een was? Wat gebeurt er als de vader van zo'n meisje ziet dat er posters met naakte mensen in de bibliotheek hangen? Als hij ontdekt dat er lolly's worden uitgedeeld in een soort condoomverpakking met een erotisch tekstje erop? Als hij even in Het leven is vurrukkulluk bladert? Zou het dan niet kunnen gebeuren dat zo'n meisje voortaan niet meer naar de bibliotheek mag?

En als dat gebeurt, wat denken we dan? Denken we: met zulke bekrompen mensen willen we als bibliotheek niks te maken hebben? Of denken we: wat sneu voor dat meisje, dat ze nu niet meer kan lezen?

Wat wil Nederland Leest nou precies? Is het echt de bedoeling dat heel Nederland hetzelfde boek gaat lezen? Waarom wordt dan een boek gekozen waarvan je bij voorbaat kunt weten dat een deel van Nederland het niet zal willen lezen? En wat wil de bibliotheek? Zien ze daar de moslimmeisjes als doelgroep? En zo ja, waarom hangen ze dan een poster met naakte mensen op?

En vanwege die vragen twijfel ik over Nederland Leest. En moest ik aan het moslimmeisje denken.

Maar dat Het leven is vurrukkulluk nu ook als groteletterboek wordt uitgedeeld, dát vind ik echt geweldig!

Blogbrief uit Rotterdam-West (14)

2010-11-21T18:07:00.014+01:00

Dag Henk,

Als vervolg op mijn blogbrief over de oorzaken tot slot iets over wat voor mij de aanleiding is geweest om met bloggen te stoppen. In mijn laatste 'echte' blogstukje, dat als titel Voorbij, voorbij had, schreef ik dit:

Vanmorgen gehoord: 'Er zal bezuinigd moeten worden en helaas zijn het de bibliotheek-inhoudelijke onderdelen waarop dit in de eerste plaats invloed zal hebben. De bibliotheken kiezen voor ICT en marketing.'

En toen wist ik het zeker: ik wilde geen 'biblioblogger' meer zijn. En daar zag ik maar een oplossing voor: stoppen met bloggen en wel meteen. Dat was misschien een wat overspannen reactie, maar ik heb er geen moment spijt van gehad. Integendeel, door wat er verder is gebeurd ben ik er alleen maar meer van overtuigd geraakt dat het een goed besluit was.

'Er zal bezuinigd moeten worden' werd ons (d.w.z. alle 'bibliotheekinhoudelijke' medewerkers van de PSO waar ik werk) door onze sectordirecteur meegedeeld tijdens een onverwachts georganiseerde bijeenkomst. Zijn formulering bleek al na korte tijd niet juist te zijn geweest, maar toen had ik het al opgeschreven en heb ik het maar zo gelaten. Hoewel het effect hetzelfde is, is het principe anders: het ging niet om een echte bezuiniging, maar om een 'ombuiging' van provinciale subsidie. Die subsidie wordt nog steeds verleend, maar de gezamenlijke directies van de Noord- en Zuid-Hollandse basisbibliotheken (vertegenwoordigd in SOOB en BOZH) willen hem gedeeltelijk anders gaan inzetten: meer geld voor marketing en ICT en daardoor minder voor andere producten. Die andere producten zijn o.a. collecties en themabussen en daarnaast nog zo'n twintig andere vormen van dienstverlening. Sommige producten kunnen ook met minder subsidie waarschijnlijk nog wel blijven bestaan, andere zullen onherroepelijk verdwijnen.

Ik zou over dit besluit en over hoe het heeft uitgepakt wel het e.e.a. kunnen opschrijven, maar dat zal ik niet doen omdat ik dit weblog daar de plaats niet voor vind en het bovendien geen enkel nut heeft. Ik wil in deze blogbrief alleen proberen uit te leggen waarom het voor mij een doorslaggevend argument was én bleef om dit blog te beëindigen.

Ik vond al langer dat de bibliotheek zich steeds meer begon te richten op alles wat naar buiten toe leuk overkomt. Strandbibliotheek, retailbibliotheek, Schipholbibliotheek, allemaal vrolijke en flitsende vormen van bibliotheekwerk, die er mooi uitzien en die het goed doen in artikelen of filmpjes en die door de gebruikers gewaardeerd worden. Ik heb helemaal niets tegen deze kant van het bibliotheekwerk, maar het begon me steeds meer te hinderen dat er nooit eens aandacht was voor de naar buiten toe wat minder dynamische maar in mijn ogen minstens zo belangrijke kanten van wat bibliotheken doen. Het product waar ikzelf dagelijks aan werk, wisselcollecties voor zorginstellingen, kwam nooit in de krant, werd niet vermeld in het jaarverslag, stond intern regelmatig ter discussie, mocht nooit onder de aandacht worden gebracht bij bibliotheken. Hetzelfde gold voor de themacollecties voor instellingen. De direct betrokkenen in bibliotheken en instellingen wisten deze producten wel degelijk op waarde te schatten, maar voor bibliotheekdirecteuren bleef het een tamelijk onbekend onderdeel van wat hun bibliotheek deed. Zij legden dan ook unaniem en zonder enige discussie de prioriteit bij marketing en ICT, en als gevolg daarvan worden de themacollecties voor zorginstellingen per 1-1-2011 opgeheven. De wisselcollecties voor instellingen kan op termijn hetzelfde overkomen, want voor 2012 en daarna staan nog meer 'ombuigingen' gepland. Hetzelfde lot kan ook de collecties voor het onderwijs gaan treffen.

Ik had het bovenstaande graag wat indringender geformuleerd, maar het lukte me niet. Ik ben er misschien te emotioneel onder of misschien juist niet emotioneel genoeg, ik weet het niet. Ik schreef er, na veel getob, dit stukje over voor Bibliotheek 2.0, dat moet maar genoeg zijn.

Ik heb de bibliotheek lang gezien als een sociale organisatie, waarmee ik iets bedoel als: een organisatie met aandacht voor alle groepen in de samenleving en vooral met éxtra aandacht voor die groepen voor wie die extra aandacht op het gebied van lezen en informatie belangrijk of noodzakelijk is: kinderen, mensen met een taalachterstand, mensen die groteletterboeken nodig hebben, ouderen die niet zelf meer naar de bibliotheek kunnen komen, dementerenden die kunnen opleven door boeken over vroeger, enz.

De laatste tijd ben ik de bibliotheek meer en meer gaan zien als een organisatie die zich vooral richt op wat 'scoort': hoe halen we de krant, hoe trekken we jongeren, wat valt op, wat is hip, zijn zitzakken een idee, zullen we ons op het station vestigen, hoe trekken we meer bezoekers, hoe beïnvloeden we de politiek? En om dat uit te zoeken en te bewerkstelligen is marketing nodig of in elk geval nuttig. En als dat ten koste gaat van b.v. ouderen in zorginstellingen, dan vinden we dat misschien wel jammer, maar het is helaas niet anders, je moet nu eenmaal keuzes maken.

Ik heb ruim twaalf jaar met veel plezier collecties gemaakt, maar ik merk dat ik de laatste tijd cynisch ben geworden. Ik begrijp dat ik gefrusteerd lijk, of misschien jaloers. Ik besef dat het feit dat deze ontwikkeling me misschien mijn baan gaat kosten me beïnvloedt. (Of het inderdaad zover komt hoor ik morgen. En als ik het niet ben, kan het een ander zijn.) En ik realiseer me terdege dat niemand zit te wachten op cynische stukjes over de bibliotheek. Vandaar dat ik besloten heb niet meer over de bibliotheek te bloggen. Want elke blogpost die ik momenteel zou schrijven, zou cynisch worden.

Henk! Het blogbrieven schrijven was me een genoegen. Ik dank je nogmaals heel hartelijk voor jouw kant van onze blogcorrespondentie. Ik ben blij dat we het geprobeerd hebben en ik vind dat het iets is geworden om met voldoening op terug te zien.

Veel goeds, veel groeten en hopelijk tot een ontmoeting elders, schrvrdzs

Foto: Vogezen, augustus 2010.

Naschrift de volgende dag. Voor wie zich afvraagt hoe het is afgelopen met het gesprek over mijn baan: slecht. Voor enkele collega's geldt hetzelfde, voor sommigen liep het beter af, anderen verkeren nog in onzekerheid.

Naschrift op 25-11. Inmiddels zijn tien mensen ontslagen. Of het er nog meer worden weet ik niet. Iemand nog een baan in de aanbieding?

Blogbrief uit Rotterdam-West (13)

2010-11-17T11:47:00.005+01:00

Dag Henk,

Van die teller op je blog word ik een beetje zenuwachtig. Ik dacht dat er nog bijna 20 dagen te gaan waren, maar het zijn er nog maar 13. En ik wil per se vóór je blog verdwijnt mijn laatste blogbrief geschreven hebben. Dus moet ik nu toch echt eens beginnen. Wat ik inmiddels dus gedaan heb, maar nu het vervolg nog...

Om te beginnen wil ik je heel hartelijk bedanken voor al je blogbrieven. Ze hebben onze blogs niet van de ondergang kunnen redden, maar ik vond het experiment zeer de moeite waard en ondanks de niet zo lange duur toch zeker een succes. Ik merkte dat de dialoog me losmaakte uit het stramien waar ik in was komen vast te zitten. Dat beviel me. Wat je me schreef was interessant, leuk, zette aan tot nadenken, daagde me uit de grens op te zoeken van wat ik wel en niet 'openbaar' wilde maken. Dat sommige mensen het waardeerden was fijn, dat het sommige andere mensen ergerde vond ik eigenlijk wel leuk.

Toch stopte ik er acuut mee. De blogbrieven waren onderdeel van mijn blog en het bloggen stond me ineens zó tegen dat de blogbrieven mee ten onder gingen. Dat lag dus zeker niet aan de brieven, al begonnen we beiden al wel te merken dat ook blogbrieven schrijven afhankelijk is van inspiratie en niet altijd vanzelf gaat. Nee, het had een andere oorzaak en een andere aanleiding. Ik was vast van plan je die oorzaak en aanleiding nog eens uit te leggen. De andere lezers van mijn blog zouden het dan meteen ook weten. Het is er tot nu toe niet van gekomen en het begon heel erg op 'van uitstel komt afstel' te lijken. De gestaag tikkende klok op je blog brengt me er nu dan toch eindelijk toe. (Wellicht ben je de enige lezer. Of er nog anderen zijn die dit blog in hun RSS hebben staan of anderszins in de gaten houden, vraag ik me af.) Ik merk dat ik het formuleren een beetje verleerd ben (heb jij dat ook, dat stukjes schrijven iets is dat het beste lukt als je het regelmatig doet?) en ik weet nog steeds niet precies waarom ik ineens het bloggen niet meer kon opbrengen, maar de lange tijdsduur heeft er wel toe geleid dat ik het in elk geval enigszíns denk te begrijpen.

Natuurlijk was er het gebrek aan inspiratie. Na een paar jaar had ik wat ik wilde zeggen wel gezegd en de meeste dingen al twee of meer keer. Onze blogcorrespondentie was me daarom zeer welkom: ineens kwamen er nieuwe dingen aan de orde. Wel bleef mijn blog voor mijn gevoel nog steeds een 'biblioblog'. Ik had er zelf voor gekozen om vooral over 'bibliothecaire zaken' te schrijven. Dat was een logisch gevolg van het feit dat ik mijn blog begon vanwege de 23dingen. En over privé-dingen schrijven wilde ik niet, al heb jij me er toch toe weten te bewegen...

Naast de bibliotheekkwesties werden de door mij gelezen boeken onderwerp voor blogposts. Ik vond het prettig om regelmatig iets op te schrijven over wat ik gelezen had. Als ik weet dat ik er iets over op ga schrijven lees ik aandachtiger en bovendien: als ik er iets over opgeschreven heb kan ik tenminste nog eens opzoeken wat ik ook alweer las en wat ik er van vond. Als ik niets opschrijf over een boek weet ik na enige tijd hooguit nog of ik het al dan niet goed vond en soms zelfs dat niet eens. De discipline om voor mezelf van elk gelezen boek een verslagje te maken heb ik nooit kunnen opbrengen, maar de gedachte dat enkele anderen zo'n verslagje lazen was voldoende stimulans. Natuurlijk deed ik het in de eerste plaats voor mezelf (zoals je volgens mij alles in de eerste plaats voor jezelf doet), maar de gedachte dat anderen er misschien eens een leestip aan konden ontlenen vond ik prettig. Soms dacht ik zelfs iets als: als alle lezende bibliothecarissen nou eens wat opschreven over wat ze lazen, wat zou dat een mooie onderlinge uitwisseling van informatie kunnen zijn.

Maar nu komt het knelpunt. Ik voelde me meer en meer ongemakkelijk bij de gedachte dat ik een 'biblioblog' had. Ik begon mailtjes te sturen naar mensen die mij in lijstjes van 'bibliotheekblogs' gezet hadden, om ze te vragen mij daaruit te schrappen. Dat deden ze dan gelukkig. Maar toch bleef het wringen: mijn blog hinkte voor mijn gevoel teveel op twee gedachten. Ik moet eerlijk zeggen dat ik dit pas enige tijd nadat ik met bloggen gestopt was zo bedacht heb, d.w.z. dat ik er de woorden voor heb gevonden. Vóór die tijd was het een gevoel van onbehagen dat ik niet goed kon plaatsen. Maar langzamerhand meende ik het te begrijpen: een blog dat de bibliotheek en lezen in zich verenigt is een blog dat uiteindelijk wel aan innerlijke tegenstrijdigheid ten onder moet gaan. Dit klinkt natuurlijk vreemd, want wat ligt meer in elkaars verlengde dan lezen en de bibliotheek? Wie graag leest hoúdt toch van de bibliotheek? Ja, dat is misschien wel waar. Wie veel leest en niet al te veel geld heeft, is blij met de mogelijkheid boeken te kunnen lenen. Maar dan heb je het over een klánt van de bibliotheek. En ik blogde niet als klant, maar als werknemer. Ik merkte dat het in de bibliotheekwereld over heel veel onderwerpen gaat: mediawijsheid, gaming, leeskilometers, internetvaardigheden, retail, een landelijke catalogus, noem het maar op. Maar nooit of in elk geval hoogst zelden las ik iets over literatuur, over lezen om schoonheid te ervaren, over lezen om op andere gedachten te komen, om in andermans hoofd te kunnen kijken, om verwonderd te raken of verontwaardigd of blij of treurig. Lezen was iets dat je moest kunnen om geïnformeerd te zijn, om een mondige burger te worden, om je weg te kunnen vinden op internet.

Natuurlijk is dat allemaal waar en nuttig en moet iedereen zo goed mogelijk leren lezen. Dat vind ik ook. Maar wat ik steeds meer begon te missen was de aandacht voor de 'intrinsieke waarde' van literatuur. De gedachte dat literatuur niet in de eerste plaats núttig is, maar dat literatuur móói is. Dat literatuur kúnst is. En nog wel liefst een vorm van kunst waar je voor heel weinig geld of zelfs gratis mee kunt kennismaken, in de bibliotheek. En dat de bibliotheek er daarom actief aan moet meewerken dat iedereen de kans krijgt kennis te maken met literatuur, zoals ook iedereen de kans zou horen te krijgen muziek, schilderijen, films en andere kunstuitingen te leren kennen. En wie daarna besluit: lezen is niks voor mij, in een museum zien ze me nooit meer, laat mij maar lekker sporten, die mag dat gelukkig helemaal zelf weten. Maar onbekend maakt onbemind, zegt het spreekwoord, en ik denk dat dat klopt. En daarom zie ik het als een van de taken van de bibliotheek om mensen in contact te brengen met literatuur. En dan bedoel ik met 'literatuur' niet per se boeken 'van niveau', maar wel boeken 'van een niveau dat mensen uit zichzelf misschien niet gaan lezen'. En die gedachte miste ik langzamerhand zo hevig in alles wat ik las over de bibliotheek, dat ik dacht: ik moet als blogger weg uit die wereld, want ik hoor er niet.

Tot zover voor vandaag. Dit was, denk ik nu, naast het mezelf te vaak herhalen, de oorzaak van het stoppen met mijn blog. Er was ook nog een aanleiding. Daarover hoop ik je vóór het eind van de 13 dagen die jouw blog nog in de lucht zal zijn mijn allerlaatste blogbrief te schrijven.

Ik zou graag je blogbrieven willen bewaren. Is het goed als ik ze uit jouw blog kopieer en in het mijne plak? Of weet je een andere oplossing?

Het was me als vanouds een genoegen je te schrijven.

Ik hoop dat het goed met je gaat!

Hartelijke groet, schrijverdezes

p.s. De foto is van mijn vakantie (augustus 2010) in de Vogezen. En ja, wie daar loopt dat ben ik, onder het motto 'Moedig voorwaarts' (Gerard Reve).

Voorbij, voorbij

2010-06-07T19:31:00.008+02:00

Vanmorgen gehoord: 'Er zal bezuinigd moeten worden en helaas zijn het de bibliotheek-inhoudelijke onderdelen waarop dit in de eerste plaats invloed zal hebben. De bibliotheken kiezen voor ICT en marketing.'

Einde van de bibliotheek (op termijn)?

In elk geval einde van dit weblog (nu).

Heel veel dank voor iedereen die ooit op dit blog gereageerd heeft en een hartelijke groet aan wie dit leest, schrijverdezes

Foto: Flickr, gemaakt door Chris Dever

Kaart&boek 38

2010-06-06T15:35:00.009+02:00

Die rups heeft nu wel lang genoeg bovenaan gestaan en de inspiratie is helaas even een blogje om (ik weet het: heel flauwe formulering), daarom maar weer eens een aflevering van 'Kaart&boek'.

Kaart: Quinten Massys (1466-1530), Geldwisselaar en zijn vrouw, 1514

Lekker bezig

2010-06-02T13:31:00.008+02:00

Ik heb een nieuwe hobby. Een echte passie is het nog niet, maar daarvoor is het misschien nog te pril. Ik zal jullie vertellen hoe het zo gekomen is.

Al een paar maanden probeer ik Kartonnen dozen van Tom Lanoye te lenen bij de Centrale van Bibliotheek Rotterdam, maar dat lukt steeds maar niet. Kijk, zo stond het gisteren in de catalogus. (Let vooral even op de tweede datum.)

Je zou zeggen: reserveer dat boek dan, dan kom je vanzelf een keer aan de beurt. Inderdaad, dat zou slimmer zijn, want het exemplaar dat nog wél in omloop is, is steeds weer net weg als ik kom. Maar op de een of andere manier wacht ik liever dan dat ik een euro (of wat het precies is) moet betalen voor een boek, althans voor dít boek: een jaren oude Rainbowpocket, ongetwijfeld net zo vergeeld als Een slagerszoon met een brilletje.

Maar wat te doen tijdens het wachten? Er zijn nog andere boeken op de wereld natuurlijk. Maar er is ook de AquaBrowser, die het associatief denken stimuleert en zo kwam ik op het idee om eens iets met eierdozen te gaan doen. En zeg nou zelf, is Rupsje Nooitgenoeg niet leuk geworden? (En het is een beroemd literair dier ook nog!)

En zo heb je dan straks (wanneer dat straks precies is weet geloof ik niemand), als bibliotheek.nl officieel van start gaat en alles wordt zoals ons voorspeld is, een prachtig beginscherm voor alle bibliotheken van Nederland, vol vrolijke widgets en met gepersonaliseerd advies. Als je daar dan intikt dat je Sprakeloos van Tom Lanoye erg mooi vond, dan krijg je de tip om ook Kartonnen dozen te gaan lezen en kun je meteen ook de recensies ervan op je scherm krijgen. En als je dan enthousiast wordt en denkt: ja, dat wil ik lezen, dan ga je naar de catalogus van de bibliotheek in je woonplaats (waar je automatisch naartoe geloodst wordt als je je postcode hebt ingevuld) en dan zie je wat hierboven en hiernaast te zien is. En dan ontdek je misschien zomaar ineens de wondere wereld van de eierdoos. Als dát geen belevenisbibliotheek is, dan weet ik het niet meer.

(De eerlijkheid gebiedt me overigens te zeggen dat er nóg een exemplaar van Kartonnen dozen bij de Centrale van Bibliotheek Rotterdam in omloop is, dat een ander jaartal heeft en dus een andere treffer geeft.)

Foto hier gevonden.

Blogbrief uit Rotterdam-West (12)

2010-05-30T16:38:00.004+02:00

Dag Henk,

Dit wordt een erg korte blogbrief en dat is niet omdat ik niet 'aan de beurt ben', maar omdat ik graag je mening wil vragen over iets dat al verwoord is op het blog van Astrid (mijn mening vind je in de reacties).

Ik vraag me af of ik de enige ben die denkt: niet alles hoeft op tv en deze reportage is daar een voorbeeld van.

Ik zou het fijn vinden als jij (en misschien ook andere lezers van deze brief?) er iets over wilde(n) zeggen, maar ik besef dat het bekijken van de bewuste reportage misschien teveel tijd vraagt. Voel je in elk geval niet verplicht!

Met hartelijke groet, schrijverdezes

Foto: Flickr, gemaakt door Count Count.

Wat ik las 49

2010-05-30T14:55:00.011+02:00

In Zomertijd van J.M. Coetzee, dat ik onlangs las, kwam zijn debuut Schemerlanden uit 1974 ter sprake. Ik kende dat boek niet, maar het bleek in mijn kast te staan en ik kon er dus zo in beginnen. Ik vond het een verrassend boek. Ik ben benieuwd hoe het destijds besproken is, maar daar kan ik niets van terugvinden. Waar zijn de recensies uit het pré-digitale tijdperk gebleven, weet iemand dat?

De verrassing was dat ik het geen 'echte Coetzee' vond, d.w.z. de Coetzee zoals ik hem meende te kennen. Voor mij is Coetzee vooral de man die de eenzaamheid van de mens en het onvermogen de medemens te begrijpen beschrijft. En nou zie je maar weer dat het wel eens nuttig is (ik bedoel nu: nuttig voor mezelf) als je probeert iets over een boek op te schrijven, want toen ik de voorgaande zin aan het schrijven was dacht ik ineens: maar dat doet hij in Schemerlanden ook! Terwijl ik juist wilde gaan zeggen dat dat in Schemerlanden anders is.

Ja, hoe zit het nou? Eigenlijk is het vrees ik te moeilijk om uit te leggen, maar laat ik een poging doen. In Schemerlanden worden de eenzaamheid en het onvermogen meer verpakt in een verhaal, maar ze zitten er wel degelijk in. Ze troffen me minder omdat ze meer op afstand bleven, omdat het lijkt te gaan over mensen die zó anders zijn dan je zelf bent dat je je het niet hoeft aan te trekken. Zoiets. Maar waarschijnlijk, vermoed ik nu, is die afstand slechts schijn en moet je je het wel degelijk aantrekken.

Schemerlanden bestaat uit twee verhalen: Het Vietnamproject en Het relaas van Jacobus Coetzee. In Het Vietnamproject lezen we een verslag van Eugene Dawn, specialist in psychologische oorlogvoering, die een essay heeft geschreven over de vraag waarom het Amerikaanse leger er ondanks voortdurende bombardementen (het verhaal speelt in de jaren '70 van de 20e eeuw) maar niet in slaagt de oorlog in Vietnam te winnen. Zijn baas heet Coetzee en die geeft Dawn de opdracht zijn artikel te herschrijven, omdat het voor de legerleiding te moeilijk is. Terwijl Dawn daar mee bezig is verandert zijn verslag in een soort dagboek waarin we lezen dat hij zijn vrouw heeft verlaten en met zijn zoontje zijn intrek heeft genomen in een hotel. Hij wordt daar gevonden door de politie. Zijn vrouw is er ook bij en als de deur wordt ingetrapt steekt Dawn zijn zoontje met een mes. De rest van het verhaal vertelt hij vanuit een psychiatrische inrichting.

Het relaas van Jacobus Coetzee speelt omstreeks 1760. Jacobus is een afstammeling van Hollanders die zich in zuidelijk Afrika hebben gevestigd. Hij heeft een boerenbedrijf en beschouwt zich als ontdekkingsreiziger. Hij gaat op olifantenjacht en komt onderweg in aanraking met een Hottentottenstam, waar hij een tijd verblijft omdat hij ziek is. Aanvankelijk lijkt men hem goedgezind, later wordt hij vernederd en bestolen. Zijn bedienden, oorspronkelijk ook Hottentotten, laten hem in de steek en hij gaat alleen terug naar de boerderij. Het lukt hem om te overleven en de honderden kilometers te voet af te leggen. Later keert hij met een groep gewapende mannen terug om wraak te nemen op de Hottentotten.

Zo ongeveer was het, met de nadruk op ongeveer. Ik zou het boek (minstens) nog een keer moeten lezen om er beter verslag van te kunnen doen.

Wat me in het boek opviel, vergeleken met wat ik verder van Coetzee ken, is dat het weliswaar over individuen gaat, maar dat het wederzijds onbegrip iets lijkt te zijn van groepen: Amerikanen tegenover Vietnamezen, blanken tegenover Hottentotten. Misschien is het zo dat Coetzee in zijn latere romans heeft uitgewerkt dat dit onbegrip ook bestaat tussen alle individuen. Misschien, want ik weet het niet en het is me eerlijk gezegd te ingewikkeld. Wie Coetzee wil begrijpen zal hem moeten lezen en herlezen en blijven lezen en wie daar, zoals ik, te ongedurig voor is, zal hem niet (of slechts ten dele) begrijpen. Misschien zou het een goede keuze zijn om voortaan alleen nog maar Coetzee te lezen. Maar dat kun je ook zeggen van Céline, of Kértesz, of Proust. En stel dat je zo'n schrijver dan uiteindelijk begrijpt, wat heb je daar dan aan? Weet je dan beter hoe je moet leven? Vast niet. Dus ik lees maar weer gewoon op de oude voet verder. Aanrommelen, dat is het en dat zal het wel blijven.

Opmerkelijk vond ik dat in beide verhalen een Coetzee voorkomt, in het laatste verhaal zelfs meer dan een, omdat dat zgn. bezorgd en van een nawoord voorzien is door S.J. Coetzee en vertaald door J.M. Coetzee. Dat Coetzee een personage is in een door hemzelf geschreven boek, zoals in Zomertijd, is dus iets wat ook in zijn debuut al het geval was. Hoe het in zijn andere boeken is weet ik niet (meer). Wel neem ik aan dat de titel van de ter gelegenheid van zijn 70e verjaardag verschenen bundel J.M. Coetzee, persoon en personage, die ik nu aan het lezen ben (maar slechts ten dele begrijp) er iets mee te maken heeft.

(Katharina, ik heb mijn hoop op jou gevestigd voor wat meer inzicht.)

Zie hier voor een mooiere omslag van Schemerlanden.

Biebgeruis

2010-05-30T11:31:00.010+02:00

Dit is de PATRULL luchtreiniger van Ikea. Wat zou het heerlijk zijn als hij desgewenst de geur van oude boeken kon verspreiden...

Wat ik las 48

2010-05-26T10:55:00.009+02:00

Het is nog maar een week geleden dat ik Plattegrond van een jeugd van Wanda Reisel uitlas, maar het is me nu al onmogelijk meer dan een paar kleinigheden te vertellen over de inhoud. Dat was zelfs al zo toen ik het aan het lezen was: halverwege zou ik het begin niet meer hebben kunnen navertellen. Dat zegt vooral iets over mij, over mijn geheugen en over mijn te onaandachtige manier van lezen. Het zegt ook wel iets over het boek. Tijdens het lezen vond ik het een aardig boek, maar het bood onvoldoende houvast om er iets van te onthouden. Nu zijn er heel wat boeken die ik tijdens het lezen géén aardig boek vind, en als een boek me een tijdje aangenaam bezighoudt waardeer ik dat, want wat is lezen meer dan proberen jezelf door middel van een boek aangenaam bezig te houden? Je kunt natuurlijk zeggen dat lezen je geest verruimt, je aan het denken zet, dat je er wat van leert, dat het je taalvaardigheid vergroot enz. enz., en dat is ook allemaal wel zo (d.w.z. af en toe), maar ik zou liegen als ik beweerde dat ik het daarvoor deed. Ik lees om niet aan iets anders te hoeven denken, zo simpel is het en zo simpel was het m'n hele leven al (vanaf dat ik leerde lezen). Lezen biedt je de kans (even) te ontsnappen aan het 'echte' leven.

Sommige schrijvers pakken je tijdens je poging tot ontsnappen genadeloos in je nekvel en zetten je terug op de plaats waar je nou net vandaan wilde. Coetzee bijvoorbeeld, of Bloem. Zij geven je niet de kans te vergeten dat het leven een hachelijke zaak is, integendeel, ze benadrukken het. Ze bieden slechts één troost: ze formuleren het prachtig. Maar dat is dan ook een troost waar je wat aan hebt.

Plattegrond van een jeugd biedt geen troost maar afleiding en dat is altijd welkom. Het boek bestaat uit stukjes over het huis waarin de schrijfster opgroeide, afgewisseld met andere verhalen, die vaak iets surrealistisch hebben, zoals b.v. dat een hoofpersoon steeds vaker woorden ziet in plaats van de dingen zelf. De stukjes over het huis, een huis met vijf verdiepingen en zestien kamers, waarvan de tuin grenst aan het Vondelpark, vond ik het leukst. Als ik het goed heb bestond het gezin uit vader, moeder en zes kinderen. Een zevende kind is verongelukt op Curaçao, waar ze vroeger gewoond hebben. Als Wanda vijf is komen ze in het huis aan de Van Eeghenstraat. Ze zijn joods maar dat blijkt in de dagelijkse gang van zaken eigenlijk alleen uit de vrijdagse maaltijd waarvoor Wanda altijd de tafel dekt. En er zijn familieleden vermoord in de oorlog, wat voor de kinderen op de achtergrond een rol speelt. Voor de ouders, die in de oorlog ondergedoken hebben gezeten, zal dit anders zijn geweest en het vormt een soort geheim zoals meer dingen van de volwassenen voor Wanda een geheim lijken waarvan ze vindt dat ze het moet ontdekken.

Het meisje Wanda is jongensachtig en trekt het liefst met jongens op. Wat me nog het best uit het boek bijstaat is dat een groepje kinderen (ze zullen een jaar of 10 geweest zijn denk ik) als indianen door de tuinen van de buurhuizen sloop, over hekken klom en soms door boze bewoners werd nageroepen. Ze kenden daar ook een mevrouw die een ezel in haar sousterrain hield en toen de ezel dood ging hielpen de kinderen haar om hem te begraven en kregen ze limonade. Volgens de schrijfster deden de avonturen in de achtertuinen niet onder voor die van dorpskinderen. Verder hield ze zich bezig met het houden van insecten in potjes, het doorsnijden van wormen e.d. Ook schreef ze verhaaltjes. De ouders gaven hun kinderen zo te lezen veel vrijheid.

Van Wanda Reisel las ik jaren geleden Een man een man, dat ik me herinner als een onderhoudend boek. Het is een schrijfster die me aangenaam weet bezig te houden, zonder diepe indruk na te laten. Laat ik haar bij de categorie 'sympathiek' indelen, samen met b.v. Koos van Zomeren.

Lezen&leren

2010-05-23T13:56:00.007+02:00

In de wetenschapsbijlage van NRC Handelsblad van dit weekend las ik in de rubriek 'kort nieuws' een stukje dat als kop heeft 'Boeken in huis stimuleren kinderen tot leren, met of zonder geleerde ouders'. Het gaat over een internationaal onderzoek dat zich uitstrekt over 20 jaar en waar 70.000 gezinnen bij betrokken waren.

Ongeacht inkomen, beroep of opleiding van de ouders blijkt dat als er thuis boeken zijn, kinderen gemiddeld drie jaar langer naar school gaan dan leeftijdgenoten uit gezinnen zonder boeken. Dit verschijnsel gaat op voor zowel westerse landen als voor China en Zuid-Afrika en geldt voor het heden en het verleden (voor zover het onderzoek strekt).

De onderzoekers maken onderscheid tussen het opleidingsniveau van de ouders en wat zij een 'scholarly culture' noemen, te vertalen als een huiselijke sfeer die nieuwsgierig maakt en aanzet tot leren. Zij beschouwen die als een zelfstandige grootheid en gebruiken het aantal boeken in huis als maat.
(...)
Het effect is onderaan de opleidingsladder het grootst en zwakt naar boven toe af. Bij kinderen van universitair geschoolde ouders is het effect gering.

Dat laatste snap ik niet goed (ik bedoel hoe dat invloed heeft op het gemiddelde van drie jaar), zoals er wel meer in het stukje staat dat me niet helemaal duidelijk is. Maar de conclusie dat boeken in huis iets te maken hebben met prestaties op school is natuurlijk wel erg leuk en ik denk dat die 'sfeer die nieuwsgierig maakt' er voor kinderen ook in de bibliotheek zou kunnen (of zelfs moeten) zijn. Als een soortgelijk onderzoek nou toch eens zou kunnen aantonen dat ook het regelmatig bezoeken van de bibliotheek, ongeacht opleiding e.d. van de ouders, zou leiden tot langer leren, dan zou dat subsidiegevers misschien kunnen beïnvloeden. Twintig jaar is wel een beetje lang, maar misschien kan het sneller.

Google bracht me bij het onderzoeksrapport, zie hier. Het kost helaas $ 31.50, anders had ik de conclusie wel even willen inkijken.

Foto: Flickr, gemaakt door: mliu92.

Wat ik las 47

2010-05-23T11:57:00.006+02:00

Ik loop een beetje achter met mijn leesverslagen en Dagen van gras van Philip Huff las ik een week of zes geleden en ben ik inmiddels al weer bijna vergeten. Af en toe vraag ik me af waarom ik eigenlijk lees, want er blijft me nauwelijks iets van bij. Maar misschien is lezen gewoon net zoiets als eten: iets wat je (bijna) elke dag nodig hebt maar dat je je meestal al snel niet meer herinnert. Behalve een paar prachtige boeken dan, net als je eerste keer naar de Chinees of die goed gelukte preischotel toen je bezoek had of de heerlijke nieuwe aardappeltjes met jus van de buurvrouw, toen je zes was.

Dagen van gras hoort niet tot die paar prachtige boeken, maar ik vond het zeker geen onaardig boek. Ik weet het natuurlijk niet zeker, maar het lijkt me een boek dat heel geschikt is om op de middelbare school aan de leerlingen aan te raden. De schrijver is jong (van 1984, het boek is uit 2009) en zijn hoofdpersoon is nog jonger: 18.

Die hoofdpersoon, Ben van Deventer, is 9 maanden geleden ontslagen uit een adolescentenkliniek en woont nu in een steunwoning. In de kliniek was hij opgenomen vanwege een psychose.

Ben richt zich rechtstreeks tot de lezer en vertelt je zijn levensverhaal. Hij groeit op in een huis op Weldra, het landgoed van zijn grootouders. Met zijn opa kan hij erg goed opschieten. Er staat op het landgoed nog een huis en als Ben negen jaar is komen daar nieuwe bewoners. Er is een jongen bij, Tom, die een jaar ouder is dan Ben. Ze worden vrienden en doen veel samen tot Tom naar de middelbare school gaat. Ben mag van zijn moeder geen dingen doen die zij gevaarlijk vindt, maar o.i.v. Tom doet Ben ze toch. Ben gaat naar een andere middelbare school, maar buiten schooltijd zijn ze nog steeds veel bij elkaar. Bens vader heeft ooit een boomhut voor hem gemaakt, met twee kamers erin en daar verblijven Ben en Tom veel. Ze blowen er en experimenteren met paddestoelen. Ben heeft gitaarles, Tom drumt en ze maken samen muziek. De Beatles zijn al jaren hun favoriete groep. Bens vader is terug naar Engeland, waar hij vandaan kwam, en zijn moeder heeft een nieuwe vriend. Bens opa is gestorven.

Door een omvallende olielamp vat de boomhut vlam. Ben lag te slapen, maar wordt op tijd wakker en kan eruit komen. Hij weet niet of Tom er ook nog was. Ben komt in het ziekenhuis en hoort niets meer van of over Tom en neemt daarom aan dat hij dood is.

Na het ziekenhuis gaat Ben naar de adolescentenkliniek omdat hij in een psychose is geraakt. Als het beter met hem gaat, gaat hij naar De Dwars, een steunwoning, waar hij zijn verhaal opschrijft.

Het boek is zo geschreven dat het lijkt of Ben je alles mondeling vertelt en de toon is natuurlijk en 'vlot' op een (op een enkele uitzondering na) niet-irritante manier. Aan het eind vraag je je als lezer af of je misschien de hele tijd op een verkeerd spoor bent gezet en dat vond ik een verrassende, knappe wending. Al met al een heel aardig boek en als debuut wel 'veelbelovend' te noemen, zogezegd.

Zie hier de website over het boek.

Boek&bieb 30

2010-05-21T23:04:00.001+02:00

In Schemerlanden van J.M. Coetzee vertelt Eugene Dawn over een essay dat hij aan het schrijven is en dat adviezen bevat voor de psychologische oorlogvoering in Vietnam.

Ik ben aan mijn Inleiding begonnen. Het creatieve gedeelte doe ik 's ochtends; de middagen breng ik door met mijn bronnen in de kelder van de Harry S. Truman Library. Daar, te midden van de boeken, betrap ik mijzelf soms op een stemming die veel weg heeft van gelukzaligheid, de hoogste vorm van gelukzaligheid, intellectueel geluk (zulke types zijn wij mythografen). De kelder (of eigenlijk de subkelder, eem stadium in de neerwaartse expansie van de bibliotheek) is te bereiken via een wenteltrap en een galmende, zacht blauwgrijs gepantserde tunnel. Hij bevat de decimale klassen 100-133, die weinig in trek zijn bij de Truman-cliëntèle. De rekken lopen over rails om ruimte te besparen. De vier bewakingscamera's die de kelder bestrijken kunnen worden ontweken op onzichtbare plekken in de verschuifbare gangpaden; op deze onzichtbare plekken flirt, als dat het juiste woord is, een van de assistentes, een meisje wier naam ik niet ken, met mijn vriend die het toezicht heeft over de kelderafdeling. Ik keur dit niet goed en neem zelfs de moeite mijn afkeuring te laten blijken vanuit mijn kleine studienis, maar het meisje trekt zich niets van mij aan en Harry weet niet beter. Ik keur het niet af omdat ik roet in het eten wil gooien, maar omdat ze de draak met Harry steekt. Harry is microcefaal. Hij houdt van zijn werk; ik zou niet graag zien dat hij zich moeilijkheden op de hals haalt. Hij wordt 's ochtends naar de bibliotheek gebracht en 's avonds weer opgehaald door een neutraal gespoten minibusje van de orde van Onze Lieve Vrouwe de Heilige Maagd. Zelf is hij ook een onschuldige maagd, waarschijnlijk tot aan zijn dood. Hij gebruikt de onzichtbare plekken om te masturberen.
Mijn relatie met Harry is geheel naar genoegen. Hij houdt zijn planken graag netjes en heeft er een hekel aan, zo zie ik aan zijn hoofdschudden, als mensen er zomaar boeken afpakken. Daarom zorg ik ervoor, als ik boeken van de plank pak, hem te vermurwen door er voorgeschreven groene strookjes in te steken en ze keurig op het plankje boven mijn studienis te zetten. Daarna glimlach ik naar hem, en hij grijnst terug.

Foto van Harry S. Truman Presidential Library & Museum hier gevonden.

Boek&bieb 29

2010-05-21T22:11:00.002+02:00

Onlangs werd 'Boek&bieb' een 'interessante rubriek' genoemd (nl. hier). Dat was natuurlijk vleiend , maar het schept ook wel een beetje verplichtingen. Nu zit ik met de vraag of een bibliotheek die helemaal geen bibliotheek is er eigenlijk wel in mag. Ik doe het toch maar. Dat het woord bibliotheek gebruikt wordt zegt toch ook iets.

In Plattegrond van een jeugd beschrijft Wanda Reisel het huis waarin zij opgroeide: een huis met 26 kamers en een tuin die aan het Vondelpark grenst. Een van de hoofdstukken in het gedeelte over de bel-etage heeft als titel 'Bibliotheek' en begint zo:

De spreekkamer en de kamer van de assistente die van oudsher de bibliotheek wordt genoemd, maar waarin geen boekenkast te vinden is, zijn van elkaar gescheiden door hoge schuifdeuren.
(...)
Ik ben op mijn zesde vaak in de bibliotheek te vinden om er met één vinger op de Olivetti Lettera te typen. Gedichtjes en kleine verhalen. Ik hou van letters en stempels, de typemachine, opstellen schrijven. Ik wil schrijver of journalist worden.

Foto hier gevonden.

Lezen 2.0

2010-05-21T20:39:00.001+02:00

Het schrijven in bibliotheekboeken moeten we natuurlijk ten strengste afkeuren. Maar stiekem vond ik het bovenstaande toch leuk. Het stond in Het huis van Olga van der Meer.

Zes dappere muizen

2010-05-20T21:21:00.002+02:00

Deze boekenlegger vind ik net zo mooi als deze. Hij is niet in een boek gevonden, maar ik heb hem gekregen bij boekhandel v/h Van Gennep, alweer een paar jaar geleden, toen Maria, Andrea en John er nog alledrie werkten en kater Piet nog leefde, zoals allemaal op de boekenlegger te zien is (en waar ik hier over schreef).

Ik vond ook nog een bijpassend lied.

(Klik op de plaatjes voor het oorspronkelijke formaat.)

Boek&bieb 28

2010-05-19T11:50:00.004+02:00

In Zomertijd van J.M. Coetzee komt geen bibliotheek voor, maar wel een bibliothecaris, d.w.z. een bibliothecaris die er niet is geweest. Ex-collega Martin die tegelijk met de inmiddels overleden J.M. Coetzee universitair docent was, wordt geïnterviewd over zijn vroegere collega en vriend door de man die een biografie over Coetzee wil schrijven:

Heeft u het idee dat hij zijn leven in dienst van een beroep heeft gesteld waarvoor hij geen talent had?

Dat is een beetje te kort door de bocht. John was een volstrekt competente academicus. Een volstrekt competente academicus maar geen opmerkelijk goede docent. Als hij Sanskriet had gedoceerd was het misschien anders geweest, Sanskriet of een ander vak waarvan de conventies je toestaan een beetje droog en gereserveerd te zijn.
Hij vertelde me eens dat hij zijn roeping had gemist, dat hij bibliothecaris had moeten worden. Daar kan ik wel in meevoelen.

Foto: een wat oudere foto (die dus wat dichter staat bij de tijd waar het in het interview over gaat) van J.M.Coetzee, hier gevonden.

Boek&bieb 2 kwam ook uit een boek van Coeztee.

Wat ik las 46

2010-05-19T11:13:00.011+02:00

Onlangs was er een Coetzee-festival. Daar was ik niet bij (en ik vraag me eerlijk gezegd ook een beetje af of het iets was waar men de schrijver een plezier mee deed), maar wel las ik, geheel toevallig (d.w.z. niet vanwege dat festival) ongeveer tegelijkertijd een boek van hem: Zomertijd.

'In het echte leven' is J.M. Coetzee onlangs 70 geworden (of wordt dat binnenkort, dat weet ik niet zo precies, het was de aanleiding voor het festival), maar in het boek is hij al overleden. De man die een biografie over hem wil schrijven gaat vijf mensen interviewen die in de jaren 1972-1977 een rol speelden in het leven van Coetzee, waarmee het boek een soort vervolg is op Jongensjaren en Portret van een jongeman. Het boek geeft de eerste versies van de vraaggesprekken, de interviewer legt ze voor aan de geïnterviewden, die hier en daar wijzigingen voorstellen. Ook zijn er wat aantekeningen en fragmenten van Coetzee zelf, d.w.z. de Coetzee die hoofdpersoon van het boek is, toegevoegd.

Uit het feit dat de Coetzee uit het boek niet meer leeft en de schrijver Coetzee nog wel kun je concluderen dat er geen sprake is van een 'echte' autobiografie. In welke mate de hoofdpersoon en de schrijver tóch overeenkomen is, in elk geval voor mij, niet na te gaan en dat weet waarschijnlijk alleen J.M. Coetzee zelf. Of de geïnterviewden op echt bestaande mensen gebaseerd zijn, die in het leven van de 'echte' Coetzee een rol hebben gespeeld weet ik evenmin.

We dienen dus het boek als een roman te beschouwen en, zoals het bij het lezen van een roman hoort of op zijn minst aan te raden is, niet te willen weten wat 'waar gebeurd' is en wat niet. Dat de hoofdpersoon J.M. Coetzee heet en een aantal dingen met de schrijver J.M. Coetzee gemeen heeft, zoals dat hij schrijver is en er een boek van hem verschijnt met de titel Schemerlanden en dat hij in Zuid-Afrika woont, wekt natuurlijk de indruk dat het boek nog meer autobiografische elementen bevat, maar hoe bepalend die zijn blijft gissen.

Ik vond Zomertijd een erg treurig boek. Net als In ongenade, wat ik nog steeds Coetzees meest indrukwekkende boek vind, en tevens een van de meest indrukwekkende boeken van alle boeken die ik las, gaat Zomertijd over het onvermogen van de mens om zijn medemens te begrijpen en iets voor hem te betekenen. Althans, ík vind dat het boek daar over gaat, een ander kan daar uiteraard anders over denken. Het boek gaat ook over Zuid-Afrika, over hoe mooi het daar is en hoe moeilijk het is voor een blanke om er te leven zonder zich te schamen en schuldig te voelen, eveneens een thema dat ik me uit In ongenade herinner.

De geïnterviewden vertellen eigenlijk meer over zichzelf dan over Coetzee. De rol die hij in hun leven speelde was dan ook niet zo groot. Er zijn vier vrouwen aan het woord: met twee van hen (Julia en Sophie) had hij een relatie, een is zijn nicht Margot, met een van hen (Adriana) had hij waarschijnlijk wel een relatie gewíld maar die wens was niet wederzijds. Sophie was tevens een collega-docent aan de universiteit. Dit laatste geldt ook voor Martin, die tevens een vriend was.

Het beeld van Coetzee dat uit de gesprekken ontstaat en dat aangevuld wordt door de door hemzelf geschreven fragmenten is dat van een sociaal onhandige, seksueel niet erg aantrekkelijke, eenzame man, die samenwoont met zijn vader in een bouwvallig huis en die aanvankelijk in zijn onderhoud voorziet door bijlessen Engels te geven. In zijn vrije tijd knapt hij het huis op, repareert zijn auto (wat ertoe leidt dat hij met zijn nicht Margot een nacht op het land moet doorbrengen, op 20 km. van het dichtstbijzijnde dorp) en schrijft gedichten en naar blijkt ook een boek: Schemerlanden (waarvan hij onverwacht een presentexemplaar voor Julia meebrengt). Later wordt hij docent aan de universiteit. Als docent is hij goed en gedegen, maar hij mist de gave om zijn studenten enthousiast te maken. Zijn literaire werk krijgt weinig aandacht in de interviews. Julia, Margot en Adriana kennen het niet of nauwelijks, de beide universitaire collega's kennen het wel maar spreken er niet al te lovend over.

Net zoals ik dat in Portret van een jongeman had, dacht ik: is dít de winnaar van twee Booker-prijzen en de Nobelprijs? Is dít de man van al die beroemde boeken? Hoe kan dat? Sinds wanneer is het beter met hem gegaan? Maar waarschijnlijk zijn dat de verkeerde vragen omdat ze er toch een beetje vanuit gaan dat sociaal onhandig en beroemd niet samen kunnen gaan. Misschien is dat wel een van de (vele) 'boodschappen' van dit boek: denk niet dat ik, omdat ik die prijzen gewonnen heb, ineens iemand ben die graag op festivals komt. Ik vertel wat ik te zeggen heb via mijn boeken en daar moeten jullie het maar mee doen.

Ik herinner me van inmiddels al weer heel wat jaren geleden een interview met Coetzee op de tv. Hij voelde zich duidelijk ongemakkelijk en antwoordde op sommige vragen iets als: dat kan ik zo niet zeggen, daar zou ik over moeten nadenken. Dat sprak me erg aan. Meteen een antwoord klaar hebben, zoals veel mensen dat kunnen, verbaast mij veel meer dan zeggen 'ik weet het niet'.

De stijl van Coetzee vind ik op de een of andere manier heel goed, maar ik kan niet zeggen waarom dat zo is (ook niet als ik er over nadenk). Misschien komt het doordat het een op het eerste gezicht onopvallende, enigszins afstandelijke stijl is, die daarmee prachtig aansluit bij de op het eerste gezicht onopvallende, enigszins afstandelijke romans, die je toch zo diep weten te treffen.

Om dit boek viel overigens ook af en toe te glimlachen, wat bij Coetzee tamelijk uitzonderlijk is. Maar de treurigheid overheerst: leven is een moeilijke opgave en onze medemens blijft een vreemde, hoe dichtbij hij ook kan zijn. Daar komt bij Coetzee nog bij dat het land van zijn jeugd, waar hij van houdt en waarin hij als kind gelukkig was op de boerderij van zijn grootvader (waar hij met nicht Margot, toen ze een jaar of 6 waren, afsprak dat ze later met elkaar zouden trouwen), een land is waar je eigenlijk niet van kúnt houden omdat het onrechtmatig verkregen is en er apartheid heerst.

Het boek wil denk ik ook iets (waarschijnlijk veel) zeggen over literatuur. De Coetzee in het verhaal is een man die geen al te grote indruk heeft gemaakt op de mensen die hem kenden. De 'echte' Coetzee heeft juist wél veel indruk gemaakt en is beroemd geworden. Dat is blijkbaar gebeurd via de weg van de literatuur. Om te weten te komen wat Coetzee denkt en wil vertellen zullen we hem moeten lezen. Vrolijker word je er niet van, eerder voelt het ongemakkelijk en weet je niet goed wat je ermee aanmoet. Maar dat iemand zó goed kan schrijven geeft toch altijd weer troost.

Lees hier de toespraak die Nelleke Noordervliet hield op het Coetzee-festival.

Het interview (door Wim Kayser) bleek ook nog te vinden, zie hier.

Blogbrief uit Rotterdam-West (11)

2010-05-16T13:45:00.011+02:00

Dag Henk,

Dank voor je blogbrief! Zoals de zaterdag voor mij brood- en kaashaaldag (ik twijfel over het streepje) is, is de zondag inmiddels blogbrievenschrijfdag geworden. Ik zou haast zeggen: een moment van bezinning, net als vroeger de kerkgang...

Ik ga graag naar het theater of de bioscoop, volg tv-series en hoor en lees graag verhalen over mensen, maar het lezen van boeken heeft voor mij een grote meerwaarde. schreef je.

En met dat laatste ben ik het helemaal eens. Met het begin van de zin niet, d.w.z. het is ook niet zo dat ik níet graag naar theater of bisocoop ga of verhalen van mensen hoor, maar het komt er zelden van dat ik het doe (het gaan) of dat het me overkomt (het vertellen). Met tv-series ligt het anders: daar hou ik echt niet van en áls ik naar de tv kijk is dat eigenlijk alleen in een toestand van grote lamlendigheid, die daar dan meestal niet beter van wordt. De enkele keer dat ik, b.v. als ik er iets over lees in de krant, denk: dit zou wel eens interessant kunnen zijn, laat ik er dus eens naar kijken, dan vergeet ik bijna altijd om dat ook inderdaad te doen. Heel soms kijk ik dan nog wel eens via Uitzendig gemist, maar dat is echt héél soms. Mijn huisgenoten kijken wel tv, dus ik vang wel eens wat op en soms ga ik er voor de gezelligheid even bijzitten, maar dat is dan alleen voor de gezelligheid en niet voor het programma.

Tegen film heb ik niets en het is zelfs (bijna) elke keer dat ik naar een film ga zo dat ik denk: dit zou ik vaker moeten doen, maar vervolgens duurt het weer een jaar of zelfs jaren voor het er van komt. De laatste film die ik zag was La Vie Moderne op aanraden van Astrid en ik vond hem erg mooi. Maar dat is inmiddels alweer een jaar geleden. Dus als je misschien een aanrader hebt? Dan kan ik weer eens gaan. Liefst een niet al te ingewikkelde film, want ik raak nogal snel de draad kwijt (misschien uit onbekendheid met het medium). Ik vergeet nogal veel, maar dit weet ik nog (en ik wist de titel van de film ook nog!): hoe ik, het zal zo'n 35 jaar geleden zijn, naar Klute zat te kijken (in de bioscoop) en na enige tijd het spoor geheel bijster was. Gelukkig was er toen nog pauze tijdens een film en kon ik daarin om opheldering vragen aan degene met wie ik daar was. Toen bleek me dat de hoofdrolspeelster gedurende het verhaal van kapsel was veranderd (ze had ineens krullen geloof ik) waardoor ik had gedacht dat ze iemand anders was.

Trouwens: ik zit te liegen. Niet bewust, maar uit vergeetachtigheid. La Vie Moderne was helemaal niet de laatste film die ik zag, want ik ben ook nog naar De helaasheid der dingen geweest, omdat mijn dochter en ik dat allebei een erg goed boek vonden. Zij vond de film ook goed, ik vond hem aardig, maar lang niet zo goed als het boek, iets wat ik eigenlijk ook al verwacht had. En ik heb ook nog Oorlogswinter gezien, zelfs met het hele gezin geloof ik. Misschien heb ik er wel over op mijn blog geschreven, ik ga eens even speuren... Ja hoor, en jij hebt er zelfs nog op gereageerd. Maar dat is van vóór La Vie Moderne. Zo'n blog is toch een heel aardig extern geheugen!

Lezen heeft grote meerwaarde, dat vind ik ook. Het is precies wat je zegt: bij film worden de beelden voor je ingevuld, als je leest kun je ze zelf bedenken. Maar wat je misschien gek zult vinden: ik lees eigenlijk nauwelijks voor 'de beelden'. Af en toe overkomt het me dat ik een verhaal dat ik aan het lezen ben ineens 'voor me zie' en dan denk ik: dit boek lijkt wel een film. Maar dat is maar heel af en toe en ik vind het elke keer wel weer een beetje bijzonder dat een schrijver dat voor elkaar krijgt: mij beelden voortoveren. Want meestal zie ik helemaal niks als ik lees. Er gaan gedachten door mijn hoofd, dat is het. Ik ken mensen die het heerlijk vinden om landschapsbeschrijvingen te lezen en zo'n landschap dan voor zich te zien. Ik heb dat nauwelijks en zo'n beschrijving duurt me al snel te lang. Ik lees om te weten te komen wat mensen dénken. Natuurlijk heeft wat ze meemaken en waar ze zich bevinden daar wel iets (of veel of wellicht alles) mee te maken, maar wat me het meest boeit is dat uiteindelijke resultaat: de gedachten van de beschreven mensen. Of zit ik nou te kletsen en kan dat helemaal niet? Dénk ik alleen maar dat het kan, op die manier lezen?

Wat in elk geval ook de meerwaarde vind van het boek boven de film en ook boven het met elkaar praten, is dat een boek, d.w.z. een goed boek, zorgvuldig geschreven is en dat de taal ervan uitstijgt boven spreektaal. En daarom is het, vind ik, ook niet zo dat sms-en en chatten en pingen en twitteren net zoiets zijn als lezen, want dat blijft allemaal spreektaal, weliswaar opgeschreven spreektaal, maar toch zeker geen 'schrijftaal'. En daarom moeten we als bibliotheek blijven proberen mensen (en in de eerste plaats kinderen) te laten zien wat die meerwaarde van het lezen van boeken is. En daarom is bibliothecaris een belangrijk vak en is de bibliotheek een belangrijk instituut. (Kan dit even genoteerd worden, dames en heren van de provincie en de gemeentes?)

Je schrijft dat je dingen met meer aandacht wilt gaan doen. Lukt het al? Mij lijkt het ook belangrijk, maar tegenwoordig is het niet zo gebruikelijk. Meer dingen tegelijk doen lijkt de norm. Afgezien van lezen en breien tegelijk (wat ik overigens nooit meer doe omdat ik niet meer brei) ben ik niet zo goed in het doen van meer dingen tegelijk. Ik zal tijdens het schrijven van een blogstukje of -brief zelfs nooit muziek aanzetten, omdat dat me al afleidt. Uit onderzoek schijnt gebleken te zijn dat het ook helemaal niet effectief is om dingen door elkaar te doen en dat je er minder tijd aan kwijt bent als je ze ná elkaar doet en dat ze dan ook nog beter lukken, maar elke multitasker zal wel denken dat hij/zij daar in elk geval een uitzondering op is.

In dit verband een vraag, en dan stop ik. Ik merk dat jij van veel van wat je onderneemt een fotoreportage maakt. Dat is in elk geval 'leuk voor later' én leuk voor de lezers van je blog en je relaties op Flickr, maar is het niet óók een vorm van je aandacht verdelen? Je kijkt om je heen, maar je denkt tegelijk: zou dit een leuk beeld opleveren? Ooit zei iemand tegen me: ik neem nooit een fototoestel mee op vakantie, want dan kijk je vooral naar je omgeving met de gedachte: zou dit een mooie foto zijn, en dan zie je niet hoe het écht is. Dat sprak mij zeer aan en het bepaalt nog steeds (bijna 40 jaar later) mijn verhouding tot het fototoestel, in elk geval ten dele. (Wat er op neerkomt dat ik wel een fototoestel meeneem of vakantie maar er spaarzaam gebruik van maak.) Een ander (jij?) zal meteen tegenwerpen: je kijkt juist veel aandachtiger als je foto's wil maken, je ziet juist méér.

Naast blogbrievendag is de zondag (zolang het het seizoen ernaar is) zeekraalsaladedag. Daar ga ik me nu maar eens mee bezighouden.

Als íets mijn blog gered heeft van een wisse ondergang dan is het wel onze blogbriefwisseling!

Op de (net even gemaakte) foto zie je een stukje van de nieuwe schutting en een uitlopende varen. Jammer dat de kikker die zich daar in de buurt ophoudt zich niet liet zien.

Tot schrijfs en hartelijke groet, schrijverdezes

Foto: eigen foto uit eigen achtertuin.

Rotterdam 2010-4

2010-05-15T16:31:00.005+02:00

Vanmiddag kocht ik zeekraal op de markt, bij de viskraam. De visboer wilde het zakje aangeven en zei: 'Alsjeblieft jongedame.' Mijn dochter die erbij was zei: 'Het is voor haar hoor.' En ik zei: 'Misschien bedoelde die meneer mij wel.' Waarop de visboer tegen mijn dochter zei: 'Ik ben toch háár aan het helpen?'

En toen vroeg ik me af: hoe oud moet je eigenlijk zijn voordat ze je op de markt jongedame noemen? De kaasboer zegt het ook, maar nog niet tegen mij. Maar dat zal wel niet zo lang meer duren...

Foto: Flickr, gemaakt door tdietmut. Zie hier voor haar serie over de R'damse centrum-markt. Dit is de kaaskraam waar ik altijd mijn 'oude boeren' koop.

Schokje 3

2010-05-14T21:06:00.004+02:00

Dit 'plaatje' kwam ik tegen op het weblog over lezers, boeken, letters en cijfers, waarop vaker erg leuke dingen te vinden zijn (een aanrader dus). Ik vond het wel mooi aansluiten bij mijn stukjes n.a.v. Erwin Blom en de iPad (zie hier en hier).

Tekening: Paul Blow in The Guardian, hier gevonden.

Iets over duiden

2010-05-14T13:42:00.006+02:00

Mijn (blog)naam werd genoemd in een post van Jan Klerk en hoewel het niet per se een positieve verwijzing was, zie ik hem evengoed als een eer. En ik wilde er ook graag op reageren, maar dit is weer 's een zo'n blogstukje dat maar niet wil lukken. Ik heb al twee versies gemaakt en verworpen en ik zit nu wel weer te tikken maar weet nog steeds niet hoe ik het moet zeggen, zelfs niet eens precies wát ik wil zeggen. Hou dan gewoon je mond, zul je nu denken en daar zit beslist iets in en bovendien: de zon schijnt, ik heb een snipperdag, de gevelbewerkers zijn weg, de tuin moet van troep ontdaan worden, Coetzee wacht om verder gelezen te worden. Maar het is óók zo dat je soms iets 'in de groep kunt gooien' en dat iemand je dan een stapje verder helpt. Daar blog ik eigenlijk vooral voor, dus dat wil ik toch maar proberen.

Als jullie eventueel eerst de stukken van Edwin en Jan willen (her)lezen zou dat wel fijn zijn, dan kan ik die bekend veronderstellen. (Het zijn bovendien interessante stukken.)

Dat Jan met de termen 'duider' en 'moderne profeet' niet echt iets religieus bedoelde begreep ik natuurlijk ook wel. Dat ik zelf niet echt 'religieus' bedoelde is overigens ook zo. Maar 'duider' roept bij mij toch de gedachte op aan iemand die de betekenis van ontwikkelingen die je zelf niet kunt overzien aan je uitlegt en die je dan op zijn woord gelooft. En het interpreteren van ontwikkelingen in de maatschappij, in dit geval 'digitale ontwikkelingen', heeft voor mijn gevoel nogal veel te maken met de visie die je op de maatschappij hebt. Daarom zou ik graag eerst de maatschappijvisie van de 'duider' willen leren kennen voordat ik hem/haar als 'leider' zag. En ik zou ook wel willen weten wat tegenstanders van deze visie vinden. Nu is dat allemaal nogal veel moeite en het komt er daarom niet van dat ik zoiets ga uitzoeken, omdat ik daar geen tijd voor (over)heb en het voor mijn werk niet nodig is. En ik denk eigenlijk dat meer bibliotheekmensen er zo over denken. En dat vinden Edwin en Jan stom van die bibliotheekmensen, omdat ze zo de kans voorbij laten gaan een 'duider' te worden, of een gids op de 'informatiezee'. En het zou ('zomaar') kunnen dat Edwin en Jan daar gelijk in hebben.

Wat ik me nu afvraag is dit: kúnnen bibliothecarissen wel duiders worden of is dat eigenlijk misschien een beetje te veel gevraagd? En wat moeten ze dan precies duiden, de informatiestromen of de informatie zelf? Of allebei? En die mensen die Jan noemt (Seth Godin, Clay Shirky, John Battelle, Kevin Kelly), zijn dat gidsen voor bibliothecarissen of zijn het gidsen voor iedereen? Ik heb niets van hen gelezen en weet er dus ook niets van (ik zal binnenkort eens opzoeken wat Jan over ze geschreven heeft), en ik vermoed dat dat voor meer mensen geldt, dus misschien ben ik niet de enige die niet weet hoe we hen moeten zien.

En gesteld dat we vinden dat bibliothecarissen inderdaad in staat zijn gidsen in het huidige en toekomstige, en ongetwijfeld voortdurend veranderende, informatieland (of op de informatiezee) te worden, wat is daar voor nodig? Wat moet je daar voor leren? En verwachten we vervolgens dat men zulke gidsen dan ook inderdaad zal raadplegen? Of zullen de mensen gewoon meer en meer alles googelen en eventueel eens aan de buurman, hun dochter, de dokter of de kaasboer vragen wat die ervan vindt? Zelf heb ik nog nooit een bibliothecaris iets anders gevraagd dan waar ik een bepaald boek kon vinden. En verder ook wel eens iets omdat hij/zij ergens verstand van had, maar dan als mens zal ik maar zeggen, niet omdat hij/zij bibliothecaris was.

Dit was een eerste poging (nou ja, eigenlijk de derde dus) om een beetje te verduidelijken wat ik me door de stukken van Edwin en Jan heb zitten afvragen. Misschien volgt er nog eens eentje.

Tot slot dit: met de volgende regels van Jan ben ik het hartgrondig eens:

Ik krijg de indruk dat de door retail geïnspireerde pragmatici op dit moment meer indruk maken dan de 'ouderwetse' idealisten in het vak.

Ik wou dat je zoiets vaker las. Dat Jan en ik vervolgens verschillende idealen m.b.t. de bibliotheek zullen blijken te hebben lijkt me waarschijnlijk, maar dat geeft niet. Misschien kunnen die idealen zelfs wel naast elkaar bestaan, zoals er ook verschillende groepen bibliotheekgebruikers naast elkaar kunnen bestaan. Maar de bibliotheekwereld heeft, ook naar mijn idee, in elk geval 'inhoudelijker' idealen nodig dan alleen hogere uitleencijfers en meer bezoekers.

Foto: Flickr, gemaakt door Brian Clayton.

Schokje 2

2010-05-12T11:19:00.017+02:00

Beste Bertie en Edwin,

Veel dank voor jullie lange reacties op mijn stukje over het stuk van Erwin Blom. Ik heb het gevoel dat jullie mij niet helemaal begrepen hebben, dus ik zal proberen e.e.a. een beetje toe te lichten.

Ik schreef dat ik verbaasd en een beetje geschokt was n.a.v. het stuk van Blom. Dat was eufemistisch, want eigenlijk was ik gewoon kwaad. Ik vond het artikel een belediging van het boek en je zult het misschien gek vinden, maar ik voelde een sterke drang om het boek te verdedigen tegen de verdachtmakingen uit het stuk. (Net of het boek dat nodig zou hebben...) Zoiets als dat je een vriend van je zou horen belasteren en daar meteen tegen in wilt gaan. Het boek ís ook een vriend van me, welbeschouwd. Ik heb veel van hem geleerd, met hem gelachen en gehuild (zoals Toon Hermans dat op tegeltjes zegt), hij is er altijd als ik hem nodig heb, hij is kritisch maar erg geduldig en hij vergezelt me overal naartoe.

Ik dacht: wat dénkt die meneer Blom wel dat hij het boek zo durft te beledigen? Het kwam ook wel een beetje omdat ik net Coetzee aan het lezen was en daardoor extra besefte wat mooie zinnen voor je kunnen betekenen. En dan ineens zo'n artikel waarin staat dat het boek eigenlijk alleen nog maar te genieten is als er geen concurrentie in de buurt is van internet o.i.d. Het boek is 'beperkt' en kan alleen op een beperkt apparaat als een e-reader tot zijn recht komen. Als je het op je iPad gaat lezen voel je steeds maar de drang even je mail te bekijken of te gaan twitteren ('Ben aan het lezen, beetje saai') of te kijken of er nog nieuws is. Het feit dat in je boek geen linkjes staan naar filmpjes of muziekjes ervaar je als een gemis. Als je op een e-reader of (wat ook nog schijnt voor te komen) op papier aan het lezen bent, dan speelt dat allemaal niet zo'n rol. Dan valt met die beperktheid van het boek nog wel te leven. Zoiets als kamperen, een beetje primitief kan best leuk zijn voor een tijdje.

Misschien heeft Erwin Blom het zo niet bedoeld, maar zo kwam het in elk geval op me over. En het irriteerde me nogal. Wie het boek beledigt beledigt mij. Zoiets. Er klopt m.i. ook nog 's niks van, want als je een boek op je e-reader zit te lezen kun je meestal met een paar stappen je pc bereiken (of je laptop staat gewoon naast je) en alsnog je mail lezen. En zelfs als je geen pc in de buurt hebt kun je nog naar de koelkast lopen om een biertje te pakken, kun je een praatje met je vriendin maken, tv gaan kijken, je iPod aanzetten (d.w.z. als je die hebt), even naar AH gaan, enz. enz. Afleiding genoeg in de wereld, lijkt mij. Dan zou je om een boek te lezen dus het beste in een vakantiehuisje zonder tv, zonder internetaansluiting en zonder winkels in de buurt kunnen gaan zitten en dan maar hopen dat het regent. En misschien is dat ook wel zo en is dat de verklaring voor het feit dat veel mensen alleen in de vakantie lezen (zolang hun vriendin maar niet teveel aandacht vraagt).

Maar het ging mij om dat 'beperkt'. Ik probeer nu al een paar dagen voorbeelden te verzinnen om te verduidelijken wat ik bedoel, maar dat lukt niet zo goed. Misschien dit: ik vind een boterham met kaas lekker. Ik heb een collega die een boterham met kaas blijkbaar 'beperkt' vindt, want zij stapelt bovenop de kaas ook altijd nog een plak worst en een ei en een tomaat (en dan vergeet ik misschien nog wel iets) op haar boterham. Ik zeg niet dat het me niet lekker lijkt, maar het gaat me om het altijd. Af en toe doe ik een tomaat op mijn kaas en radijs is ook lekker, maar het blijft bij af en toe. Ik zou zittend naast een schaal tomaten gerust een boterham met alleen kaas erop kunnen eten. En sommige kaas is zó lekker dat het zelfs zonde zou zijn als je er nog iets aan toe zou voegen. (Waar of niet, Anna?)

Ik hoop dat dit voorbeeld een beetje werkt. Hoe flauwer het brood en hoe smakelozer de kaas, hoe groter de behoefte aan 'opleuken' waarschijnlijk wordt. En zo gaat het misschien ook met boeken. Als je een boek leest dat je niet boeit, ja dan lokken de mail en de filmpjes. Maar als het boek goed genoeg is, dan lokt alleen het doorlezen. Oók als je het op je iPad leest. Zulke boeken bestaan. Daar ben ik van overtuigd. Maar bewijzen kan ik het niet, want ik heb geen iPad.

Nu even over de e-reader. Ik heb een e-reader geprobeerd en het ding viel me erg tegen (het was een Sony met touchscreen). Misschien zijn er inmiddels betere en die zou ik ook graag proberen, maar daarvoor ben ik afhankelijk van iemand die er een heeft, want proberen door hem te kopen vind ik te duur. De e-reader die ik probeerde bleef voor mij qua leesplezier ver achter bij een papieren boek. De omslag, de typografie, de mogelijkheid tot terugbladeren, even kunnen controleren hoe dik het stuk is dat je nog te gaan hebt en meer van die dingen miste ik. Ik moest veel te vaak 'omslaan' en ik vond het contrast tussen letters en achtergrond te klein. En als je de letters wat groter maakte was je helemáál de hele tijd aan het 'omslaan'. Kortom: ik werd niet enthousiast. Dat komt niet omdat ik tegen de vooruitgang ben, maar omdat ik e-readers geen vooruitgang vínd. In elk geval niet de huidige e-reader, waar je maar erg weinig mee kunt. Dat opzoeken van betekenissen of interpretaties, ja Bertie, dat lijkt mij ook heel handig. Maar met de Sony die ik probeerde kon dat helemaal niet.

Wat jullie allebei noemen en waar jullie nieuwsgierig naar zijn: die nieuwe kunstvormen die kunnen onstaan, daar ben ik net zo goed nieuwsgierig naar. Natúúrlijk hebben digitale mogelijkheden en internet een omwenteling veroorzaakt op vele gebieden, net als de boekdrukkunst dat ooit deed. En natúúrlijk gaat dat steeds verder en kunnen er op korte termijn allerlei dingen gebeuren die we nu nog niet eens zien aankomen. En als daar nieuwe kunstvormen bij zullen zijn is dat spannend. Of zo'n kunstvorm je zal aanspreken is afwachten en dat zal per persoon verschillen. Dat is met kunst nu eenmaal altijd zo. Maar door nieuwe kunstvormen hoeven de oude toch niet als achterhaald beschouwd te worden? Heeft de fotografie de schilderkunst laten verdwijnen? De film de foto? Integendeel denk ik: de 'oude' vorm greep zijn kans om zich verder te ontwikkelen. Dat zou met de 'literatuur van alleen letters' ook best eens kunnen gebeuren.

Als er een kruising komt tussen boeken en games of tussen boeken en films of tussen boeken en muziek of tussen boeken en iets waarvan ik nu nog niet eens weet dat het bestaat, dan houd je ook nog steeds de mogelijkheid van het boek als boek. Dat 'gewone' boek lees je op papier of op je iPad of je smartphone, waar je de voorkeur aan geeft is persoonlijk, maar het is wél een met niets gekruist boek. En zo'n boek kan, als het een goed boek is, alle concurrentie aan. Daarbij is het belangrijk dat we er als bibliotheek en als school en als ouders aan meewerken dat kinderen boeken leren kennen, écht kennen doordat ze hun worden voorgelezen en doordat ze ze zelf lezen. En dat niet als 'beperking' (als je bord niet leeg eet mag je vanavond niet op de iPad, je gaat maar wat lezen), maar als iets leuks, spannends, prettigs (de treurige boeken komen later wel), en vooral: als iets met onbegrensde mogelijkheden.

Edwin, luisteren naar verhalen die in geuren en kleuren bij een pot bier verteld worden, dat lijkt mij ook geweldig (afgezien dan van het bier, maar whisky lijkt me ook wel te kunnen). Sommige verhalen zullen zo beslist beter tot hun recht komen dan als je ze leest. Maar andere verhalen weer niet. Een boek is niet alleen het verhaal, een boek heeft ook een stijl. En die kun je alleen door lezen ontdekken. Daarom vind ik het ook eenzijdig als, wat je wel eens hoort, de bibliotheek gepresenteerd wordt als een plaats waar verhalen verteld worden. Literatuur is (gelukkig) veel meer dan alleen het vertellen van een verhaal.

Bertie, ik geloof niet dat ik destijds tegen de boekdrukkunst zou zijn geweest, maar dat weet je natuurlijk nooit. Het zou waarschijnlijk mede hebben afgehangen van mijn maatschappelijke positie (en daarmee van mijn ontwikkeling). Tegen het digitaliseren van boeken ben ik in ieder geval níet, integendeel, ik ben er erg vóór. Als alles doorzoekbaar is moet dat van grote betekenis voor de wetenschap kunnen zijn. Wat we daar dan verder mee gaan doen is de vraag. Waar de een vooruitgang ziet (de auto), ziet de ander verlies (natuur, stilte).

Tot zover. Ik hoop dat het een beetje duidelijker is geworden.

Met hartelijke groet, schrvrdzs

Foto: Flickr, gemaakt door: Daniel*1977.

Schokje

2010-05-10T22:46:00.003+02:00

Ergens op twitter kwam ik een verwijzing tegen naar deze blogpost van Erwin Blom. Ik las de post en was zeer verbaasd. Ik was zelfs een beetje geschokt. Dat kwam vooral door deze regels:

Op de iPad voelt een gewoon boek en ook een naar de iPad omgezet tijdschrift al snel beperkt. Op een apparaat dat online is en multimedia uitstraalt, wil je dat die elementen een rol spelen. Ook bij een boek. Ook bij een tijdschrift.

Hoezo 'beperkt'? Is tekst die je op een iPad leest ineens niet meer in staat je te boeien, te verrassen, te ontroeren? Heeft de man die dit schrijft nog nooit zó geboeid een verhaal gelezen dat hij helemaal vergat hoe hij het tot zich nam? Momenteel lees ik Zomertijd van Coetzee. Dat biedt zonder enige toevoeging sensatie genoeg. Door het verhaal, door de formuleringen, door de gedachten die het oproept. Zou ik er, als ik het toevallig op een iPad aan het lezen zou zijn, ineens pláátjes bij willen zien, of filmpjes, of de stem van Coetzee horen of weet ik veel wat er nog meer zou kunnen? Want ja, als het kán, dan is het toch eigenlijk wel heel saai als het niet gebeurt? Ik kan het me absoluut niet voorstellen.

Ik lees het liefst van papier, dat geef ik eerlijk toe, maar als ik dit boek op een iPad of e-reader las zou ik er zeer zeker ook van genieten, zónder toegevoegde toeters en bellen. Het is een tekst die geen enkele toevoeging nodig heeft. Het is zelfs een tekst die van toevoegingen alleen maar te lijden zou hebben. Zulke teksten bestaan. Gelukkig. Taal is een medium dat het helemaal alleen aankan om iets over te brengen. Literatuur heeft niets anders nodig dan letters en jouw ogen die ze naar je hersens seinen. De beelden kun je er prima zelf bij verzinnen. Desgewenst.

Ik heb geen iPad. En geen iPhone. En geen e-reader. Ik behelp mij nog met papieren boeken. Mijn Alice in Wonderland beweegt niet. Dus ik kan er niet echt over oordelen. Misschien ben ik te beklagen. Maar opgeleukte literatuur gaan lezen, daar moet ik toch écht niet aan denken.

Foto: Flickr, gemaakt door Mimi_K

Dansje

2010-05-10T19:25:00.005+02:00

Ha Anna,

Herinner je je nog dat ik schreef dat ik op de koninginnedagrommelmarkt een beker had gekocht? Je ziet hem hierboven (beide kanten). Toen ik hem zag dacht ik dat jij hem misschien wel leuk zou vinden en daarom kocht ik hem. Maar nu ben ik toch een beetje bang dat jullie er niets aan hebben, omdat hij op mensenformaat is. Als je er toch wat in ziet kan ik hem opsturen met de TNT. (Ik kan er dan meteen ook een stukje d brnks vn d mrkt in stoppen.)

Groet, schrvrdzs

Links lezen

2010-05-09T17:17:00.004+02:00

Deze boekenlegger vond mijn collega een paar dagen geleden. Alvorens hem aan weer een andere collega, die boekenleggers verzamelt, te geven, heb ik hem even gescand. Alleen al vanwege dat 'wat bloemen zijn voor onzen tuin zijn boeken voor ons leven' bevalt hij me en verder vind ik hem ook mooi.

(Klik op de plaatjes voor het oorspronkelijke formaat.)

Wat ik las 46

2010-05-09T16:57:00.003+02:00

Van Lilian Blom las ik eerder De tuinkamer, waarin zij vertelt over het ziekbed en het overlijden van haar man Louis Ferron en daarbij ook terugblikt op zijn leven en hun relatie. Ik vond dat een mooi en ontroerend boek en toen ik haar tweede boek, Strijkend licht, tegenkwam wilde ik dat dan ook graag lezen.

Dit boek gaat over de manier waarop Lilian het verlies van haar man probeert te verwerken. Het sprak me veel minder aan dat het vorige. Ik vond het rommelig en gedeeltelijk niet interessant. Het is een verhaal in een verhaal en het werd me niet duidelijk waar het autobiografisch is en waar ik het als fictie moet zien. In een roman hoor je je dat eigenlijk niet af te vragen, maar omdat de hoofdpersoon een ik-figuur is die Lilian heet en de weduwe is van Ferron, is bij dit boek eigenlijk niet te vermijden dat je het wél doet.

Lilian heeft twee jaar na de dood van haar man nog steeds veel verdriet, ook al vragen mensen haar regelmatig of ze 'het al een plekje heeft kunnen geven'. Haar dochters en haar vrienden zijn haar tot steun en ze hoeft b.v. nooit zelf te koken maar kan altijd wel bij iemand eten. Maar ze wil haar leven weer in eigen hand nemen en besluit een psychotherapeut te raadplegen. Ze kiest daarvoor op goed geluk Charles Voorduin uit, omdat Louis als kind op de Voorduinstraat heeft gewoond.

Na haar eerste gesprek met Voorduin krijgt ze een droom waarin Louis tegen haar zegt dat ze een filmscenario moet gaan schrijven over Voorduin. Daar begint ze aan, en een deel van het boek bestaat uit de door haar verzonnen verhalen rond Voorduin, zijn vrouw en hun liefdeloze huwelijk. Van een roddelende kennis heeft ze gehoord dat Voorduin een versierder is, die de rijke dames die hij in zijn praktijk krijgt vaak in bed weet te praten. De rest verzint ze er zelf bij.

Al snel raakt Voorduin onder de indruk van Lilian, die anders is dan de vrouwen die hij gewoonlijk in zijn praktijk krijgt. Hij bekent haar dat hij geen officiële therapeut is en dat de diploma's die aan de muur hangen vervalst zijn. De rollen worden nu tijdens de bezoeken van Lilian halverwege omgekeerd: als zij haar verhaal gedaan heeft neemt ze plaats in de stoel van de therapeut en stort hij zijn hart bij háár uit. Er ontstaat een band en ze gaan samen naar een café en naar het strand.

Inmiddels was ik als lezer het spoor bijster en wist niet meer wat ik ervan denken moest. De stukken met de titel 'Synopsis' waren fictie, maar hoe zat het met de rest? Was die therapeut echt een oplichter, zijn de gesprekken die Lilian weergeeft inderdaad gevoerd, ging ze eigenlijk wel echt naar hem toe?

Nogmaals: in een roman hoort dit er niet toe te doen. Je neemt hem maar zoals hij is en 'waar gebeurd' of moet niet van belang te zijn. Maar hier lukte het me niet het verhaal op die manier te lezen.

Duidelijk werd dat het Lilian goed deed om te proberen dat filmscenario te schrijven. Het leidde haar af van haar verdriet en gaf haar energie voor een nieuwe start. Het was dus een goede raad, die haar man haar in die droom gaf (of die ze zichzelf gaf). Maar een goed boek werd het daarmee niet. Toch zal ik, als ze nog een boek schrijft, ook dat waarschijnlijk gaan lezen. Maar dat komt dan nog door De tuinkamer. En ook wel omdat Lilian Blom me een aardige, leuke vrouw lijkt, ook al hoort zoiets er bij een roman óók al niet toe te doen.

Blogbrief uit Rotterdam-West (10)

2010-05-09T15:40:00.007+02:00

Dag Henk,

Dank voor je Blogbrief uit de Zeeuwse hoofdstad, aflevering 9. Hier dan nr. 10 uit R'dam-West. Net toen ik vreesde te verzanden in kletspraatjes over mijn tuin zette jij me weer op het juiste spoor met je 'lekker belangrijk'. Wat niet wegneemt dat ik mijn tuin best belangrijk vind en dat ik er ook graag eens over vertel, maar dat is meer iets voor een privé-correspondentie. Met onze blogbrieven hebben we toch ook een klein beetje de bedoeling de meelezers af en toe iets aan te bieden waar ze even over kunnen nadenken als ze daar zin in zouden hebben... (Ik hoop dat ik het voorzichtig genoeg formuleer.)

Tja, 'lekker belangrijk', een term die ik kende omdat een van mijn kinderen hem wel eens gebruikt. Ik geloof niet dat ik het zelf wel eens zei, maar sinds jouw brief denk ik het wel af en toe. Want inderdaad, veel is 'lekker belangrijk', als je er bij stilstaat. Mijn probleem is, vrees ik, dat ik dat stilstaan vergeet. En dat ik daarom dingen écht belangrijk vindt die alleen maar 'lekker belangrijk' zouden moeten zijn. Of beter gezegd: dat ik dingen die dat niet waard zijn teveel aandacht geef.

En dat wordt door een ingrijpende gebeurtenis, zoals jouw ziekte, flink door elkaar geschud. Zoiets relativeert al die andere 'belangrijke' zaken onmiddellijk. Bij enquêtes vullen mensen volgens mij altijd als belangrijkste in hun leven gezondheid in, vervolgens liefde, dan werk en dan vriendschap. Maar het rare is dat je, als je dat allemaal in voldoende mate hebt, soms helemaal niet denkt 'wat heb ik het toch goed', maar gerust je dag laat beheersen door het feit dat je haar stom zit of doordat je je werk niet afkrijgt of dat je recept niet lukt. In plaats dat je denkt 'lekker belangrijk', denk je: 'dat heb ík weer'.

Daar ben jij nu van verlost omdat je gezondheid nu niet vanzelfsprekend meer is, maar iets waar je bewust blij mee bent. (En je haar zat altijd al goed natuurlijk.) Zou dat effect blijvend zijn? Dat is afwachten. Op het moment dat je je weer ouderwets gaat zitten opwinden over iets onbenulligs zul je je misschien realiseren dat het ziek geweest zijn alweer lang geleden is. Dan is dat je opwinden over iets 'lekker belangrijks' ook wel weer een beetje lekker, omdat het aangeeft dat je leven weer normaal is.

Je gebruikt het woord 'blasé'. Dat is toch een beetje een verontrustend woord vind ik. Het heeft iets van 'het verveelt me'. Misschien bedoelde je het anders, want het is altijd lastig om precies het juiste woord te vinden voor een bepaald gevoel. Dus misschien begrijp ik je niet goed, maar het lijkt een beetje of je denkt: zou ik die dingen eigenlijk niet toch wat belangrijker moeten vinden? Vroeger vond ik dat toch ook? Of is het zo dat je zo vroeger eigenlijk ook al niet zo belangrijk vond en dat ze daarom nu naar het lijstje 'boeit me niet' zijn verbannen?

Misschien is het een soort grote schoonmaak in je hoofd. Zoiets als Festina doet omdat haar schoonouders komen logeren: ruimte maken, opfrissen, herschikken. Kijken wat je écht wilt houden. Dat leuke vaasje eens op tafel zetten en er bloemen voor kopen. Zoiets, maar dan met ideeën, meningen, frustraties, gewoontes, dingen die je vroeger graag deed maar waar je niet meer aan toekwam.

Het lijstje dat je noemt heeft overigens voor een deel mijn volledige instemmingen. Twitter, succesverhalen over sociale media (en, wat ik zelf nog vervelender vind: over e-boeken), de Giro, Koninginnedag, ik zou (voor de afwisseling) willen zeggen: boeie! Bibliotheek 2.0 vind ik dan weer wél een beetje belangrijk en biblioblogs hier en daar ook wel, zij het steeds minder, wat ook geldt voor m'n eigen blog (dat ik geen biblioblog zou willen noemen).

Maar ik heb een collega (een vrouw) die wielrennen juist heel belangrijk vindt. Zij fietst zelf graag en was vorig jaar in haar vakantie gaan kijken naar een tocht waarvan ik de naam vergeten ben maar die ergens in Nederland startte (doen ze dat tegenwoordig soms allemaal?), had een etappe meegefietst, logeerde toevallig in een hotelletje waar ook renners sliepen, had met ze gepraat en foto's van ze gemaakt. En ze vertelde er met enthousiasme over toen ze terug was. Wielrennen is voor mij nog niet eens lekker belangrijk maar het zegt me gewoon helemaal niks (hoewel ik Pijn is genot van Siebelink met plezier gelezen heb). Maar dat mijn collega daar heel anders over denkt was duidelijk.

Waarmee ik maar wel zeggen: gezondheid en de mensen om je heen zijn wel het belangrijkst, maar wat daarná komt is erg persoonlijk. En zelfs dat 'de mensen om je heen' is misschien nog wel persoonlijk want er zijn ook mensen die het liefst alleen zijn.

Wat voor mij, naast de basisvoorwaarden als gezondheid, werk en geen ruzie thuis, denk ik het allerbelangrijkste is, is lezen. Dus genoeg tijd om dat te kunnen doen en altijd een boek voorhanden en daarbij hopelijk regelmatig een boek dat ik echt goed vind. Ik zou niet weten wat ik zonder boeken moest beginnen. Ik word al zenuwachtig als ik 's morgens naar mijn werk moet en niets te lezen heb voor in de trein (komt gelukkig zelden voor), terwijl ik op het station toch allerlei krantjes kan pakken. Maar zonder boek is net zoiets als zonder brood en flesje water. Je zult maar vertraging krijgen!

Omdat lezen voor mij zo belangrijk is, vind ik dat de bibliotheek er alles aan moet doen om te zorgen dat iedereen de kans krijgt te ontdekken wat lezen voor hem/haar kan betekenen. Er zullen vast mensen zijn die lezen helemaal niks vinden, ook al zijn ze als kind voorgelezen uit de mooiste prentenboeken. Maar veel vaker zijn de mensen die lezen helemaal niks vinden níet voorgelezen denk ik. En is het dan zo belangrijk om lezen iets te vinden? Ja, ik vind eigenlijk van wel. Lezen is lekker én belangrijk. Dat moet de bibliotheek uitstralen.

Nou, een brief zonder kop of staart geloof ik, maar zo moet hij maar blijven. Een tuinfoto zit er vandaag niet in, want er staan stellingen op mijn balkon omdat de achtergevel opgeknapt wordt en de tuin is daardoor ook meteen weer een bende (dat heb ík weer, ben ik net aan mijn tuin begonnen, gaan ze de gevel behandelen...). Maar ik heb er nog een van de geranium-in-de-regen van vorige week.

Hartelijke groet, schrijverdezes

p.s. Nu ben ik helemaal niet ingegaan op wat je vertelde over je internetcontacten. Maar wees ervan overtuigd dat ik het met belangstelling gelezen heb, vooral wat je schreef over de onmogelijkheid in veel landen om voor je seksuele geaardheid uit te komen. Misschien is vrijheid om te zeggen wat je denkt enz. wel net zo belangrijk als gezondheid. Dat het in enquêtes niet op nr. 1 staat (en vaak denk ik zelfs niet bij de categorieën die je kunt aankruisen voorkomt) zal wel komen omdat we het hier, kortzichtig als we zijn, niet zo snel zien als iets dat je zou kunnen verliezen, zoals je gezondheid of je werk.

Foto: eigen foto van eigen balkon

Boek&bieb 27

2010-05-07T14:04:00.003+02:00

Lilian Blom is de weduwe van Louis Ferron. In Strijkend licht vertelt ze dat ze (of beter: haar hoofdpersoon met wie ze voor een deel samenvalt) gaat oppassen op haar twee kleinzoons, omdat haar dochter naar de kapper wil.

Wij zwaaiden haar uit. Op mijn vraag wat wij zouden gaan doen stelde Kai voor om naar 'het beeld' van opa te lopen. 'En dan een ijsje...'
'Kijk,' zei Kai tegen zijn kleine broertje, 'daar staat opa.'
We stonden op de binnenplaats van de Haarlemse bibliotheek. Op een stevige sokkel stond het borstbeeld van Louis, een hommage aan een eigenzinnige schrijver die van zijn hart geen moordkuil maakte.

Van de Stadsbibliotheek Haarlem kon ik maar weinig foto's vinden. Bovenstaande komt van wikimedia en ik hoop dat het inderdaad de bibliotheek met de binnenplaats is waar Lilian Blom het over heeft. (Misschien weet iemand die dit leest dat?) Van het borstbeeld vond ik slechts twee, onduidelijke, foto's. Voor een ervan: zie hier.

Foto: wikimedia

Vier hoekstenen

2010-05-05T15:17:00.003+02:00

In NRC Handelsblad stond gisteren een artikel over het stadje Pass Christian in Mississippi, dat nu getroffen wordt door de olieramp en eerder veel te lijden had van orkanen, waaronder vijf jaar geleden de orkaan Katrina waarvan het nog lang niet hersteld is. Dit stukje viel me speciaal op:

Door even te googelen vond ik bovenstaande foto (met, Tenaanval, als je het mij vraagt een trotse bibliothecaris erop).

Foto: AP Photo by Bill Haber, hier gevonden.

Wat ik las 45

2010-05-05T14:28:00.008+02:00

Eerst even dit: een paar stukjes eerder schreef ik: 'Ik heb een tijdje gedacht dat ik met de categorieën "goed", "slecht" en "sympathiek" de meeste boeken wel zou kunnen indelen.' Dat was natuurlijk flauwekul (en bewijst maar weer eens dat bloggen je niet wijzer maakt want niemand zei er wat van, maar dit terzijde). Toen ik het opschreef had ik al wel een beetje door dat het niet klopte, maar pas later begreep ik echt wat er mis mee was. Ik wilde zeggen dat je buiten de categorieën 'goed' en 'slecht' voor mijn gevoel ook boeken hebt die zich daar niet mee laten indelen en die ik dan b.v. maar het etiket 'sympathiek' opplak, waarmee gezegd wil zijn dat het boek om andere redenen dan dat het een goed boek is toch de moeite waard is (voor mij althans). En toen verzon ik ook nog even 'noodzakelijk' omdat met Een vrouw op de vlucht voor een bericht weer iets anders aan de hand was. Tot zover klopt het wel.

Maar wat níet klopt is dat met 'goed' en 'slecht' de meeste boeken zijn in te delen. Dat slaat zelfs nergens op. Het moet zijn 'ergens tussen goed en slecht' zijn de meeste boeken wel in te delen. En dan beter misschien nog: 'ergens tussen erg goed en erg slecht' kun je de meeste boeken onderbrengen. Het is m.a.w. dus een schaal of een continuüm of zoiets. Ergens in het midden zit 'matig' en dan heb je ook nog 'tamelijk goed', 'nogal slecht' enz. enz. Met een schaal van 1 tot 10 of met 1 tot 5 sterren zou je dat een beetje in beeld kunnen brengen en sommige mensen doen dat ook voor zichzelf op de lijstjes die zij bijhouden van wat ze gelezen hebben. (Ik wou dat ik zo'n mens was.)

Maar nu over wat ik las. Dat was deze keer Dorpsleven van Amos Oz. Ik ging het lezen omdat ik Een verhaal van liefde en duisternis erg goed (daar heb je het al) vond en ik het gevoel had dat dit boek er op zou lijken. Dit waarschijnlijk vooral door het plaatje op de omslag. Andere boeken van Oz, met uitzondering van het piepkleine boekje Soumchi, hebben me nooit zo kunnen boeien, maar na Een verhaal van liefde en duisternis zal ik, in elk geval voorlopig, benieuwd blijven naar wat hij nog meer gaat schrijven.

Maar Dorpsleven is heel anders dan Een verhaal en dat stelde me wel een beetje teleur. Het zijn verhalen over inwoners van het (naar ik aanneem niet bestaande) Israëlische dorp Tel Ilan. Ooit was het een agrarische gemeenschap maar inmiddels zijn veel boerderijen omgebouwd tot antiekzaak of restaurant en komen er in het weekend toeristen. In elk van de zeven verhalen leren we een of meer dorpsbewoners kennen, d.w.z. we werpen een blik op hun leven. De arts die tevergeefs wacht op haar neef die zou komen logeren maar niet in de bus blijkt te zitten, de lerares die samenwoont met haar oude vader die vroeger parlementslid was, de burgemeester wiens vrouw verdwijnt nadat ze hem een briefje heeft laat bezorgen door de Arabische student die in een huisje op het erf van de lerares woont. Uit dat laatste merk je dat personen in verschillende verhalen opduiken. In de verhalen zit hier en daar iets geheimzinnigs: de echtgenote die verdwijnt, vreemde graafgeluiden in de nacht, een onbekende vrouw in een parkje. In het zevende verhaal komt een deel van de mensen die je eerder 'ontmoet' hebt bij elkaar om samen oude volksliedjes te zingen in het huis van een echtpaar van wie de enige zoon op 16-jarige leeftijd een eind aan zijn leven heeft gemaakt, waarna zijn moeder zich in allerlei activiteiten heeft gestort, o.a. het organiseren van zangavonden.

Het achtste verhaal heeft als titel Ergens ver weg in een andere tijd en gaat over een dorp dat bij een moeras ligt, waar alles verrot en beschimmelt en waar veel baby's sterven. Ik begreep niet wat dit verhaal met de voorgaande te maken had, je kunt er als je wilt een toekomstvisioen over het dorp in lezen, maar ik zag dat er niet meteen in.

Aanvankelijk dacht ik, verhaal na verhaal lezend: wat moet ik met deze mensen, met hun treurige levens waarin vrijwel niets gebeurt, waarom vertelt de schrijver me dit? Maar langzamerhand begon ik te beseffen dat dat het waarschijnlijk juist was wat hij me wilde vertellen: dat de mensen een treurig bestaan leiden waarin weinig gebeurt en dat dat het leven is. Je leeft nu eenmaal en je zit het uit tot het afgelopen is. Soms gebeurt er iets vreemds, je hoort 's nachts graafgeluiden of je neef komt niet uit de bus, maar je komt er niet achter wat de oorzaak is en je legt je er maar bij neer. Om de zes weken heb je een prettige avond als je oude liedjes gaat zingen met accordeonbegeleiding.

Het is een treurig boek en die treurigheid weet Oz overtuigend te beschrijven, d.w.z. eigenlijk niet te beschrijven maar op te roepen door wat hij vertelt over alledaagse gebeurtenissen. Uiteindelijk kon ik het boek wel waarderen, maar echt goed vond ik het niet. Als ik (voor deze ene keer) een cijfer zou moeten geven: 7 (of drie sterren).

Het verhaal dat me het meest beviel gaat over een bibliothecaresse: een vrouw van ongeveer 30 die overdag het postkantoortje van het dorp runt en 's avonds de bibliotheek. Een jongen van 17 is verliefd op haar en wacht haar 's avonds op om met haar mee te lopen naar de bibliotheek. Zij geeft hem boeken mee en laat hem wat karweitjes doen, maar dat is natuurlijk niet waar hij voor komt. Als hij zich niet langer kan beheersen doet hij het licht uit en pakt haar vast. Later betreurt hij zijn gedrag.

Als er onder de lezers van dit stukje iemand is die van Modiano houdt zou ik zeggen: probeer dit boek eens. Ik heb nog nooit iets anders gelezen dat me zó aan Modiano deed denken. De onbestemdheid, de treurigheid, de vergeefsheid, de wandelingen en het noemen van straatnamen vertonen voor mijn gevoel veel verwantschap met hem. (En ik zou het wel leuk vinden om te horen hoe een ander dat ervaart.)

Blogbrief uit Rotterdam-West (9)

2010-05-02T14:42:00.015+02:00

Dag Henk,

Het is vandaag echt (lekker) weer om een brief te schrijven. Wederom zeer bedankt voor je blogbrief!

Daarnet heb ik om deze brief te illustreren mijn op de koninginnedagrommelmarkt gekochte vaas op de foto gezet. De bloemen heb ik gisteren bij AH gekocht, omdat de kleur mooi bij de vaas past en ik ze daarnaast ook een jaren '70-uitstraling vind hebben. De vaas is denk ik uit die tijd (of misschien ook wel uit de jaren '60, niet dat het me iets uitmaakt). Door op 'West Germany', wat op de bodem staat, te googelen merkte ik dat dergelijke vazen veel verzameld worden en dat er b.v. ook een Flickr-groep van is. De meeste vind ik vreselijk lelijk (en ik ben dan ook niet van plan er een verzameling van te beginnen), maar deze vind ik leuk. Ik kocht hem (zoals ik nu denk wel voor een 'vriendenprijsje') van mensen die vroeger bij ons in de buurt woonden en een paar jaar geleden naar Zuid-Limburg zijn verhuisd maar die nu hier op de rommelmarkt bleken te staan met jaren '60- en '70-spullen die ze op Limburgse rommelmarktjes inkopen.

Ik was in jaren niet meer naar de koninginnedagrommelmarkt geweest en het viel me op dat hij veel kleiner was dan vroeger en dat de spullen veel minder leuk waren. Mijn dochter dacht dat dat wel aan Marktplaats zal liggen en daar zal ze vast gelijk in hebben. Als je tegenwoordig een tafeltje of een lamp kwijt wilt zet je een advertentie en ga je er niet mee slepen naar een vrijmarkt. Wat er wel in grote aantallen te koop was waren kledingstukken en schoenen, vele honderden paren schoenen. Mijn bescheiden doel was om misschien een vaas(je) te vinden (en verder gewoon even buiten te zijn), en ik was dus tevreden, want ik vond zelfs ook nog een bord (met roosjes erop) en een beker. De dame die me het bord verkocht zei toen ik vroeg wat het kostte: 'Ja, dat is echt wel twee euro, want dat heb ik er zelf ook voor betaald.' Ik vond dat voor een rommelmarkt een nogal merkwaardig argument, maar ik gaf haar toch maar de twee euro want ik vond het een leuk bord (d.w.z. ik dacht vooral dat een van mijn dochters het leuk zou vinden).

Kan ik uit de foto's die op je blog te zien zijn opmaken dat je jij je nog naar het Middelburgse koninginnefeest hebt begeven? Was dat nadat de koningin was vertrokken? Ik heb e.e.a. op de tv gevolgd. Ik beweer wel eens dat ik nooit tv kijk behalve bij rampen en dat is ook echt zo (nou ja, bijna) maar naar koninginnedag kijk ik ook elk jaar. Dit om te zien wat de dames aan hebben (de jas van Máxima vond ik leuk) en om me te verbazen over al die mensen die het ervoor over hebben uren in de regen te staan om erbij te kunnen zijn. Maar ja, als zulke mensen er niet meer zouden zijn was de monarchie natuurlijk helemáál zinloos geworden (vind ik).

Leuk om te lezen dat je van tuinen houdt. Mijn brief-over-de-tuin was een soort noodgreep: ik wilde iets schrijven maar had op dat moment alleen het onderwerp 'tuin' in mijn hoofd, waarvan ik vreesde dat het je misschien wel niets zou zeggen. Ik vond het eerst een beetje vreemd dat je tuinen leuk vindt, want ik had altijd gedacht dat mensen die graag naar tuinen kijken zelf ook graag in de tuin werken. Maar nu besefte ik ineens dat dat onzin is. Zoals je van muziek kunt genieten zonder zelf een instrument te bespelen, naar schilderijen kunt kijken zonder zelf te schilderen en van lekker eten kunt houden terwijl je koken haat, zo kun je natuurlijk ook van tuinen houden zonder dat je de behoefte voelt zelf te tuinieren. Eigenlijk zo logisch als wat, maar ik was er nog niet opgekomen. Wel denk ik dat je, als je zelf in de tuin werkt, iets beter beseft hoe moeilijk het is om een tuin mooi te krijgen en te houden. Maar dat geldt voor schilderen en koken natuurlijk net zo.

Ik heb in Rotterdam verschillende keren tuinen bezocht tijdens de Verborgen Tuinen-dagen. Dat was heel leuk, vooral omdat er ook altijd kleine stadstuinen bij zijn. Die geven het gevoel dat ik zoiets misschien ooit ook nog wel eens zou kunnen bereiken. Dat zou ik bij de Zeeuwse tuinen niet snel hebben. Ik kijk ook graag in tuinboeken en ik heb met veel plezier Buiten de perken van Romke van de Kaa gelezen, een tuinboek zonder plaatjes dat 'leest als een roman'. Mensen die hun tuin openstellen voor bezoekers zijn trouwens bijna altijd erg aardig, is mijn ervaring. Soms krijg je er zelfs ook nog een kopje thee en een koekje. En ik heb nog steeds een pot met bosandoorn, die ik van een oude deftige mevrouw met een grote, beetje wilde tuin bij een groot oud huis in Kralingen kreeg, toen ik haar vroeg welke plant het was omdat hij in de schaduw stond en ik veel schaduw in mijn tuin heb. Ze ging meteen een stuk voor me uitsteken en haar man ging een plastic zak voor me zoeken. Ik was daar toen toch zó door verrast! En ze doen het nog steeds (ik bedoel nu de plantjes).

Wat je vertelde over uitstel om tot actie over te gaan vond ik zeer herkenbaar. Elk argument dat je noemde (de zebravinken, de merels, het geld) vond ik trouwens ook gewoon een goed argument. Toch zou ik denken dat je, als je écht heel graag een nieuwe schuur wilde, die volière wel zou kunnen verplaatsen met vinken en al en die vakantie een keer overslaan en die nieuwe schuur neerzetten zodra de merels zijn uitgevlogen. Als je begrijpt wat ik bedoel. Maar dat je het uitstelt begrijp ik volkomen. Het is helemaal niet leuk om vanalles overhoop te halen. Het wordt pas leuk als het klaar is, en zelfs dan nog niet altijd omdat het resultaat soms tegenvalt en je denkt: heb ik dáár nou zo m'n best voor gedaan? (Iets wat ik heb met m'n blog, maar daarover een andere keer.)

Ik hoop dat je het plan in een volgende blogbrief iets te vertellen over het 'willen genieten zonder er al te veel voor te hoeven doen' zult uitvoeren. Het is zo níet-calvinistisch als het maar zijn kan en ik ben benieuwd hoe het zo gekomen is. (Of was het gewoon altijd al zo?) Toch lijk je me bepaald niet iemand die zich overal makkelijk vanaf maakt. Er zijn vast dingen waar je je wél van harte voor inzet. Wat maakt het verschil? Zijn het misschien dingen die je beter liggen?

Die communicatie met mensen over de hele wereld via MSN e.d. interesseert me ook. Hoe komt zoiets van de grond?

En wat houdt taalcoach zijn in?

Dat je door je activiteiten via de 'sociale media' niet meer aan lezen toekomt, zit dat je niet dwars? Ik weet niet hoe hevig je van lezen hield/houdt, maar ik kreeg toch wel de indruk dat je het tamelijk graag deed. Ik ben zelf, ondanks mijn blogverslaving, toch altijd blijven lezen, zij het minder dan ik wenselijk vond. Daarbij heb ik natuurlijk het voordeel dat ik regelmatig in de trein zit en daar kun je niet veel anders doen dan lezen (of slapen), d.w.z. als je geen iPhone o.i.d. of laptop hebt en die heb ik niet (en dat houd ik ook maar zo geloof ik). Als ik een paar dagen niks gelezen heb word ik behoorlijk onrustig. Maar misschien went het?

Bloeit de blauwe regen al? Mijn magnolia is nu inmiddels helemaal uitgevallen. Onderstaand nog een tuinfoto van vorige week. Die van vandaag moet ik nog maken. (Ik hoop dat het even droog wordt.)

Hartelijke groet, schrijverdezes

p.s. Vanavond eten we o.a. zeekraalsalade. Klinkt wel Zeeuws hè? (Al weet ik niet waar deze zeekraal vandaan komt, behalve dan van een visboer op de markt.)

Foto's: eigen foto's uit eigen huiskamer/achtertuin.

Rotterdam 2010-3

2010-04-28T17:23:00.001+02:00

Daarnet liep ik langs de Hema hier vlakbij toen een vrouw me aansprak: 'Mevrouw, zou u één seconde op mijn fiets willen passen? Ik heb geen slot en ik moet even iets kopen. Eén seconde.' Ik weet niet meer of ik iets zei als 'goed' of dat ik de fiets zwijgend aanpakte, maar in elk geval stond ik daar met die fiets en werd die ene seconde natuurlijk wel wat langer. En dacht ik: wat vind ik hier nu van? Ik twijfelde tussen 'ouderwets' en 'dorps'. En ik vond het ook wel een beetje brutaal en een klein beetje vervelend, maar ook wel weer een klein beetje leuk.

Ik geef meteen toe dat het geen bijzonder verhaal is, maar toch was het, voor zover ik me herinner, iets wat ik nooit eerder had meegemaakt, en daarmee toch wel een béétje bijzonder.

Foto: Flickr, gemaakt door: freddy.

Wat ik las 44

2010-04-25T16:35:00.005+02:00

Ik heb een tijdje gedacht dat ik met de categorieën 'goed', 'slecht' en 'sympathiek' de meeste boeken wel zou kunnen indelen, maar Een vrouw op de vlucht voor een bericht van David Grossman laat zich hier in elk geval niet bij onderbrengen. Ik pieker al enkele dagen over een nieuwe term, maar ik kan niks bedenken. Het enige dat in me opkwam is 'noodzakelijk', maar het juiste woord is dat niet. Maar het zegt toch wel íets over het boek, d.w.z. over wat ik ervan vind, nl. dat er gedeelten in staan waarvan ik vind dat 'iedereen' ze eigenlijk zou moeten lezen. Het zijn stukken over oorlog en over hoe het is om soldaat te zijn. Voor wie zelf nooit actief bij een oorlog betrokken is geweest zijn boeken nodig om je daar een klein beetje een beeld van te geven, en dit boek is er een van. (En televisie en films dan? Ja, die ook, maar daarmee kom, je denk ik, minder te weten over wat mensen denken en hoe ze zich voelen.)

De oorlog in het boek van Grossman is de oorlog tussen Israël en zijn buurlanden en is daarmee een oorlog die voor de inwoners van de betrokken landen altijd op de achtergrond aanwezig is en die soms verhevigt tot gevechten, invallen, 'acties'. Deze oorlog bepaalt in hoge mate het leven van de hoofdpersonen van dit boek. Wie in Israël woont krijgt er altijd mee te maken, al zal het de een harder treffen dan de ander. Je moet zelf drie jaar in het leger en later geldt dat voor je kinderen. En in het 'gewone' leven is er altijd nog de angst voor aanslagen in de bus of op straat. (Om zijn kinderen iets leuks te geven als tegenwicht tegen die altijd aanwezige dreiging schreef Grosmann eerder Het zigzagkind en De stem van Tamar, twee boeken waar ik zonder aarzelen het etiket 'goed' op plak.)

Een vrouw op de vlucht voor een bericht is dik en ik vond het een beetje langdradig en wijdlopig, maar er zitten ook erg sterke stukken in. Het begin hoort meteen bij die sterke stukken: drie pubers van 16, de jongens Avram en Ilan en het meisje Ora ontmoeten elkaar in het ziekenhuis. Ze zijn als enigen overgebleven op de isoleerafdeling, vanwege complicaties die ze kregen tijdens een epidemie. Het is oorlog maar ze weten niet precies hoe het ervoor staat en of Israël, waar ze wonen, wint of verliest. Ze zoeken elkaar 's avonds in het donker op (blijkbaar is het ziekenhuis verduisterd) en praten. Hun kennismaking wordt meeslepend beschreven (ik vergat af en toe adem te halen). Er ontstaat een band die altijd blijft bestaan, in elk geval gedurende de jaren waarover het boek gaat.

Het stuk over de ontmoeting in het ziekenhuis is een soort prelude. Het 'echte' verhaal is een trektocht die Ora bijna 40 jaar later maakt over het Israëlpad, met Avram. Het was de bedoeling dat ze die tocht zou maken met haar zoon Ofer, nadat hij uit het leger was gekomen. Maar aan de vooravond van hun tocht, met de rugzakken al ingepakt, zegt hij tegen zijn moeder dat hij mee gaat doen aan een 'actie'. Hij hoeft weliswaar niet, want zijn diensttijd is voorbij, maar hij wil het zelf.

In plaats van met Ofer maakt Ora nu de tocht met Avram, die, zo ontdek je als lezer al vrij snel, de vader van Ofer blijkt te zijn. Ofer is opgevoed door Ilan en Ora, samen met zijn halfbroer Adam, zoon van Ilan. Avram is tijdens de Jom Kippoer-oorlog krijgsgevangen gemaakt door het Egyptische leger en gemarteld. Bij zijn terugkeer is hij lichamelijk en geestelijk zwaar beschadigd en hij kan de gedachte dat hij een kind op de wereld waarin deze dingen gebeuren heeft gezet niet aan en heeft zich altijd afzijdig gehouden. Min of meer hetzelfde had Ilan bij de geboorte van Adam. Hij verliet Ora en hun kind toen, maar toen Ora weer zwanger was kwam hij terug en werd een goede en leuke vader voor de beide jongens.

Dit klinkt allemaal misschien wat onwaarschijnlijk en lijkt misschien een te ingewikkelde constructie, maar ik vond het geheel toch wel overtuigend. Tijdens hun wandeling die een paar weken duurt vertelt Ora verhalen over Ofer (en ook over Adam), zodat Avram langzaamaan zijn zoon en het gezin waarin hij opgroeide leert kennen. Ilan en Adam zijn op dat moment ergens in Zuid-Amerika, omdat de relatie van Ilan en Ora was vastgelopen.

Ora heeft geen telefoon bij zich en wil van voorbijgangers of in winkels niets horen over het nieuws, als een soort vlucht voor de mogelijkheid dat Ofer zal omkomen. Aan het eind van het boek hoor je niet hoe het met hem is afgelopen. Wel heb je dan heel wat gelezen over het opgroeien van Adam en Ofer, over de vriendschap tussen de twee broers en over wat Avram en Ilan in de oorlog hebben meegemaakt. Er zitten zeer indringende stukken tussen die het boek beslist het lezen beslist maken. De nadelen van een zekere langdradigheid en de naar mijn smaak te vele uitweidingen maken het boek minder goed dan het misschien had kunnen zijn, maar ze horen op de een of andere manier ook wel weer bij het verhaal, omdat ze het soort uitstel bieden waar het verhaal juist over gaat.

Het is een boek over wat mensen elkaar kunnen aandoen en is daarmee een dramatisch boek. Het krijgt nog een extra dramatische lading omdat een zoon van Grossman in 2006 als soldaat is omgekomen in de tweede Libanonoorlog, terwijl zijn vader dit boek aan het schrijven was met ongeveer dezelfde gedachte als die van Ora: de hoop dat je door te blijven vertellen je kind in leven kunt houden.

Ik las, o.a. in dit interview, dat Grossman na de dood van zijn zoon Uri zichzelf overeind heeft weten te houden door aan het boek te blijven werken en het af te maken.

Klein nieuws

2010-04-19T23:23:00.004+02:00

Iemand die dit blog regelmatig leest mailde mij vorige week dit:

Vanmiddag gezien: ongeveer 30-jarige vrouw met hond, aan het looplezen.

Zelf zag ik vanmiddag twee sta-lezers bij Schiphol, een bij de bushalte en een bij de trein.

De eerlijkheid gebiedt mij te zeggen dat ik vorige week ook voor het eerst een lopende laptopper heb gezien, bij de bushaltes van station Hoofddorp.

Plaatje hier gevonden.

Blogbrief uit Rotterdam-West (8)

2010-04-18T23:38:00.004+02:00

Dag Henk,

Dit wordt een brief over mijn tuin. Dat komt omdat ik sinds vorige week zo'n beetje dag en nacht over mijn tuin tob, in mijn tuin ploeter, om mijn tuin treur, over mijn tuin klaag tegen mijn huisgenoten, foto's van mijn tuin in betere tijden bekijk, inkopen doe voor mijn tuin, denk dat het met mijn tuin nooit meer goedkomt, enz. Dit alles natuurlijk voor zover ik niet werk, slaap, een boek lees of andere dingen doe waarbij tegelijkertijd aan mijn tuin denken niet mogelijk is.

Mijn tuin is slechts een tuintje. Maar mijn tuin is tevens een puinhoop. 'Hoe een kleine tuin een grote puinhoop kan zijn,' daar valt een lang verhaal over te schrijven, maar ik beperk het tot een brief. Hierboven zie je mijn magnolia, zoals hij te zien is uit het badkamerraam, op de 'anderhalfde' verdieping (die halve is de kelder: om in de tuin te komen moet ik eerst een trap af). De magnolia heeft zich in mijn donkere stadstuintje omhooggewerkt naar het licht en heeft nu bloemen waar de bovenburen hopelijk plezier aan beleven. Dat was niet helemaal mijn bedoeling toen ik hem een jaar of zeven (?) geleden plantte, maar zo ging het. De magnolia is het enige dat op dit moment in mijn tuin het aanzien waard is, en dan moet ik er ook nog voor naar boven...

Toen ik ruim 25 jaar geleden in dit huis kwam wonen stond de tuin vol met brandnetels en bramen. Langzaam, heel langzaam, is het me gelukt er iets van te maken. Ik herinner me nog goed dat mijn buurman (die al weer jaren elders woont), over de schutting kijkend en mij bezig ziend, op licht-meewarige toon zei: 'Je blijft het maar proberen hè?' Later heb ik nog wel eens gedacht: Kon H. (de buurman) mijn tuin nu maar eens zien, dan zou hij opkijken. Maar inmiddels ben ik weer ongeveer terug bij af. De rododendrons die zo vrolijk bloeiden in het voorjaar, donkerrood, roze, paars, lila: op een na allemaal dood. De klimop die de schutting zo mooi aan het oog onttrok: niets meer van over. De astilbes die het al jaren zo goed deden: verdwenen. De (tuin)geraniums die zich zo goed uitbreidden: niks meer van te bespeuren. En zo kan ik nog wel even doorgaan, maar dat zal ik niet doen.

Gedeeltelijk ligt dit aan de 23dingen en de daaruit voortgekomen drang tot bloggen. Wie blogt heeft geen tijd om in de tuin te werken. En een tuin waar je niet in werkt gaat hollend achteruit. Maar rododendrons en klimop gaan niet zomaar dood, dus daar moet iets anders achter zitten. Mijn theorie is dat het aan de grondwaterstand ligt. Die is duidelijk lager geworden na een bouwproject hier vlakbij. Hoewel, begon het verval van de rododendrons niet al eerder? Maar hoe het ook gekomen is, de vraag is vooral: hoe krijg ik het weer goed? Voorlopig ben ik aan het puinruimen: zakken vol dode rododendron, blad, takken, verdorde klimopslierten en wat al niet zijn inmiddels in de vuilniscontainer gegooid. Vandaag bij Praxis een nieuwe spa gekocht, een zak grond, een clematis en een hortensia. (Meer viel op de fiets door mijn dochter en mij in een keer niet te verslepen.) Een paar foto's van de magnolia gemaakt om er een boven deze brief te kunnen zetten, en, omdat ik vorige week de primula al vastgelegd had, me meteen voorgenomen voortaan elke week iets aardigs uit de tuin te fotograferen (voor zover er iets aardigs te vinden is dan, anders maar het aardigste dat er op dat moment is).

Maar genoeg over mijn tuin. Zó interessant is die nou ook weer niet (behalve voor mij dan). Wat ik nog wil vragen is dit: heb jij dat ook wel eens, dat je met iets bezig bent en denkt: dit is een metafoor voor het leven? Dat heb ik o.a. bij het maken van (te) lange wandelingen en ook bij het werken in mijn tuin. Dan komen allerlei clichés in me op, zoals: je moet er aan werken om er iets van te maken, bij sommige dingen moet je ingrijpen, andere juist met rust laten, tevreden zijn met weinig, nooit wanhopen, het gaat altijd anders dan je denkt, waar je veel van verwacht valt soms tegen, waar je weinig hoop op hebt wordt soms een succes. En meer van die levenswijsheden die zo op theedoeken geborduurd kunnen worden.

In de tuin werken is volgens mij goed voor de geestelijke gezondheid. Maar ernaast bloggen, dát gaat eigenlijk niet. Een snel briefje, dat lukt nog net... Hier is het dan!

Hartelijke groet, schrijverdezes

p.s. Herinner ik mij goed (van een foto met klimop, kan dat?) dat jij ook een tuin hebt?

Foto: eigen foto van eigen achtertuin.

E en oud 2

2010-04-12T20:34:00.009+02:00

Festina Lente wees me op dit filmpje van De Bieb voor de Zaanstreek, dat ze was tegengekomen op Bibliotheek 2.0 (via deze link). Heel erg bedankt, Festina!

Hoewel dit volgens mij nog niet dé oplossing is voor de grote-letter-lezer (o.a. vanwege het aanbod van e-boeken, waarin voor zover ik weet (nog) geen familie-/streekromans zijn opgenomen, die juist bij grote-letter-lezers populair zijn), vond ik het toch een erg leuk filmpje. Ik hoop dat makers van e-readers en uitgevers van e-boeken het zullen zien en er (verder) door gaan nadenken over deze voor hen misschien wat onverwachte groep potentiële klanten. En dat geldt natuurlijk ook voor bibliotheken, die bij De Bieb voor de Zaanstreek vast meer informatie kunnen krijgen.

(Eerder schreef ik er dit over.)

Blogbrief aan iedereen

2010-04-11T12:18:00.012+02:00

Beste lezers van dit blog,

Het is mijn bedoeling vandaag in mijn tuin(tje) te gaan werken. M'n oude broek heb ik al aan en ik heb m'n gezicht ingesmeerd met factor 15 (al lijkt dat wat overbodig). Mijn tuin is twee jaar zwaar verwaarloosd. Dat komt door het bloggen. Veel is dood, ziek, ingestort, overwoekerd door klimop. Kortom: een puinhoop en ik zie er tegenop er aan te beginnen. (En ik zit dus te hopen dat het straks gaat regenen.) De primula elatior (zie boven) heeft zich van de verwaarlozing niets aangetrokken en staat vrolijk te bloeien en ik ben hem daarnet speciaal voor jullie gaan fotograferen.

Maar eerst iets anders, nl. iets over de brieven uit 'de Zeeuwse hoofdstad' en uit 'Rotterdam-West' oftewel de brieven van Henk aan mij en omgekeerd. Sommige mensen vragen zich af waarom wij dit doen: privébrieven op onze blogs zetten. En wat zij daar mee te maken hebben. Of ze zeggen dat ze het een beetje genant en/of niet interessant vinden om het te lezen en dat daarom maar liever niet doen.

Dat laatste staat iedereen natuurlijk volkomen vrij en het is ook zeker niet om deze mensen 'over te halen' de brieven toch te lezen dat ik dit schrijf. Maar de vraag waarom wij dit doen wil ik wel proberen te beantwoorden, zo goed en zo kwaad als dat gaat, want ik weet het zelf ook niet zo precies. Bovendien is het slechts míjn kant van de zaak, die van Henk is misschien wel helemaal of gedeeltelijk anders.

Op 17-2 schreef Henk 'Het is weer zover' en doelde daarmee op een gebrek aan (blog)inspiratie. Omdat ik met hetzelfde zat, stelde ik voor een soort brievenroman te beginnen. Dat was niet zo serieus bedoeld eerlijk gezegd, d.w.z. ik opperde het een beetje als grapje. Dat wil overigens niet zeggen dat ik het idee niet leuk vond, maar wel dat ik niet verwachtte dat Henk het óók leuk zou vinden. Maar dat vond hij dus wel en zo begon het. E.e.a. is (dat wist ik niet eens meer) na te lezen in de reacties onder bovengenoemde post.

Voor de duidelijkheid: Henk en ik kennen elkaar niet anders dan via onze blogs. Wij hebben elkaar nooit gezien en Henk van mij zelfs geen foto. Wat ik van hem weet weten jullie ook (sommigen, b.v. collega's van hem, kennen hem zelfs beter neem ik aan) en voor wat hij van mij weet geldt hetzelfde, d.w.z. voor zover jullie onze blogs allebei lezen.

Het is dus helemaal geen privé-briefwisseling en zo is hij ook nooit bedoeld geweest. Dat lijkt me nogal voor de hand te liggen: wie een correspondentie begint doet dat normaal gesproken niet via een blog. Het is een blogbriefwisseling. En wat is dat dan? Nou, dat weet niemand, want het is nieuw. Dat is een beetje een flauw antwoord natuurlijk, maar toch is het wel waar. In elk geval is het voor óns nieuw. Daarom moeten we nog uitvinden hoe het moet, of het vol te houden is, of het een beetje overkomt bij de lezers van onze blogs, wat de mogelijkheden en beperkingen ervan zijn, waar we het over gaan hebben, hoe we de grens tussen privé en openbaar bewaken.

Ongetwijfeld gaat er wel eens iets niet goed, maar daar moeten we dan maar niet te moeilijk over doen. Misschien mislukt het experiment helemaal en dat is dan een beetje jammer, maar heel erg is het niet. Het aardige ervan vind ík in ieder geval dat het een experiment is. Dat we het gewoon maar eens proberen. Dat we het zomaar ineens zijn gaan doen. Dat het 's over 'iets anders' gaat. Én dat het blogposts oplevert natuurlijk, want daar ging het uiteindelijk om.

Ik moet bekennen dat ik een beetje schrok van de voortvarendheid waarmee Henk 'grote onderwerpen' aansneed, zoals idealen en geloof. Maar tegelijk was dat toch ook een uitdaging: hoe ga ik daar op in zonder het gevoel te hebben al te persoonlijk te worden? Misschien is dat, gezien enkele uitlatingen van lezers (of inmiddels v/h lezers) van onze brieven een beetje mis gegaan. Misschien ook niet, want ik heb ook een paar andere geluiden gehoord.

Maar wat ik nou eigenlijk wil zeggen is dit: die briefwisseling is niet iets tussen Henk en mij, maar iets tussen Henk, mij en de lezers van onze blogs. Dus als jullie willen reageren is dat prima. Graag zelfs. Als jullie willen meeschrijven, leuk! Als jullie onderwerpen willen aandragen, doe dat dan. (Henk, als jij hier anders over denkt moet je het natuurlijk zeggen!) Dat wij een beetje 'zwaar' van start gingen wil niet zeggen dat het zo moet blijven. Het was voor mij ook een soort wederzijds plaatsbepalen: wie ben jij eigenlijk, hoe sta je in het leven, wat vind je belangrijk? Daar is nu wel iets van duidelijk geworden (als wil ik nog wel iets over boeken vragen, en misschien ook een keer over politiek). Zo kun je andere dingen die ter sprake komen een beetje in een verband zien: het verband met de gereformeerde jeugd bijvoorbeeld.

Een brievenroman zal het niet worden, zo goed schrijven we helaas niet. Maar dat geeft ook niet, een blog is evenmin een roman tenslotte. Een blog is vooral, vind ik, een plaats waar je eens iets kunt proberen. En dat doen wij nu.

Zo, en nu dan maar eens de tuin in... Of nee, eerst nog een paar hardloopcitaten zoeken, vanwege de marathon.

Dank jullie wel voor het lezen!

Hartelijke groet, schrijverdezes

Foto: eigen foto van eigen achtertuin.

Impasse

2010-04-08T20:43:00.002+02:00

Zo langzamerhand begint het me volstrekt onduidelijk te worden waarom ik eigenlijk nog probeer dit weblog in leven te houden. Alles (behalve de gelezen boeken) is herhaling geworden, een zeldzame enkeling (die ik daar zéér dankbaar voor ben!) reageert op wat ik schrijf, een nog zeldzamere enkeling neemt zich misschien een keer voor een boek te gaan lezen omdat ik er met enthousiasme over schreef. De laatste leerzame discussie kan ik me al niet meer herinneren.

Toen ik er vanwege de 23dingen aan moest beginnen zei ik dat bloggen een hoog 'kijk mij eens'- gehalte had. En zo is het. Kijken jullie voorlopig maar 's een poosje een andere kant op. Ik beraad mij dan intussen op wat ik eventueel verder nog met dit weblog wil (áls er iets overblijft zullen dat de stukjes over boeken zijn).

Misschien kan ik in de vrijkomende tijd een appeltaart-service (bezorging door heel Nederland, mits met openbaar vervoer bereikbaar) beginnen. Of ik ga (na twee jaar) weer 's in m'n tuin werken...

Je hebt oorzaken en aanleidingen. De oorzaken van dit 'besluit' zijn mijzelf ook niet geheel duidelijk, al heeft het verdwijnen van ZBDigitaal (als bibliotheekweblog bedoel ik) er geloof ik wel iets mee te maken. En daarnaast ongetwijfeld mijn nu al weken durende gebrek aan bloginspiratie. De aanleiding weet ik wél: die is dat ik hoorde dat bij ons op het werk bureaus van 10 jaar oud, die er nog als nieuw uitzien, vervangen gaan worden. Terwijl we met de boeken die we aan zorginstellingen leveren 20 jaar moeten doen. Er zijn grenzen aan wat een mens kan begrijpen. En omdat dit weblog toch altijd min of meer een soort 'biblioblog' is geweest, voel ik nu (tijdelijk?) een onoverkomelijke barrière om er mee door te gaan.

@Henk: Onze correspondentie gaat wat mij betreft gewoon door (graag zelfs!) en, eveneens wat mij betreft, van mijn kant ook gewoon op deze plaats. De lezers zullen dan dus voornamelijk (of helemaal) via jouw blog komen, maar dat maakt mij niet uit. Zeg maar wat je wilt!

Foto: eigen foto van eigen appeltaart.

Blogbrief uit Rotterdam-West (7)

2010-04-05T17:10:00.010+02:00

Dag Henk,

Opnieuw hartelijk dank voor je blogbrief! Ik las hem pas vandaag, omdat ik gisteren (eerste paasdag) bezig was met eten en drinken en (gematigd) vrolijk zijn (en alles wat daar bij komt kijken).

'Tel uw zegeningen, tel ze een voor een,' dat is voor mij het lied dat, volgens overlevering, mijn oma (getrouwd met de opa die dominee was) zong als ze in een slecht humeur was. Mijn moeder en haar broer en zussen wisten dan dat ze haar maar beter even uit de weg konden gaan. Hier zit ongetwijfeld achter dat mijn oma vond dat je niet ondankbaar mocht zijn en dat alles je 'uit Gods vaderlijke hand' toekwam, het goede én het kwade (d.w.z. het minder plezierige, want het was natuurlijk tóch goed voor je).

Ik heb wel eens gelezen dat uit onderzoek is gebleken dat de mate waarin mensen zich gelukkig voelen veel meer afhangt van hun karakter dan van de omstandigheden waarin zij verkeren. Ik ben geneigd dat te geloven. Er zijn waarschijnlijk omstandigheden waarin niemand gelukkig is. En er zijn mischien ook wel omstandigheden waarin íedereen gelukkig is. (Het eerste lijkt me overigens waarschijnlijker dan het tweede.) Maar dat zijn de extremen. Daartussen wordt de mate waarin je je gelukkig voelt vooral bepaald door je karakter. Denk ik.

De een blijft in moeilijke omstandigheden overeind, de ander kan zelfs een kleine tegenslag niet aan. Sommigen zijn tevreden met weinig, anderen ontevreden met veel. Ik denk dat het vooral aan je aard ligt en dat je daar niet zoveel aan kunt veranderen. Natuurlijk kun je jezelf voorhouden dat je niks te klagen hebt en dat anderen er veel slechter aan toe zijn. Soms is dat zeker relativerend. Maar helpt het echt om dankbaarder te worden? Eventjes vast wel, maar op de duur? Ik loop wel eens chagrijnig door de stad, met zere voeten op zoek naar iets dat ik maar niet kan vinden. Als ik dan iemand in zo'n elektrisch invalidenwagentje tegenkom denk ik natuurlijk wel even: wat erg, en wat ben ik toch goed af. Maar als ik thuiskom zonder gevonden te hebben waar ik naar zocht en dan met mijn zere voeten meteen ook nog naar Albert Heijn moet, dan vind ik mezelf toch alweer een beetje zielig. Na het toneelstuk dat jij gezien hebt zou het waarschijnlijk wat langer duren, maar na een week was dat toch ook wel uitgewerkt.

Dus bij wat jij schrijft, nl. 'Voor mij een extra reden om optimistisch door het leven te gaan,' denk ik: die optimist was je al. Je denkt even extra na door dat stuk, je beseft even heviger wat je allemaal hebt om dankbaar voor te zijn, maar je wordt er niet echt anders van. Een tevreden mens wordt niet zo snel ondankbaar, en omgekeerd. Volgens mij kun je jezelf maar zeer beperkt aanleren om anders te gaan denken. Daar zijn vast wel technieken voor bedacht, maar ik geloof niet dat ze veel zullen uithalen.

Je schrijft over de Lena uit het stuk dat ze door een 'ongelijk' zwaar gehandicapt is geraakt. Dat moet een typefout zijn, maar het is een mooie: ongelijk, dát is het en zo is het verdeeld op de wereld. Althans zo lijkt het. Iemand zei eens tegen me: misschien is de som van geluk en ongeluk voor iedereen gelijk. Ik vond dat een interessante gedachte, al heb ik geen idee of hij klopt. En te meten is het al helemaal niet. Maar denk b.v. eens aan toen je ziek was. Ik weet haast zeker dat er toen momenten geweest zijn waarop je blij was met de aandacht en het meeleven van anderen. Juist dán maakt zoiets veel indruk. En misschien kun je, achteraf de balans opmakend, zeggen: het was eigenlijk niet echt een slechtere tijd dan een 'gewoon' jaar. Misschien, want ik weet het natuurlijk niet, maar ik zou het niet vreemd vinden als het zo was. Zou er naast de wet van behoud van ellende ook zoiets kunnen bestaan als de wet van behoud van geluk? Of zijn het misschien twee kanten van dezelfde medaille?

Iemand aan wie ik moest denken toen je de Lena uit het toneelstuk beschreef zag ik niet zo lang geleden bij Albert Heijn hier op de hoek. Het was een vrouw zonder armen en benen, die zich voortbewoog in een elektrisch karretje. Ze had geen moeite gedaan iets te camoufleren, dus het was nogal confronterend om haar te zien. Een begeleidster droeg haar boodschappen. Wat je moet overwinnen om zo naar AH te durven gaan is onvoorstelbaar. Net als jij kan ik me goed voorstellen dat iemand in zo'n situatie boos en verbitterd is. Dat je het níet bent lijkt me veel moeilijker voor te stellen. En toch zullen er mensen bestaan die het niet zijn. Dat is wonderlijk, vind je niet?

Onze blogcorrespondentie kent onverwachte wendingen. Dat bevalt me zeer. Tot schrijfs dus maar weer!

Hartelijke groet, schrijverdezes

Foto: Flickr, gemaakt door Remko Tanis.

Kleine klaagzang

2010-04-05T15:16:00.002+02:00

Omdat ik Sprakeloos van Tom Lanoye met veel plezier gelezen heb en begreep dat Een slagerszoon met een brilletje en Kartonnen dozen daar een soort drieluik mee vormen, besloot ik die andere twee ook te gaan lezen. En ging ik naar de bibliotheek. Daar trof ik drie exemplaren van Een slagerszoon aan: Ooievaarpockets van elf jaar oud, geheel vergeeld en zonder marge in het midden zodat je ze met twee handen open moet houden. Ik schaamde mij een beetje en werd een beetje kwaad, maar vervolgens leende ik toch maar zo'n vod en las het.

Ik ben ervan overtuigd dat de bibliotheek vele taken heeft, dat je er terecht kunt om iets te beleven, dat je er mediawijs kunt worden en dat de koffie er soms lang niet slecht is. Maar is het nou echt teveel gevraagd om, als je een recent boek van een bekende en nog volop schrijvende auteur gelezen hebt, en je wilt daarna graag zijn oudere werk leren kennen, dat er dan misschien een fatsoenlijke uitgave van zo'n eerder boek in de bibliotheek te vinden zou zijn? En niet alleen zo'n armoedig boekje-voor-op-reis?

Nee, ik heb helemaal niks tegen Ooievaarpockets. Net zomin als ik iets heb tegen Rainbowpockets. Ik heb alleen iets tegen Ooievaarpockets in de bibliothéék. En tegen bibliotheken met Ooievaarpockets. Als je vindt dat je een bepaalde titel in je collectie hoort te hebben, zorg dan voor een goed ogend exemplaar. Vind ik dan.

Maar wat dan weer een troost is: je kunt het boekje vervolgens aan jezelf uitlenen bij een geavanceerde, prima werkende uitleenbalie, waaraan je kunt merken dat de bibliotheek er best een paar euro voor over heeft om het de leners naar de zin te maken. (Je moet alleen niet van die rare wensen hebben...)

Foto: Flickr, gemaakt door: amsfrank

Wat ik las 43

2010-03-31T17:06:00.012+02:00

Dit boekje, waarin weinig valt te lezen maar des te meer te bekijken, en dat volgens de achterflap de titel Normale mensen heeft gekregen, is een bundeling van de foto's die Ari Versluys en Ellie Uyttenbroek van 2002 tot 2004 maakten voor de reclamecampagne 'Altijd jezelf' van de Hema. Er staan ongeveer 200 'gewone' (en enkele bekende) Rotterdammers in, gefotografeerd met een bij hen passend Hema-artikel, of gewoon als zichzelf. De foto's hebben op posters gestaan die b.v. in bushuisjes hingen en sommige stonden op de Hema-vrachtwagens.

Ik zag het een paar weken geleden in de winkel van museum Boijmans en vond het op het eerste gezicht al leuk en toen ik het later verder bekeek nog veel leuker. Een van de geportretteerden is de mevrouw bij wie ik jarenlang op de markt tuinplanten heb gekocht (zij is er nu mee gestopt). Zij vertelde me destijds dat ze had genoten van haar bezoek aan de studio en ze had de poster in haar stand opgehangen. Zij zal het vast wel goed vinden dat ik de foto hier ook laat zien. (En ik hoop maar dat de makers van de foto dat ook goed vinden, het is als reclame voor hun boek bedoeld!)

Ik vind het een prachtig boekje. Wat zou het leuk zijn als Versluis en Uyttenbroek ook eens een campagne voor de bibliotheek konden doen. Zij maakten ook het boek/de boeken (er zijn diverse versies van verschenen zag ik) Exactitudes, ook zeer het bekijken waard.

Trendwatching 2

2010-03-31T14:24:00.001+02:00

Gisteren zag ik weer twee gevallen van looplezen, d.w.z. de variant daarvan waarin iemand met een boek in de hand het OV instapt om daarna meteen te gaan lezen. (Het is in strikte zin dus geen echt looplezen.) 's Morgens stapte een (jonge) vrouw voor mij de bus in met, zoals ik later kon zien, Overdosis van Helen Vreeswijk in de hand, waarin ze meteen (verder) begon te lezen. 's Middags in de tram kwam een man binnen met een boek in de hand waarin hij staande ging lezen. Het leek een beetje op een bijbel, maar toen wij tegelijk uitstapten zag ik dat er o.a. 'works' op de rug stond. Waarschijnlijk dus een verzamelbundel of een deel uit een reeks. Het was zwart en vrij klein en voorop stond een kleine gouden cirkel. Iemand een idee?

Foto: Flickr, gemaakt door Macielpaludo.

Wat ik las 42

2010-03-31T12:34:00.006+02:00

Waarschijnlijk is Hemelsleutels van Tania Heimans het eerste boek dat ik heb uitgelezen uit solidariteit met de hoofdpersoon. Mijn vader (die het vermoed ik was gaan lezen vanwege een recensie in de NRC waarin het een 'droomdebuut' en een 'prachtige roman' werd genoemd) vond het een vreselijk boek en legde het weg. Een van mijn dochters (aan wie ik het gegeven had omdat ik er iets, ik weet niet meer wat, over had gelezen en dacht dat het wel een boek kon zijn dat haar zou bevallen) vond het goed. Ik was daarom wel benieuwd wat ik er zelf van zou vinden. Ik voelde af en toe ook beslist die neiging het weg te leggen, maar las het toch uit. Niet omdat ik het zo'n goed boek vond (want dat vond ik het niet, al vond ik het ook zeker niet slecht), maar vooral omdat ik over de hoofdpersoon dacht: als zij het jaren heeft volgehouden kan ik toch wel een paar uur doorzetten. Het leek of ik haar in de steek zou laten als ik niet doorlas (onzin natuurlijk, maar zo voelde het toch).

Het verhaal speelt in de jaren '70. De hoofdpersoon is Linde, een meisje dat aan het begin van het verhaal zes wordt en aan het eind ervan acht is. Het perspectief van het verhaal is dat van Linde, zij vertelt het a.h.w., dus de zinnen zijn kort en zij begrijpt niet alles wat de lezers begrijpen. Vlak na Lindes zesde verjaardag springt haar depressieve moeder van het balkon (en komt terecht tussen de hemelsleutels in de tuin beneden) als Linde met haar alleen thuis is en beloofd heeft op haar te letten. Linde blijft achter met haar vader en de hond Boeddha en met schuldgevoelens omdat ze niet goed genoeg op haar moeder heeft gelet (ze was net even gaan theezetten toen haar moeder sprong). Haar vader slaapt lang uit, schildert, drinkt en neemt zijn naaktmodellen mee naar bed. Linde is de enige die af en toe de hond uitlaat; verder poept die in de gang op een krant. Een van de vriendinnen van haar vader heeft een geestelijk gehandicapt dochtertje dat het leuk vind om de drollen van Boeddha in de biezen matten te wrijven (een van de scènes waarbij ik de neiging voelde met het boek te stoppen) waardoor Linde goed moet opletten om ze bijtijds in de vuilnisbak te kunnen gooien.

Linde gaat naar de Vrije School en vertelt daar op haar eerste schooldag een schuine mop waar haar vader altijd veel succes mee heeft. De ouders van haar moeder, opa en oma Kroos (door haar vader 'de Kroosjes' genoemd) willen dat ze bij hen komt wonen, maar haar vader staat slechts één bezoekje per maand toe. Onder Linde en haar vader woont de andere oma, oma Sytalis, die aan het dementeren is en verzorgd wordt door een verpleegster. Linde kan goed met oma opschieten en gaat stiekem naar haar toe als Ada (de verpleegster) er niet is. Oma heeft enkele lijfspreuken, zoals 'Ik ben een keurig getrouwde vrouw' en 'Gewoon negeren dat mens'.

Haar vader hoopt beroemd te worden met zijn schilderijen en als dat maar niet lukt schrijft hij een liedje dat door een van zijn vriendinnen gezongen wordt en waar hij een singletje van laat maken dat hij naar een aantal radiostations stuurt. Hij heeft daarna de hele dag vier radio's tegelijk aanstaan op verschillende zenders, om te horen of het liedje gedraaid wordt (wat niet het geval is).

Tussen de volle vuilniszakken, de drollen en de gaande en komende vriendinnen die naakt door het huis lopen, en op een dieet van salami en afhaalchinees, weet Linde zich staande te houden en begrip voor haar vader op te brengen. Zij weet ook nauwelijks hoe een ander leven eruit zou kunnen zien.

Er volgt nog meer ellende: Grote Henk, een broer van haar vader, misvormd omdat hij een keer van de trap is gevallen, zal Linde een keer naar school brengen met de auto, maar neemt haar mee naar het havengebied en verkracht haar. Linde ziet het als een boetedoening omdat ze niet op haar moeder gelet heeft. Het idee van boete doen is bij haar opgekomen door Hanneke, haar (christelijke) vriendinnetje, die haar over het offer van Abraham heeft verteld.

Linde wordt erg ziek en komt in het ziekenhuis. Ze blijkt hepatitis-B te hebben en men probeert uit haar te krijgen wat er gebeurd is, maar Linde vertelt niets. Als de dokter tenslotte vraagt of ze in het speeltuintje vlakbij haar huis wel eens injectiespuiten heeft gezien en zich daar misschien aan heeft geprikt, geeft ze dat toe, hoewel ze daar nooit speelt. Er komt een foto van haar in een krant, bij een stuk van de actiegroep die drugsgebruikers de buurt uit wil hebben.

Aan het eind van het boek komen er mensen van de kinderbescherming aan de deur. Daar moeten de Kroosjes voor gezorgd hebben. Boeddha is inmiddels dood en het huis zit vol vlooien. De vuilniszakken zitten vol maden. Hoe het precies afloopt is niet helemaal duidelijk. Wel blijkt dat fantasie en werkelijkheid voor Linde inmiddels door elkaar zijn gaan lopen en dat je daar als lezer in mee bent gegaan, wat ik verrassend vond.

De 'kinderlijke' stijl begon me op de duur te hinderen, al zou ik niet weten hoe het anders had gemoeten. De manier waarop Linde de wereld zag kwam wel overtuigend over. En Linde 'als persoon' was een heldin die ik als lezer niet in de steek kon laten, wat toch wel iets zegt over de manier waarop ze is neergezet.

Voor mij had het boek iets extra's omdat het zich in de buurt waar ik woon afspeelt. De straten ken ik, het speeltuintje (dat inmiddels weg is) kende ik, de achtiegroep herinner ik me, het verhaal over het bombardement van de dierentuin, waar oma Sytalis het vaak over heeft, kende ik ook.

Gecombineerd geciteerd 5

2010-03-29T17:50:00.012+02:00

Op twitcit staan inmiddels ongeveer 400 citaten. O.a. deze, over sokken:

Is er een mooier zinnebeeld van het geluk dan een paar gave sokken? Frans Kellendonk.

Want er was een meisje met witte sokjes dat ik iedere morgen in de trein zag stappen. Voor haar worstelde ik me wakker. F.B.Hotz

Foto: Flickr, gemaakt door: madelinetosh.

Wat ik las 41-2

2010-03-29T15:55:00.007+02:00

In De barbaren (hier staat mijn vorige stukje over dit boek) laat Alessandro Baricco zien hoe de manier waarop mensen ervaringen opdoen sterk aan het veranderen is. Voor de 'oude mens' waren geduld en studie de aangewezen weg. Een ervaring kon je soms ook ineens, in één magisch moment overkomen, maar hij had altijd iets te maken met diepgang en inzicht. Voor de 'barbaar' ligt dat anders: die doet ervaringen op door zich snel van het ene ding (situatie, plaats, stukje informatie) naar het andere te verplaatsen. De ervaring wordt gevormd door het aaneenrijgen van een aantal punten. De barbaar zoekt daarom bij voorkeur dingen op die hem voldoende energie geven om weer verder te kunnen naar een volgend ding. Hij heeft constant beweging nodig en probeert op de top van de dingen te blijven. Surfen en multitasking zijn woorden die hier precies bij passen. Multitasken kun je zien als een aantal dingen tegelijk oppervlakkig doen, maar voor barbaren is het in feite gewoon het doen van één ding.

Voor barbaren is het verleden iets dat alleen maar interessant is voor zover het bruikbaar is als materiaal voor het heden, d.w.z. als er ervaringen aan te ontlenen zijn die weer naar volgende ervaringen kunnen leiden. Voor een barbaar is niets 'heilig' zou je kunnen zeggen. En als je een barbaar vraagt of hij niet bezig is zijn ziel te verkopen kijkt hij je verbaasd aan omdat het begrip 'ziel' hem onbekend is. Zo ongeveer begreep ik Baricco. Ik doe het boek tekort, maar je kunt het natuurlijk ook zelf lezen.

Baricco schreef het laatste hoofdstuk aan de voet van de Chinese muur, nadat hij daar uren over gewandeld had. Hij was daar speciaal naartoe gegaan omdat hij het een mooi voorbeeld vindt van de manier waarop de 'beschaving' geprobeerd heeft de 'barbaren' buiten te houden. Maar de barbaren laten zich door een muur, hoe lang die ook is, niet tegenhouden, ze trekken er gewoon omheen of slaan er een bres in. In plaats van hardnekkig verzet te bieden tegen de barbaren is het volgens Baricco dan ook veel nuttiger om intelligent mee te varen op de stroom.

Varen, dat is onze taak. In wezen komt het er denk ik op neer dat we kunnen besluiten wat we van de oude wereld willen meenemen naar de nieuwe wereld. De dingen waarvan we willen dat ze intact blijven, ook tijdens de onzekerheid van een duistere reis. De banden die we niet willen verbreken, de wortels die we niet willen kwijtraken, de woorden die we nog altijd willen uitspreken, en de ideeën die we willen blijven denken. Het is een verfijnd werkje, een zorg: in die grote stroom in veiligheid brengen wat ons dierbaar is. Het is een moeilijke taak omdat het nooit betekent dat we iets in veiligheid brengen tégen de mutatie, maar altijd ín de mutatie. Want dat wat gered wordt zal nooit datgene zijn wat we tegen de tijd hebben beschermd, maar dat wat we hebben laten muteren, zodat het opnieuw zichzelf zou worden in een nieuwe tijd.

Misschien klinkt dit wat vaag en zweverig, en ik daar hou ik eigenlijk helemaal niet van, maar het sprak me hier toch aan en ik dacht ineens aan de bibliotheek: wat zou het leuk zijn om eens met een stel bibliotheekmensen over dit boek te praten. En ik dacht ook: dát is onze taak, dingen die we willen bewaren in veiligheid brengen. Niet door ze in een kluis te stoppen, maar door ze te digitaliseren, zal ik maar zeggen. Zodat ze mee kunnen in die stroom waar we niet tegenop moeten roeien, maar die we intelligent moeten bevaren.

En toen dacht ik ook nog: daarom heeft de bibliotheek mensen nodig die weten wat het is om een barbaar te zijn, maar die ook weten hoe het 'vroeger' was. Mensen die een verbinding kunnen leggen tussen de oude en de nieuwe beschaving. Die weten wat het is om zich ergens in te verdiepen maar die ook gemakkelijk van de ene ervaring naar de andere kunnen surfen. Die er over nadenken wat uit verleden en heden een rol zou moeten blijven spelen in de toekomst. Mensen die midden in de mutatie staan. Die nog longen hebben maar ook al kieuwen, om een beeldspraak van Baricco te gebruiken.

Zulke mensen zijn volgens mij in de bibliotheekwereld tamelijk zeldzaam. Het zou dus aanbeveling verdienen ze, voor zover ze er zijn, op waarde te schatten en naar ze te luisteren. Ik heb wel eens het gevoel dat dat te weinig gebeurt.

Foto: Flickr, gemaakt door wizwise.

Vraagje

2010-03-28T12:14:00.005+02:00

Beste Bibliotheek medewerker,

Mijn vraag is deze: waarom schrijft u niet gewoon bibliotheekmedewerker (zonder spatie) of, als u die hoofdletter belangrijk vindt, Bibliotheekmedewerker of medewerker van de Bibliotheek?

Met vriendelijke groet, schrijverdezes

Wat ik las 41

2010-03-27T17:14:00.011+01:00

In De Pers staat op dinsdag een column van Tommy Wieringa die ik altijd lees. Een paar weken geleden was het deze, waarin hij over De barbaren van Alessandro Baricco schreef en wel zó dat ik dacht: dat wil ik lezen. En toen ik kort daarna in de boekhandel was dacht ik er warempel weer aan en kocht het boek en inmiddels heb ik het gelezen. Zelfs twee keer, omdat ik na de eerste keer onvoldoende begrepen had wat de schrijver er precies mee wilde zeggen. De tweede keer heb ik er een potlood bij genomen en voor het eerst sinds mijn schooltijd weer eens streepjes in een boek gezet. Door die tweede keer lezen is het me wel iets duidelijker geworden, al weet ik nog steeds niet goed wat de schrijver wil zeggen. Maar nu denk ik dat hij misschien ook niet echt iets wil zeggen, in de zin van 'dit is mijn advies aan u', maar dat hij ons een beeld schetst waar we zelf maar eens verder over moeten gaan denken. Dat verder denken lijkt me o.a. juist voor bibliotheekmensen nuttig, maar daar hoop ik nog op terug te komen.

Het boek is aanvankelijk verschenen als een reeks van dertig krantenartikelen (in La Repubblica), in 2006. Op een enkel punt lijkt het daarom al weer wat verouderd: de e-reader wordt er b.v. niet in genoemd als het gaat over boeken lezen op een scherm. Maar dat is alleen maar illustratief voor waar het boek o.a. over gaat, nl. over de snelheid waarmee dingen 'tegenwoordig' veranderen.

De 'barbaren' in het boek zijn wat de schrijver een 'mutatie' noemt (hij had zijn boek eigenlijk De mutatie willen noemen, maar die titel vond niemand mooi). Hij ziet om zich heen dat veel dingen veranderen en dat veel mensen wat ze zien en meemaken op een nieuwe manier benaderen en daardoor zelf ook veranderen en hij merkt daar soms bij zichzelf ook iets van, en hij wil proberen die veranderingen en de nieuwe mensensoort die aan het ontstaan is te beschrijven.

Hij doet dat aan de hand van drie voorbeelden: wijn, voetbal en boeken. Wijn was vroeger iets dat maar in een paar landen gedronken werd, nu drinkt men het over de hele wereld. De wijn die de wereld veroverd heeft noemt Baricco 'Hollywoodwijn'. Typerend ervoor is dat hij 'makkelijk' te drinken is zodat bijna iedereen hem meteen lekker vindt, en dat de kwaliteit constant is. Voor wijn van het oude stempel moest je moeite doen, je moest hem 'leren drinken' en elke wijn had zijn eigen kenmerken.

Wat betreft voetbal: het kan gebeuren dat de beste speler uit een team wekenlang op de reservebank zit, omdat het in het moderne voetbal niet meer gaat om individuele prestaties maar om het elftal als geheel. De term hiervoor komt uit Nederland: totaalvoetbal.

Over boeken schrijft Baricco drie hoofdstukken die ik hier niet kan samenvatten, maar een van de dingen die hij zegt is dat boeken om door veel mensen gelezen te worden in verband moeten staan met andere zaken: de schrijver is b.v. tv-presentator of een bekende persoonlijkheid, of het boek is verfilmd. Hij zegt het zo:

(...) de barbaren neigen er alleen maar toe boeken te lezen waarvan de gebruiksaanwijzing wordt gegeven op plekken die níét boeken zijn.

Uit dit alles concludeert hij dat een een aantal zaken een rol spelen als de barbaren een gebied 'innemen': technologische vernieuwing, commerciële vervoering, spectaculariteit, moderne basistaal (d.w.z. de taal van de televisie e.d.), vereenvoudiging, oppervlakkigheid, snelheid, middelmatigheid, aanpassing aan de Amerikaanse ideologie, neiging tot het seculiere, inbedding in een opeenvolging van ervaringen.

Toen ik het stuk van Wieringa las dacht ik dat Baricco zich zou verzetten tegen die oppervlakkigheid, commercialiteit e.d. Dat was, moet ik eerlijk bekennen, ook waarom ik dacht dat ik het boek wilde lezen. Maar hij verzet zich niet, hij beschrijft alleen. En later in het boek zegt hij zelfs dat verzet zinloos is. Dat was even slikken. Maar door flink te kauwen heb ik het brok toch door mijn keel gekregen en helemaal aan het eind werd ik daar zelfs nog een beetje voor beloond. Maar daarover een andere keer.

Trendwatching

2010-03-26T18:37:00.006+01:00

Het voelt bijna of ik een trend op het spoor ben... De omvang ervan overtreft nog nauwelijks het lezen op een e-reader, maar toch wil ik hem even beschrijven. Het gaat om 'staan of lopen met een boek'.

In de afgelopen twee of drie weken zag ik minstens vijf keer iemand stáán lezen op station of bushalte of in de trein, óf de trein instappen met een vinger tussen de pagina's van een boek en meteen na het plaatsnemen verder lezen. Ik zag ook iemand lezend over de (R'damse) Heemraadssingel lopen. (De vorige keer dat ik iemand lopend zag lezen is denk ik wel 30 jaar geleden.) Vanmiddag in een overvolle tram zag ik een jongen van een jaar of 18 (met een -zo te zien- dure spijkerbroek en een leren jackje) met één arm rond een stang zonder op of om te kijken lezen in wat (toen hij tegelijk met mij uitstapte) Venijn van Jan & Sanne Terlouw bleek te zijn.

Als drie e-readers in vijf maanden het bewijs van een hype kunnen zijn, kan dit misschien ook wel iets betekenen. Ik blijf opletten.

Foto: Flickr, gemaakt door: biblicone

Lezende schrijvers

2010-03-24T20:21:00.004+01:00

Afgelopen zaterdag bezocht ik twee 'literaire evenementen'. Eerst ging ik naar Boekhandel Van Gennep, waar Tom Lanoye kwam voorlezen uit Sprakeloos, en daarna naar Boek & Bal, het lezersfeest van Bibliotheek Schiedam. Beide bezocht ik in gezelschap van een van mijn dochters.

Het voorlezen door Lanoye duurde een uur en 20 minuten en toen was het pauze en kwamen er drankjes en hapjes en daarna zou het voorlezen misschien nog wel verder gaan (want waarom zou hij het anders pauze genoemd hebben), maar wij moesten helaas weg omdat we anders Boek & Bal niet zouden halen. Dat vond ik wel een beetje jammer, want het voorlezen was prachtig. Ik had het boek net gelezen en was voor m'n gevoel bijna alles alweer vergeten (behalve dat ik het een erg goed boek vond), maar tijdens het voorlezen herinnerde ik het me toch allemaal weer en verheugde me op wat komen ging, ongeveer zoals je dat bij een bekend en geliefd muziekstuk kunt hebben.

Lanoye leest heel mooi en nam er ruim de tijd voor. Ik vind 'eigenlijk' dat je boeken gewoon moet lezen en dat naar schrijvers kijken en luisteren niets toevoegt, maar er zijn uitzonderingen en dit was er een van. Mijn dochter, die het boek niet gelezen had (maar dat nu wil gaan doen) had ook genoten.

Toen snel naar huis om te eten en verder naar Boek & Bal. Ik was daar nog nooit geweest, maar ik was wel nieuwsgierig naar Bibliotheek Schiedam en het programma zag er leuk uit, dus ik wilde maar eens gaan. Ik had bedacht dat ik in elk geval Ilja Leonard Pfeijffer en Franca Treur wilde horen en dat het me voor de rest niet veel uitmaakte. Ilja Pfeijffer heb ik inderdaad gehoord, maar Franca Treur niet. Omdat je moest kiezen uit verschillende locaties was het lastig combineren. We gingen ook naar de 'Cursus humor' van Urgert en Geleijnse, waar ik een keer op het Lezersfeest in Rotterdam een uur voor in de rij had gestaan en toen toch de zaal niet meer in kon. In Schiedam kon je zonder moeite naar binnen en nu weet ik in elk geval dat ik er nooit meer voor in de rij hoef te gaan staan: het was niet onaardig, maar echt leuk vond ik het toch niet.

Ilja Pfeijffer werd samen met Rien Vroegindeweij, Vrouwkje Tuinman en Ramsey Nasser geïnterviewd door Ron Elshout, stadsdichter van Schiedam. Later las elk van de vijf dichters nog voor, maar toen zat ik inmiddels bij de humorcursus (wat ik achteraf de verkeerde keuze vond, maar ja). Zo'n interview is nogal zinloos en zou eigenlijk niet moeten gebeuren, maar het gebreurt natuurlijk toch. 'Hoe ga je te werk als je een gedicht schrijft' en dat soort vragen. Vrouwkje Tuinman begint altijd met de laatste regel, dat weet ik nu in elk geval.

Mijn dochter wilde graag naar Nico Dijkshoorn, die voorlas en optrad met zijn band, dus daar gingen we ook naartoe. Ik meende me ineens te herinneren dat een collega van me in die band speelt en dat was ook zo: hij was de drummer en het was leuk hem te zien spelen. (Dijkshoorn en hij kennen elkaar uit Bibliotheek Amstelveen, waar ze allebei als dienstweigeraar te werk waren gesteld, als ik goed ben geïnformeerd.)

Ik kwam nog meer collega's tegen (en zelfs de directeur die bij de ingang stond om iedereen te verwelkomen kende ik nog van vroeger bij ProBiblio) en het was al met al dus best gezellig, maar als ik 'met de kennis van nu' had moeten kiezen tussen Boek & Bal en Tom Lanoye zou ik zeker voor Lanoye gekozen hebben (en dat was ook nog 's gratis, terwijl B&B 15 euro p.p. kostte). Maar ik hoefde niet te kiezen en kon gewoon naar allebei.

Foto: Arie Kers, gevonden op de website van Boekhandel Van Gennep.

Blogbrief uit Rotterdam-West (6)

2010-03-24T16:01:00.017+01:00

Dag Henk,

Hartelijk dank voor je beide blogbrieven (voor de andere lezers: zie hier en hier). Je brief over het geloof verraste me, niet alleen doordat hij zo snel op de voorgaande brief volgde, maar vooral door de inhoud. En die inhoud verraste me dan weer niet zozeer door wát je vertelde, maar meer vanwege het feit dát je het vertelde.

Volgens mij stel je maar één vraag in die brief, nl. of je mijn zondag er niet mee bedorven hebt. En zelfs dat vraag je niet eens echt, maar je spreekt de hoop uit. Wees gerust: je hebt mijn zondag niet bedorven.

Maar impliciet vraag je voor m'n gevoel toch wel iets, nl. hoe het míj in geloofszaken vergaan is. Het is aardig van je dat het niet écht vraagt, want zo kan ik doen of er geen vraag gesteld is en gewoon geen antwoord geven. Maar van die ontsnappingsmogelijkheid zal ik geen gebruik maken. Maar anders dan bij je eerdere brieven lukte het me niet om meteen te antwoorden. Dat komt omdat ik bij dit onderwerp niet goed weet waar ik de grens wil leggen tussen wat ik je eventueel best in een persoonlijke brief zou willen vertellen én wat ik 'open en bloot' op mijn blog zet. Dus ik ga maar eens wat proberen, schrappen kan natuurlijk altijd nog. Het zal, denk ik, een beetje een oppervlakkig antwoord worden, maar misschien valt er ook nog iets tussen de regels door te lezen. Dat oppervlakkige komt dan door die grens die ik noemde en ook door de vele jaren die mij inmiddels scheiden van de tijd dat ik gelovig was. M.a.w.: ik weet gewoon niet goed meer wat en hoe ik toen dacht.

Wat je schreef was heel herkenbaar voor me. Mijn gereformeerde jeugd en opvoeding lijken veel op de jouwe en ook hoe het je op geloofsgebied daarna vergaan is vertoont overeenkomst met hoe het mij verging. Ik vraag me af of het misschien een proces is dat veel ex-gereformeerden hebben doorgemaakt: als kind ben je opgevoed in de christelijke leer, als 'jong-volwassene' wordt je beeld verruimd door invloed van een groep die het geloof anders beleeft en tenslotte kom je tot de conclusie: ik geloof niet meer.

Ook van mijn opvoeding waren de christelijke lagere school, de christelijke middelbare school, bidden en bijbellezen aan tafel en de catchisatie (bij ons net als bij jullie ook wel kattebak geheten) belangrijke onderdelen. Een verschil is dat ik nooit belijdenis heb gedaan: hoewel ik op het moment dat je geacht werd dat te doen (zo rond je 20e jaar als ik mij goed herinner) nog wel geloofde, was het ja zeggen op de bij de belijdenis gestelde vragen toch iets waarvan ik dacht dat ik het niet met overtuiging zou kunnen doen. Ik ben ook niet naar belijdeniscatechisatie gegaan. De preciese argumenten weet ik niet meer.

Wat voor jou Taizé was, was voor mij min of meer het 'Leerhuis'. Dat was een soort cursus over bijbel en geloven, gegeven door Tom Naastepad (hier vind je een stukje over hem uit Trouw), pastor van een gemeente hier in R'dam. Ik was daar trouwens geen lid van en ging nog gewoon naar de gereformeerde kerk. Maar op dat Leerhuis kwam ik in aanraking met een voor mij nieuwe manier van bijbeluitleg. Geloven was niet iets van 'Jezus in je hart', maar ging over de manier waarop je in de maatschappij stond. De bijbel kon je lezen als een politiek boek: tegen de onderdrukking. Geloven was links zijn. Ik versimpel het nu natuurlijk, maar dit is toch wel zo'n beetje de samenvatting.

Het was niet zomaar alleen een politieke interpretatie van de bijbel, er werd ook grondig aan bijbelstudie gedaan. Een belangrijke inspirator was Karl Barth. Er was ook een serie boekjes van theologen uit deze stroming, die wel de Amsterdamse school genoemd werd: de Amsterdamse cahiers. Er staat hier nog een rijtje van in de kast. Wat overigens niet wil zeggen dat ik ze allemaal gelezen heb.

Zoals het contact met Taizé bij jou voorbij ging (als ik je althans goed begrepen heb) kwam voor mij een einde aan de periode dat ik naar het Leerhuis ging. En ik ging ook niet meer naar de kerk. Ik ben nog eens geïnterviewd door een kennis die theologie studeerde en die onderzoek deed naar waarom en hoe mensen de kerk verlieten. Ze wilde meer weten van de strijd die men daarvoor met zichzelf en/of met de kerk leverde en naar de onderwerpen waarover die strijd ging. Maar ik kon over zo'n strijd niets vertellen omdat ik hem niet had gevoerd. Ik weet nog dat ik iets zei als: ik bleef af en toe eens uitslapen op zondagochtend en dat gebeurde steeds vaker en ik merkte toen dat ik de kerk eigenlijk niet miste. En zo verloor ik langzaam maar zeker zowel het contact met de kerk als mijn geloof. Zonder veel getob of drama.

Blijkbaar heeft het nooit erg diep gezeten, heb ik later wel gedacht. Het geloof bepaalde weliswaar je hele leven, maar het waren vooral de regels en gebruiken en de mensen met wie je omging die het belangrijk maakten. Je dácht ook wel dat je een band met God (ik schrijf het toch nog met een hoofdletter...) had, maar dat was niet veel anders dan geloven in Sinterklaas, denk ik nu. Het was je door je ouders en meesters en juffrouwen en de dominee verteld, dus je wist niet beter of het was zo en het kwam aanvanklijk niet in je op om er aan te twijfelen. Dat kwam pas later. Ik realiseerde me toen ik een jaar of 25 was, enigszins tot mijn schrik, dat termen als genade, barmhartigheid, vergeving, enz., die me mijn hele leven vertrouwd waren geweest en die altijd een bepaald gevoel bij me hadden opgeroepen, me niets meer zeiden. Het leek een andere taal te zijn.

Dit was geen goed opgebouwd verhaal vrees ik. Maar misschien komt e.e.a. toch wel over. En anders vraag je nog maar wat.

Schuldegevoelens, ja als er íets gereformeerd is, zijn die het wel geloof ik. Veel last heb ik er niet meer van, maar helemaal kwijt raak je ze nooit.

Dertig jaar geleden had ik over dit onderwerp heel wat brieven vol kunnen schrijven (en dat heb ik ook wel gedaan). Nu was eentje al moeilijk...

Nou, dat was het dan. Tot schrijfs maar weer! Hartelijke groet, schrijverdezes

Op de foto zie je de Mathenesserbrug, hier vlakbij. Gevonden op wikipedia.

Gecombineerd geciteerd 4

2010-03-22T21:05:00.005+01:00

Op twitcit staan inmiddels ongeveer 400 citaten. O.a. deze, bij elkaar gezocht voor Edwin, vanwege zijn nieuwe wending.

'De dingen kunnen vreemd lopen, en vaak doen ze dat ook.' Atte Jongstra

Godlof dat onkruid niet vergaat. / Het nestelt zich in spleet en steen, / breekt door beton en asfalt heen, / (...). Ida Gerhardt

Ik hou van de Icarus die wist dat de was zou smelten en toch naar de zon toe vloog. Tjitske Jansen

'Kracht put je uit de zekerheid dat je leeft zoals je leven wilt,' vervolgde hij. J.J.Voskuil

Wat is het goed dat de omstandigheden je er soms toe dwingen dingen te doen die je uit vrije wil nooit zou ondernemen. Maarten 't Hart

Ergens loopt een scheidslijn die ons verdeelt in burgers en avonturiers. Bep Vuyk

Wat ook mogelijk is, dacht de bibliothecaris op zekere ochtend, ik steek de boel in brand. Herman Brusselmans

Muziek, dat helpt. Gerard Reve

Het is goed werk te hebben waar je zo van houdt, dat je niet in de eerste plaats aan het geld denkt. Iedereen zou dat moeten hebben. Jacoba van Velde

Wijsheid is dat je uit al je mogelijkheden de saaiste moet kiezen. Koos van Zomeren

De dood die heb je al, bedoel ik, maar het leven is wat je er zelf van weet te maken. Gerard Reve

Wat zou je liever willen, twee levens van veertig of een van tachtig? Renate Rubinstein

Hey! Wacht! Spit door / een gelukskiezel verschuilt zich onder de aarde / aarzel niet spoor hem op / (...) / toe nou. Nafiss Nia

Hij zei ook: Je moet in het leven goed in iets zijn geweest, je moet in iets hebben uitgeblonken (...). Jeroen Brouwers

Alles gaat toch zoals het moet en heel anders dan men het graag zou willen, of denkt dat men het graag zou willen (...). Nescio

De enige fatsoenlijke manier van leven is je bedrinken. J.J.Voskuil

AANGENAAM De onbekende / kan reeds morgen / een bekende zijn. J.A.Deelder

Want het zij zo, en is zo, en zo is het. Ja. Rogi Wieg

Afbeelding hier gevonden.

Blogbrief uit Rotterdam-West (5)

2010-03-20T13:24:00.007+01:00

Dag Henk,

Hartelijk dank voor je 'tussenbrief'. Misschien is dit nu dan een 'tussenantwoord'? Het wordt wel een beetje ingewikkeld, maar in feite maakt het niks uit: een brief is een brief.

Wat betreft Gerard Reve: ik heb De avonden ook gelezen, maar pas toen ik een jaar of 40 was (schat ik). Toen ik nog op school zat las ik Nader tot u en Op weg naar het einde, die ik altijd door elkaar haal, vooral ook omdat ze er in de uitgave die ik heb (bijna) hetzelfde uitzien. (Zie hier.) Ik weet daarom niet meer welke van de twee ik het eerste las, maar ik weet nog wel dat het veel indruk op me maakte. Ik weet ook nog waar ik het las: in een vakantiehuisje in Ouddorp, waar ik toen met mijn ouders verbleef. Ik denk dat ik 17 was, het was paasvakantie en het sneeuwde en ik las, liggend op een stapelbed, dat boek van Reve. Wat het precies teweeg bracht weet ik niet meer, maar dát het iets teweeg bracht weet ik nog heel goed. Waarschijnlijk was het vooral verwarring. Ik weet allang niet meer waar het boek over gaat (een boek herlezen dat veel indruk heeft gemaakt durf ik niet altijd aan), maar het zal vast en zeker treurig zijn geweest, maar geschreven in een stijl die blij maakte omdat hij zo prachtig is. Althans dat vond ik. Nooit eerder had ik iets gelezen dat zo mooi geschreven was (ik had toen ook nog niet erg veel gelezen). En als je 17 bent en je zit met je ouders in een vakantiehuisje en het sneeuwt, ja dan kunnen dingen wel eens wat harder aankomen dan als je in je 'gewone doen' bent.

Daarna heb ik meer van Reve gelezen en ben altijd van zijn stijl blijven houden. Niet alle boeken vond ik goed, latere bevielen me soms zelfs helemaal niet. Zijn brievenboeken vind ik allemaal zeer de moeite waard. Ik vind hem een geniaal brievenschrijver en het woord 'geniaal' gebruik ik maar hoogst zelden, dus ik bedoel ook echt geniaal en niet gewoon 'goed' (waar geniaal tegenwoordig voor mijn gevoel een soort synoniem van is geworden).

Je schrijft over De avonden:

Ik herinner me weinig van het boek. De sluimerende homo in mij is er in ieder geval toen niet door wakker geschud, maar ik was een laatbloeier en kwam pas rond mijn vijfentwintigste uit de kast.

Misschien zeg ik nu iets doms en ik hoop dan maar dat deze brief door een Reve-kenner wordt gelezen die me zal verbeteren, maar voor zover ik me herinner gaat het in De avonden helemaal niet over het al dan niet homo zijn van de hoofdpersoon. Dus viel er met dat boek ook niets wakker te schudden. Daar had je andere Reve-boeken voor moeten lezen...

Waar ik ook even over nadacht is dat 'uit de kast komen'. Ik heb altijd gedacht (d.w.z. sinds ik de uitdrukking leerde kennen) dat dat betekende: ervoor uitkomen dat je homo bent, dus het aan je ouders en je vrienden en collega's vertellen. Zoals jij erover schrijft lijkt het te gaan over er zélf achter komen dat je het bent. Of viel het een bij jou met het ander samen? Waarmee ik bedoel: heb je toen de in je sluimerende homo wakker werd dat meteen aan b.v. je ouders verteld? Ik realiseer me dat dit misschien een te persoonlijke vraag is en ik zou hem ook niet gesteld hebben als je niet zelf over dat uit de kast komen was begonnen. En daarnaast geef je op je blog ook zeker niet de indruk dat homo zijn iets is waarover je het buiten de privé-sfeer niet wilt hebben. Maar als je er niet op in wilt gaan moet je dat natuurlijk gewoon niet doen.

Leuk om te lezen over de dominee die auto's haatte. Die had ik graag horen preken. Wij hadden overigens in de jaren '70 ook zo'n 'linkse' dominee, maar hoe hij over auto's dacht weet ik niet meer. Ik herinner me ook niet of er wel eens mensen de kerk zijn uitgelopen. Er moet ongetwijfeld discussie geweest zijn over zijn ideeën. Ik heb toen zelf (ik was een jaar of 18) in een of andere kerkelijk werkgroepje (ik heb vaag het gevoel dat het 'De Vredesgroep' heette) gezeten, maar wat we deden weet ik niet meer. Wat wel jammer is.

Of bij mijn opa wel eens mensen zijn weggelopen weet ik niet. Conflicten zal hij vast wel gehad hebben, want bepaald makkelijk was mijn opa niet. Maar van zijn geloofsopvattingen weet ik niets. Er zijn in zijn tijd wel een paar 'kerkscheuringen' geweest en misschien gingen die wel gepaard met het opstaan en weglopen van een bepaalde groep. Maar ook weer niet in elke gemeente zal de kerk 'gescheurd' zijn.

Nu het toch over lopen in de kerk gaat zal ik je een kleinigheidje opbiechten (hoewel dat natuurlijk een te katholiek woord is). Ik was als kind, en ook als puber nog, bang voor het doorgeven van het collectezakje. D.w.z. als er in de bank waarin ik zat een stuk leeg was en ik dus een eindje met het zakje moest lopen om het aan de volgende kerkganger door te geven. Ik dacht dan dat de hele kerk naar me keek en voelde me erg slecht op mijn gemak. Als ik dus de pech had in een half-lege bank te zitten, was ik de hele dienst zenuwachtig voor de collecte (want die kwam pas tegen het eind).

Centraal Weekblad zegt me wel iets, zeer goed mogelijk dat mijn opa dat las. Maar ik geloof niet dat wij het thuis hadden. Lazen jullie Trouw? Mijn ouders niet, die hadden de NRC. Toch herinner ik me wel bladzij 2 van Trouw, met het kerknieuws. Waar ik dat dan las weet ik ook al niet meer. Wat ook wel weer jammer is.

En tot slot, wat betreft de kerk (voor nu): heb jij op een kerkelijke jeugdclub gezeten? In mijn tijd heette dat nog GJV: Gereformeerde Jongelings Verening. (Wat eigenlijk een vorm van onterecht spatiegebruik is, maar ik geloof toch dat het zo geschreven werd. Maar iedereen zei geejeevee.) Ik ben daar lid van geweest en daarvóór van de 'Brugclub', die was voor 14 en 15-jarigen geloof ik. Voor jongere kinderen waren er ook clubs, maar daar heb ik nooit op gezeten. Wel op catechisatie. Was dat er in jouw tijd ook nog?

Het gaat wel weer erg de nostalgie-kant op... Dus als je het te gek vindt worden laat je het maar gewoon zitten hoor!

Mijn laatste vraag gaat in elk geval over korter geleden: waarom ben jij destijds eigenlijk gaan bloggen? Als ik er niet door de 23dingen toe gedwongen zou zijn zou ik er zeer waarschijnlijk nooit aan begonnen zijn, maar voor jou moet dat anders liggen. En in het verlengde ervan vraag ik me af waarom je het nog steeds doet. Dat is een vraag die ik mezelf ook regelmatig stel, vooral in tijden van inspiratiegebrek, zoals de laatste maanden. Onze correspondentie is in elk geval een mooi houvast in onzekere blogtijden!

Het blog van je collega ziet er mooi uit en ze schrijft goed. Denk je echt dat ze op de briefgedachte is gekomen door onze blogbriefwisseling? Maar dan heeft ze eigenlijk ook een lezer nodig die terugschrijft. Misschien moet de hele blogwereld maar eens een tijdje twee aan twee aan het corresponderen slaan. Vaak kom je toch op ideeën omdat iemand je ergens iets over vraagt.

Vanavond ga ik (met een van mijn dochters) naar Boek & Bal in Schiedam. En aan het eind van de middag waarschijnlijk luisteren naar Tom Lanoye, die komt voorlezen bij boekhandel Van Gennep.

Tot de volgende brief maar weer! Hartelijke groet, schrijverdezes

p.s. Nu vergat ik nog iets te zeggen over de bezuinigingen. Ellendig is dat. En bedreigend. Het lijkt erop of het bijna alle bibliotheken en bibliotheekorganisaties gaat treffen. Het excuus zal de crisis wel zijn. En je zult ook wel mensen hebben die zeggen dat het kansen biedt. Inderdaad: gezond verstand en liefde voor boeken zijn hard nodig. ('Liefde voor media' klinkt minder goed, maar is wel politiek-correcter natuurlijk.)

Foto: Flickr, gemaakt door Miek37.

DOK avant la lettre

2010-03-19T18:18:00.009+01:00

Een collega die themacollecties voor activiteitenbegeleiders (in zorginstellingen) samenstelt liet me een paar weken geleden een boek zien over reclame-grammofoonplaatjes: De muzikale verleidin g, en vroeg of ik er liedjes van kende. Ik kende er geeneen maar de titel Ga toch mee naar die hippe, hippe leeszaal maakte me wel nieuwsgierig en ik vroeg of ze dat even wilde laten horen (er zaten - uiteraard - ook cd's bij). Ik vond het een gek maar ook wel grappig liedje en schreef titel en zanger op met de gedachte: daar ga ik een keertje op googelen. Zojuist kwam het daar eindelijk van en tot mijn verrassing bleek het zelfs op YouTube te vinden, zodat ik het kan 'delen' (let maar niet op het filmpje). De zanger is Robert Kreis en het liedje is van omstreeks 1974.

Beetje gemijmer

2010-03-17T21:47:00.005+01:00

Bij ons op het werk wordt de zogeheten peuterbus ingericht en bemand/-vrouwd. Die bus rijdt (op verzoek) naar peuterspeelzalen en biedt de peuters daar een programma over het Prentenboek van het jaar (dit jaar De wiebelbillenboogie). Je hebt ook de themabus, voor oudere kinderen. Ik spreek wel eens een collega die op die bussen werkt en wat ze erover vertelt is erg leuk. De achterliggende gedachte is natuurlijk leesbevordering. Ik neem aan dat het om die reden ook gesubsidieerd wordt: een bezoek van de peuterbus of themabus kost maar weinig.

Ik vind dat prachtig. Hoe meer kinderen met boeken in aanraking komen, hoe mooier ik het vind. Maar omdat ik zelf voor de andere kant van het menselijk spectrum werk, nl. voor (hoog)bejaarden, mijmer ik wel eens wat over een bus voor díe doelgroep. Ik geef toe: leesbevordering heeft daar misschien niet zoveel zin meer. Als je 85 bent en nog steeds niet wil lezen mag je dat inmiddels zelf weten. Maar de bibliotheek is er niet alleen voor de leesbevordering, maar streeft er o.a. ook naar mensen een 'belevenis' te bieden. Hoe je daar ook over mag denken, een feit is inmiddels dat die 'belevenis' er bij hoort: lezingen, films, lezersfeesten, high-tea's met een schrijver, game-evenmenten, enz.

Dat gebeurt allemaal in de bibliotheek, maar wie in een zorginstelling woont kan daar meestal niet meer naartoe. Dat is treurig. Maar de bibliotheek heeft tegenwoordig nóg een devies: zijn waar de klanten zijn. Zo zijn we als bibliotheek soms op het strand, soms bij een festival, komen we met de bus naar de peuterspeelzaal, zitten we op hyves en twitter en straks misschien op het station of het vliegveld.

Ik heb het wel eens eerder gezegd, dus ik hou het nu kort: helemaal eerlijk vind ik het niet, dat je als je in een zorginstelling woont van de bibliotheek weinig meer merkt. Misschien 150 boeken in een kast en een aardige mevrouw die ze aan je uitleent. Maar belevenissen? Vergeet het maar. Waarom niet ook 's een lezing in een zorginstelling of een schrijver die daar langskomt?

En, waar ik door die bussen aan moest denken: waarom ook niet een bus die leuk is voor ouderen? Die voor kan rijden bij een zorginstelling? Bijvoorbeeld ingericht in jaren '50-stijl met boeken uit en over die tijd, en filmpjes en liedjes en radioprogramma's? Of een bus over de school van vroeger? Ik weet zeker dat daar iets leuks van te maken is. Ik weet ook bijna zeker dat er mensen zijn die je er een plezier mee zou doen. Natuurlijk zijn er problemen op te lossen: kun je zo'n bus in met een rollator bijvoorbeeld? Maar waar een wil is, is een weg nietwaar. En kan een beetje leesbevordering voor ouderen eigenlijk ook niet heel nuttig zijn? Als andere bezigheden zijn weggevallen kan lezen (of het luisteren naar gesproken boeken) ineens tóch iets zijn om nog of weer aan te beginnen. Maar dan moet je daar misschien eerst even op gewezen of enthousiast voor gemaakt worden.

'Voor een goed idee is altijd geld,' zei onlangs op mijn werk iemand die het weten kan tegen me. Ik vind dit zelf best een goed idee eigenlijk.

Foto: De Stem, hier gevonden.

Gecombineerd geciteerd 3

2010-03-15T23:34:00.007+01:00

Op twitcit staan inmiddels tegen de 400 citaten. O.a. deze, over wensen en verlangen:

En toch blijft er altijd een zekere treurnis en twijfel aan de mogelijkheid om 't geen ànders had kunnen zijn... Stijn Streuvels

De mens is niet gebouwd op de inlossing van wat hij wenst. Hij is gemaakt voor de wens en voor het verlangen. Godfried Bomans

want één hart blijft thuis en één hart gaat op reis / maar geen van de twee vindt het Paradijs. H.Marsman

We wachtten maar. Waarop? Dat hebben we nooit geweten. Nescio

Je halve leven verkwansel je aan verwachting en verlangen, de andere helft wordt vergald door de vervulling ervan! L.H.Wiener

Wat lang verbeid is, is voorbij voordat je er enige notie van hebt. Yves van Kempen

Onze wereld staat bol van de verwachtingen. En daarom heeft niemand plezier in de wereld. I.L.Pfeijffer

En toen kon het beginnen, we wisten alleen niet wat. Anna Loog

Foto: Flickr, gemaakt door hibecki

Gecombineerd geciteerd 2

2010-03-15T21:47:00.011+01:00

Op twitcit staan inmiddels tegen de 400 citaten. O.a. deze, over drinken:

De drinker is conservatief, de drank daarentegen progressief. A.F.Th.van der Heijden

Waarop dronk een mens zoal? (...) Op de gezondheid? Het nieuwe jaar? Op een goede afloop? Op elkaar? Om het af te leren? Dimitri Verhulst

Wijn ripe ende van goeder smake / Es ene nuttelike sake, / Diene drinct int ghevouch: / Hie starct den lechame ghenouch Jacob van Maerlant

Den wyn is sterck en hy baert groote crachte,/Ouer hem dies te vele nut oft drinct,/ Hy werckt in hem dicmaels twist en tweedrachte J.v.d.Noot

als ik teveel drink / word ik ook kachel C.Buddingh'

DE ONTVANGER: Jenever es te stirk veur mij. 'k 'n Kan d'r nie goed tegen. DE JUGE: Ik uek niet. Uleken, gee mij nog nen dreupel. Cyriel Buysse

Men seydt: die wel drinckt, slaapt wel, en die wel slaapt en doet gheen sonden G.A.Bredero

"Welnu," zeide de waardin (...) "komt! drinkt als vroolijke gezellen met elkaar en laat dat eeuwige gekijf varen.(...)" Jacob van Lennep

'(...) ik rook nooit, en champagne is te zeer mijn dagelijkse drank dan dat ik er nog iets feestelijks in zou kunnen zien. (...)' A.Coolen

Whisky is het beste geneesmiddel als je zonderlinge gedachten hebt. Idiote gedachten kunnen niet tegen whisky. Tip Marugg

Gisteren enorm veel gedronken, omdat ik me ellendig gevoelde, en nu ben ik er natuurlijk nog veel beroerder aan toe. Gerard Reve

Foto: Flickr, gemaakt door Olivier Engel.

Gecombineerd geciteerd

2010-03-15T20:39:00.008+01:00

Op twitcit staan inmiddels tegen de 400 citaten. O.a. deze, over het huwelijk:

(...) zij wist, dat zij eenmaal moest trouwen.... zij verlangde 't ook, zonder recht te weten waarom. Marcellus Emants

'(...) Trouwen? Ach ik weet het niet, het huwelijk is net een padvindersmes; alles zit erop en eraan, maar niks doet het echt goed.' Maarten 't Hart

Ik ben niet getrouwd: ik heb me laten trouwen. Maurice Gilliams

Zij had een mooi filetwerk onder de hand, hij een boek en hij rookte uit een studentikoze oliekop. Gerard Walschap

God heeft dan aan den man een hoger aard gegeven, / En aan het wijf gelast om onder hem te leven. Jacob Cats

In elk huwelijk begint na de bruiloft meteen al de eerste crisis, de crisis van het bereikte doel. Belcampo

Het is toch wél ongelukkig dat een mens zo vastzit aan z'n baantje. Door allerlei dingen, o.a. ook door getrouwd te zijn. Theo Thijssen

Wat 'n wonder - jij wàs al tweemaal getrouwd - as je de manne dan nóg niet kent .... Herman Heijermans

Foto: Flickr, gemaakt door: Ann Douglas.

Blogbrief uit Rotterdam-West (4)

2010-03-14T17:56:00.011+01:00

Dag Henk,

Er zijn nog twee onderwerpen van mijn kant half-afgemaakt blijven liggen, vandaar dat ik de vrijheid neem 'voor mijn beurt te gaan' en niet te wachten tot er een nieuwe 'blogbrief uit de Zeeuwse hoofdstad' komt.

Het eerste is hoe ik van de financiële administratie terecht ben gekomen op de afdeling Collecties (die sinds een paar dagen, na enkele naamsveranderingen, opnieuw zo heet). Dat zou een lang verhaal kunnen worden, maar omdat ik op mijn blog niet te diep wil ingaan op werkkwesties, zal ik het kort houden. Toen ik bij ProBiblio in Schiedam ging werken was de fusie tussen de bibliotheekcentrales van Noord en Zuid-Holland al een feit, maar beide partijen zaten nog op hun oude locatie: Schiedam of Alkmaar. Mijn aanstelling zou in principe duren tot de verhuizing naar Hoofddorp, maar door allerlei omstandigheden ben ik uiteindelijk toch 'mee verhuisd'. Het werk beviel me goed en ik was blij dat ik kon blijven, al was de nieuwe afstand natuurlijk wel een nadeel. Maar weer werkloos worden leek me toch veel erger.

Eenmaal in Hoofddorp veranderde er zoveel (waar ik niet over zal uitweiden) dat mijn werkplezier flink verminderde. Toen er dan ook een oproepje kwam van afdeling Personeelszaken om je aan te melden als je graag iets anders wilde gaan doen binnen het bedrijf, dacht ik: het zal vast niks worden maar proberen kan altijd, en gaf ik me op als belangstellende. Er volgde een gesprek met iemand van Personeelszaken over wat ik dan eventueel zou willen, en ik verwachtte dat het daar wel bij zou blijven. Ik was dan ook zeer verrast toen me niet al te lang daarna werd gevraagd of ik naar afdeling Collecties wilde om daar wisselcollecties voor zorginstellingen te gaan maken. Ik vroeg of ik dat zonder bibliotheekopleiding wel zou kunnen en het antwoord, dat ik vermoedelijk nooit zal vergeten, was: 'Gezond verstand en liefde voor boeken zijn genoeg.' De afspraak werd dat het van beide kanten een proef zou zijn en dat ik, als het een van de partijen niet beviel, weer terug zou kunnen naar mijn oude plaats. Maar dat bleek niet nodig. Ik had al snel het gevoel 'hier wil ik blijven' en dat kon gelukkig ook. Mijn nieuwe collega's waren, net als ik dat op de financiële administratie was, niet onverdeeld gelukkig met de door de fusie veroorzaakte veranderingen, maar ik wist natuurlijk niet hoe het 'vroeger' op deze afdeling geweest was, dus ik kon er ook niet naar terugverlangen. En ik vond het heerlijk om de hele dag met boeken bezig te zijn. Collecties maken is iets waar je volgens mij vooral een soort 'gevoel' voor moet hebben en dat gevoel had ik geloof ik wel, of in elk geval heb ik het in de loop van de tijd ontwikkeld. Ik vind het nog steeds fijn om te doen, al zijn er inmiddels wel weer dingen veranderd die, enz. (daar heb ik het verder niet over).

Het tweede onderwerp dat er nog ligt is je vraag wat ik had willen worden als ik mijn beroepsleven over mocht doen. Ik had daar eigenlijk nooit over nagedacht tot zo'n anderhalf jaar geleden, toen ik me door de 23dingen en het als gevolg daarvan bijhouden van een weblog, wat meer ben gaan verdiepen in de bibliotheekwereld. Collecties maken voor zorginstellingen staat nogal aan de zijlijn van het bibliotheekwerk en speelt zich bovendien af achter de schermen. Van de rest van de bibliotheekwereld wist ik daarom weinig. Dat veranderde door de 23dingen. Niet zozeer door de 'dingen' zelf, maar vooral door wat bloggen teweeg bracht: het lezen van andere blogs en het meer gespitst raken op informatie over de bibliotheek, b.v. in de krant, zowel om blogstof te verzamelen als omdat het me interesseerde.

Denkend en bloggend over de bibliotheek en over het belang van lezen en verwante zaken, kwam ik tot de conclusie dat een van de belangrijkste taken van de bibliotheek (misschien is het zelfs wel de allerbelangrijkste) volgens mij is om kinderen met boeken in aanraking te brengen. En toen dacht ik: jeugdbibliothecaris zou misschien wel een baan geweest zijn waar ik plezier in had kunnen hebben. In elk geval lijkt het me werk waarbij je je niet hoeft af te vragen of het wel 'nuttig' is wat je doet. Dat heb ik bij wat ik nu doe trouwens ook niet: ik ben er van overtuigd dat het nuttig is en dat er mensen zijn die er plezier aan beleven dat ik boeken voor ze uitzoek, en dat geeft een soort 'intrinsieke motivatie', die ervoor zorgt dat het in elk geval toch altijd (althans tot nu toe) tamelijk prettig werk blijft, ook al zijn de 'randvoorwaarden' wel eens wat minder motiverend, om het zo maar te zeggen.

Dit was slechts een berichtje tussendoor en ik laat het daarom bij deze twee onderwerpen. Het weekend is weer eens veel te snel voorbij gegaan om er in te doen wat ik moest en/of wilde, maar déze achterstand is in elk geval weggewerkt!

Hartelijke groet en tot schrijfs, schrijverdezes

Foto: Hans Karssenberg, hier gevonden.

Wat ik las 40

2010-03-13T23:43:00.008+01:00

Op het GDMW-festival hoorde ik Tom Lanoye voorlezen uit Sprakeloos en was daar wel van onder de indruk. Nu kan goed voorlezen van een matig boek soms iets moois maken (en andersom), dus zegt dat nog niet alles, maar ik dacht in ieder geval: dat boek wil ik wel lezen. Maar zoals dat vaak gaat (althans bij mij): ik vergat het weer. Tot ik zowel bij Henk als bij Occy een bespreking van het boek las die me opnieuw deden denken dat ik het wilde lezen. En nu heb ik het dan eindelijk gelezen. Met zeer veel genoegen kan ik wel zeggen. Het begon al snel met glimlachen in de trein en die glimlach keerde regelmatig terug en werd zelfs een keer een echte lach (ook in de trein). (Dit boek bleek bij uitstek geschikt om medereizigers te laten denken: Hé, is lezen zó leuk? Dat ga ik ook eens doen.)

Toch is het in feite een treurig boek, want het gaat over de laatste levensjaren en de dood van de moeder van de auteur en ook de dood van zijn vader en die van een van zijn broers komen er in aan de orde. Maar om ons te laten weten wíe er dood gaan, en ook om nog niet aan het ergste te hoeven beginnen, vertelt Lanoye eerst over hun leven en het gezin waar ze deel van uitmaakten en de buurt waar ze woonden en hij vertelt dat allemaal zo aanstekelijk dat het toch ook een boek is waar je vrolijk wordt.

Het boek gaat vooral over de moeder, die als slagersvrouw en moeder van vijf kinderen een erg druk leven heeft: ze helpt in de zaak, regelt het huishouden, deelt de taken uit aan haar kinderen, maakt schotels op voor feesten en barbecues en is daarnaast ook nog actrice bij het amateurtoneel. Tijdens het strijken repeteert ze met haar jongste zoon (de latere schrijver van het boek) haar rollen: hij leest voor wat de andere personages zeggen en zij oefent haar eigen tekst. Ook in het dagelijks leven is theater haar niet vreemd: als iets haar niet zint weet ze overtuigend een hartaanval voor te wenden.

Ze praat veel en graag en houdt van discussie. Op latere leeftijd (hoe oud ze toen was kan ik niet vinden, maar ik schat tegen de 80) wordt ze getroffen door een herseninfarct waarna ze zich niet meer verstaanbaar kan maken. Ze praat nog steeds veel, maar in een taal die niemand verstaat. Als het wat beter met haar gaat krijgt ze opnieuw een infarct en zo volgen er meer totdat ze twee jaar later uiteindelijk sterft. Haar zoon wil een boek over haar schrijven maar dat lukt hem pas nadat zijn vader, weer twee jaar later, ook overleden is. En nog steeds blijft hij er omheen draaien, of liever er omheen schrijven. Zo beschrijft hij eerst de buurt en een aantal markante buurtbewoners: het kruispunt waar zoveel ongelukken gebeuren, Dikke Liza de huisbazin waar elke maand de huur gebracht moet worden, de klanten in de slagerij zoals Sidonie met de hazenlip, en de dagen- en nachtenlang tegen elkaar schreeuwende buurvrouwen door wie de auteur als kind vaak niet kon slapen. Hij vertelt over het buitenhuisje met het golfplaten dak dat zijn moeder 'de bungalow' noemt en waar ze, bij voorkeur in badpak, in de tuin werkt en asperges kweekt.

Dit alles met een fraai en overvloedig taalgebruik dat me veel plezier deed. 'Minder is minder,' zegt de schrijver en aan minimalisme in de taal doet hij niet mee. Gelukkig maar.

Inmiddels heb je als lezer wel begrepen wat er met zijn moeder gebeurd is en uiteindelijk komt hij er dan toch toe precies te vertellen waar het gebeurde en hoe het ging. Eerst beschrijft hij nog uitgebreid het interieur van het appartement waar zijn ouders na hun pensionering zijn gaan wonen en dat gevuld is met vele door zijn moeder op veilingen gekochte beeldjes en andere snuisterijen. En daar, tijdens een vredig avondje voor de tv, na het eten van een pizza, berooft een bloedpropje in haar hersenen haar van haar spraakvermogen en vliegt ze in plotselinge razernij haar echtgenoot naar de keel. Ze wordt opgenomen in een verzorgingshuis. Haar taalvermogen blijft ernstig gestoord en de woede-aanvallen komen af en toe terug. Soms lijkt ze het in de nog volgende twee jaar toch wel naar haar zin te hebben, maar haar zoon blijft zich afvragen of ze geen gehoor hadden moeten geven aan haar, onverwacht verstaanbare, verzoek van kort na haar eerste infarct 'Laat dat oud mensje toch gaan.'

Het taalgebruik in het boek is zoals de moeder was: theatraal, niet te stuiten, meeslepend. De beschrijvingen van mensen en gebeurtenissen zijn erg beeldend. De gevoerde gesprekken komen erg levensecht over. Dit alles zorgde voor veel leesplezier.

In juli werd de slagerij drie zaterdagmiddagen wat eerder gesloten, bij wijze van vakantie. Op een van die middagen ging het gezin dan naar Hulst om inkopen te doen en daarna naar Axel om daar in het openluchtbad te zwemmen. Nu heb ik als kind enkele jaren in Axel gewoond en ik ging 's zomers elke dag naar het zwembad. Dus daar zou ik ze wel eens gezien kunnen hebben. gezien. Maar helaas herinner ik me daar niets van.

Ooit ben ik gestopt in Kartonnen dozen van deze schrijver. Waarom ik dat deed weet ik niet meer, maar het lijkt me een goed idee om het opnieuw te gaan lezen.

Toen ík jong was...

2010-03-09T11:59:00.010+01:00

Geloof het of niet, maar aan dit stukje ben ik al bijna een week bezig (niet de hele dag natuurlijk). Het wil steeds maar niet worden wat ik wil dat het wordt, maar nu ga ik het toch maar eens 'posten', een beetje vanwege het werk dat er inmiddels in zit (al zie je dat nergens aan), een beetje omdat ik niks anders weet om over te bloggen, maar toch vooral omdat ik het wel een aardig onderwerp vind, al komt het dan niet helemaal uit de verf. Dat onderwerp is: repressieve tolerantie.

'Repressieve tolerantie' is een term die eind jaren '60 - begin jaren '70 vrij vaak gebruikt werd, maar die je tegenwoordig zelden meer hoort. Hij is geïntroduceerd door Herbert Marcuse, die er in 1965 een artikel over schreef. Als je in die tijd links was, wist je wat ermee bedoeld werd en zei je waarschijnlijk zelf ook wel eens: 'typisch een geval van repressieve tolerantie.'

Een tijdje geleden moest ik onverwacht weer eens aan die term denken. De reden dat ik er nu iets over opschrijf is dat ik me toen ook afvroeg: is het een begrip dat voor het begrijpen van sommige ontwikkelingen in de bibliotheekwereld nuttig zou kunnen zijn? En zo ja, kennen mensen van 45 of jonger het begrip eigenlijk nog wel? Want ik moest ook denken aan David Grossman, die een keer vertelde dat hij zich er pas van bewust werd wat frustratie was toen hij het woord 'frustratie' geleerd had, iets waar ik ooit nog 's een stukje over schreef. Dat zou voor andere begrippen ook kunnen opgaan. Hierop voortbordurend leek het me wel een idee om de term repressieve tolerantie weer eens af te stoffen. Wie weet wat hij voor deze of gene nog eens zal verhelderen. (Toen ik dat idee kreeg besefte ik nog niet hoe lastig het uitvoeren ervan zou zijn.)

'Repressieve tolerantie' is van oorsprong een politiek begrip en heeft te maken met het verzet tegen de heersende macht, destijds vaak het establishment genoemd. Of de heersende klasse. Of de kapitalisten. Het is maar net bij welke stroming je hoorde. Er is op internet het nodige over repressieve tolerantie te vinden, maar dat voert hier allemaal te ver. Dit blog gaat niet over politiek en ik weet er ook te weinig vanaf. Maar voor wat ik erover wil opmerken is de definitie van wikipedia voldoende:

Repressieve tolerantie is de techniek waarbij ideeën die voor de heersende macht ongewenst zijn, juist een plaats wordt gegund om ze op een dergelijke manier onschadelijk te maken. Men tolereert het omdat men hoopt dat daarmee het effect verloren gaat.

De vraag die bij me opkwam is deze: zou dat in de bibliotheekwereld ook kunnen voorkomen, dat daar ideeën een plaats gegund wordt met als onderliggende bedoeling ze onschadelijk te maken? Dat de 'heersende macht' weliswaar een plaats inruimt voor vernieuwing, maar (al dan niet bewust) met de hoop die vernieuwing daarmee zodanig te kunnen beheersen dat de structuur er niet door wordt aangetast?

De bibliotheekwereld staat niet bepaald bekend als dynamisch of veranderingsgezind. Je zou daaruit kunnen afleiden dat het establishment er tamelijk wat macht heeft. Over mogelijke veranderingen wordt lang nagedacht en veel vergaderd en er moet toch eerst nog maar eens wat onderzoek gedaan worden. Intussen staat een groep mensen te trappelen van ongeduld: opschieten, we zíjn al te laat, we missen elke boot, we worden aan alle kanten ingehaald door Google, facebook, LibraryThing, #durftevragen, enz., en als we als bibliotheek nog een rol van betekenis willen blijven spelen moeten we wel héél snel zorgen dat we hiermee kunnen concurreren: de klant betrekken in onze plannen, goed luisteren naar wat de mensen willen, interactief zijn, transparant, flexibel, een community vormen, games aanbieden, en noem het allemaal maar op.

En wat heeft dit dan met repressieve tolerantie te maken? Misschien wel niks. Maar misschien ook dit. In elke bibliotheek zijn waarschijnlijk wel wat mensen te vinden die vernieuwing voorstaan en die er waarschijnlijk zelfs van overtuigd zijn dat die vernieuwing de enige overlevingskans voor de bibliotheek is. Maar misschien voelt de leiding van zo'n bibliotheek waar die veranderingsgezinden werken daar helemaal niet zoveel voor. Dat kan allerlei redenen hebben, zoals een andere visie op bibliotheekwerk of de behoefte het zichzelf niet te moeilijk te maken of de gedachte: ik ga toch bijna met pensioen (het bibliothecaire establishment bestaat immers zoals bekend voor een aanzienlijk deel uit babyboomers). Je zoú in zo'n geval als 'machthebbers' je toevlucht kunnen nemen tot een vorm van repressieve tolerantie. Misschien gebeurt dat bewust, misschien gaat het min of meer vanzelf.

Hoe zou dat dan kunnen werken? Je geeft als gevestigde macht de 'vernieuwers' een plaats in de organisatie waar ze hun vernieuwende ideeën kunnen toepassen, maar waar je ze tevens in de gaten kunt houden en zo nodig een beetje afremmen. Je geeft ze vooral flink veel te doen, zodat ze gaan denken dat er ernstig rekening met hen wordt gehouden, maar je zorgt er tegelijk ook voor dat ze zóveel te doen hebben dat ze het allemaal niet al te snel voor elkaar krijgen. (Want wat niet af is, is meestal niet al te bedreigend.) Het toestaan van het bezoeken van een interessant congres kan misschien ook mooi de indruk van tolerantie geven. Je zegt ook af en toe dat je het heel belangrijk vindt wat er gedaan wordt, dat je begrijpt dat iemand er enthousiast over is en dat je dat zelf eigenlijk ook wel bent.

Zo ongeveer werkt volgens mij repressieve tolerantie, bewust of onbewust, wie weet een mengvorm van die twee. Je kunt het mischien ook gewoon 'inkapselen' noemen. (En als de vernieuwing vormen aan dreigt te nemen die je niet meer kunt beheersen kun je altijd nog zeggen dat het geld op is.)

Ik geef toe dat dit een beetje (of zo je wilt: erg) wantrouwig en cynisch klinkt. Maar het is slechts theorie. Ik wil helemaal niet beweren dat deze praktijken schering en inslag zijn in de bibliotheek. Ik weet daar niks van, dus ik kan er ook niks over zeggen. Er zullen vast en zeker veel 'machthebbers' in de bibliotheekwereld zijn die vernieuwing toejuichen en van harte steunen en die zelfs bereid zijn plaats te maken voor (jongere) mensen met andere ideeën. Maar misschien zijn er ook andere, die hun positie niet zo makkelijk opgeven. En dan zoú het kunnen gebeuren dat die hun toevlucht nemen tot repressieve tolerantie. En wie daar de dupe van wordt, herkent het misschien eerder als hij er al eens van gehoord heeft, net zoals Grosmann zijn frustratie. Dat was de aanleiding voor dit stukje. Let wel: het zijn alleen maar wat gedachten. Ik laat ze me graag uit mijn hoofd praten.

Foto: Flickr, gemaakt door: svennevenn.

Kaart&boek 37

2010-03-08T21:12:00.002+01:00

Wegens aanhoudend gebrek aan bloginspiratie maar weer eens een kaart.

Kaart: Max Velthuijs

Blogbrief uit Rotterdam-West (3)

2010-03-07T16:41:00.012+01:00

Dag Henk,

Dank voor je brief, de derde alweer! Wat betreft die 'persoonlijke informatie', daar heb ik inderdaad wel even over nagedacht. Je vermoeden dat ik gesteld ben op mijn privacy is terecht, maar uiteindelijk vond ik wat ik vertelde niet zo erg privé. Het zijn dingen die zich in het openbaar hebben afgespeeld: studie, werk, kinderen krijgen. Het lijkt misschien meer dan het is doordat het nu allemaal achter elkaar is opgeschreven en zo bijna de indruk van een 'levensverhaal' geeft. Maar in elk geval leuk dat ik je er mee heb kunnen verrassen! Het blijft denk ik, zolang wij deze blogcorrespondentie volhouden, steeds een beetje aftasten wat we wel en niet 'openbaar maken'. Het is toch iets heel anders dan een gewone briefwisseling, omdat bekenden en onbekenden meelezen (of dat in elk geval kunnen doen als zij er zin in hebben).

Maar dat maakt het ook extra leuk (ik zou haast zeggen: spannend), vind ik. Het is eigenlijk voor het eerst dat ik op mijn blog met mijn lezers rekening houd. In de eerste plaats met jou natuurlijk, omdat het iets is waar wij nu eenmaal samen mee bezig zijn, maar daarnaast ook met de mee-lezers. Ik heb in mijn blogstukjes altijd geschreven wat ik wilde, met het idee: wie het wil lezen kan dat doen en wie het niet wil lezen leest het gewoon niet. Ik heb er nooit over nagedacht wat voor anderen interessant zou kunnen zijn of wat ze leuk zouden kunnen vinden. Ik schreef voor m'n eigen plezier en ook omdat ik het niet kon laten. Wel legde ik me een paar beperkingen op: niet teveel persoonlijke informatie, en over mijn werk alleen algemene dingen.

Nu, met deze blogcorrespondentie, is dat toch een beetje anders geworden, want het kan daarbij haast niet anders of er moet wat persoonlijke informatie in. De bedoeling is toch (voor zover we 'überhaupt' een bedoeling hebben) dat hierin de twee corresponderenden elkaar wat beter leren kennen. Dat lukt niet, of slechts ten dele, als deze brieven in feite gewone blogstukjes zouden zijn. Maar het vreemde daaraan is dan meteen dat het tegelijkertijd toch ook gewoon blogstukjes zíjn. En daarom sta ik er nu voor het eerst wat langer bij stil dat wat ik schrijf door 'buitenstaanders' gelezen wordt. En kan het me ineens tóch een beetje schelen wat ze ervan vinden. Maar hóe ik daar rekening mee moet houden, dat weet ik dan weer niet.

Na deze uitweiding snel terug naar je brief. Ik begin nu al een achterstand op te bouwen, want ik zou je nog vertellen hoe ik van financieel medewerker collectiemaker werd en wat ik zou willen worden als ik mijn beroepsleven over kon doen. Maar achterstand is, moet ik eerlijk bekennen, de toestand waarin ik mij vrijwel altijd bevind. Ik ben zelden ergens 'bij' mee: altijd manden vol strijkgoed, altijd 'vensterenveloppen' die nog geopend moeten worden, een verjaardagskaart die (veel) te laat gaat komen, een kledingstuk dat gerepareerd moet, een boek dat op een stapel ligt enz. enz. (Mijn werk vormt hierop een uitzondering: ik ga in principe pas naar huis als dat voldoende 'bij' is.) Ik heb zo'n gevoel dat jij in zulke dingen veel beter bent. Waarop ik dat idee baseer? Misschien wel op dat ene zinnetje dat je eens schreef (in welk verband dat was weet ik niet meer): 'wij strijken onze eigen overhemden'. Dat heeft indruk op me gemaakt. Maar ook b.v. dat je je foto's op Flickr zet heeft ermee te maken. Mijn foto's, áls ik ze al maak, zwerven in (papieren) mapjes of zitten, sinds ze digitaal zijn, nog in het geheugen van het fototoestel of staan ergens op de harde schijf van de pc, of zijn gewoon nergens meer te vinden.

Waarmee ik maar wil zeggen dat het vandaag niet allemaal aan de orde komt... Maar nu in elk geval iets over corresponderen. De luchtpostbrief zoals je hem beschreef zag ik meteen voor me, maar ik ben er niet uitgekomen hoe dat komt. Ik moet ze ooit gezien hebben en misschien zelfs wel zelf hebben verstuurd, maar van wie ze kwamen of naar wie ze gingen weet ik niet meer. Voor zover ik weet schreven wij thuis niet met overzeese familieleden en ik herinner me ook geen vrienden of vriendinnen die in andere landen woonden.

Wat ik me wél herinner zijn de brieven van mijn opa. Die vormden de eerste correspondentie waar ik mee te maken had. Mijn opa (de vader van mijn moeder) schreef af en toe (van de frequentie heb ik geen idee meer) aan mijn ouders. (Dit gaat over de jaren '50 en '60.) Mijn opa had een vrijwel onleesbaar handschrift en de enige die het, min of meer, kon ontcijferen was mijn moeder. Die las de brief daarom voor aan mijn vader en mij. Ik herinner me vooral het fenomeen, van de inhoud weet ik alleen nog maar dat mijn opa, die dominee was, soms (of misschien altijd?) vermeldde waar hij gepreekt had en of de kerk vol was. 'De kerk was des morgens en des avonds goed bezet.' is een regel die me, als enige, is bijgebleven. In de marges van de brief schreef mijn oma, die juist een heel duidelijk en regelmatig handschrift had, ook nog een paar regels. Die stonden dan vaak dwars op de andere tekst (ik bedoel qua vlakverdeling, niet qua inhoud, dat zou mijn oma nóóit gedaan hebben...). Zelf schrijf ik, de keren dat ik nog iemand 'met de hand' schrijf, ook vaak achteraf nog iets in de kantlijn en ik realiseer me nu voor het eerst dat dat wel eens door het voorbeeld van mijn oma gekomen kan zijn. Zo zie je maar, wat deze (ik bedoel nu onze) correspondentie allemaal oproept.

Als kind ben ik verschillende keren verhuisd en dat heeft een paar correspondenties opgeleverd met vriendinnetjes die ik achterliet. Die correspondenties zijn na verloop van tijd weer opgehouden. Met een van die 'meisjes' wissel ik wel nog steeds kerstkaarten. Later heb ik ook vele jaren met een oud-collega geschreven. Dat was inmiddels al per e-mail en ging vooral over literatuur, d.w.z. van mijn kant over de boeken die ik las en waar ik dan, ongeveer zoals nu op mijn blog maar dan wat persoonlijker, verslag van deed. Maar ook andere zaken kwamen aan de orde, want literatuur heeft natuurlijk veel te maken met 'levensgevoel'. Ook deze correspondentie heeft het tegen de tand des tijds moeten afleggen. En zo zijn er nog wel een paar geweest, de ene wat langduriger dan de andere, soms alleen op kaarten, een andere per e-mail. Er is er momenteel nog eentje gaande, naast onze 'blogcorrepondentie'. Een paar andere vertonen achterstand (!), maar zouden nog wel tot leven gewekt kunnen worden als ik daar mijn best voor deed.

Dat je een keer een correspondentie begonnen bent door een advertentie in de krant herken ik: dat heb ik ook een keer gedaan. Ik was een jaar of 23 denk ik en we lazen Hervormd Nederland (misschien een proefabonnement, of we kregen het van mijn ouders als die het uit hadden, dat weet ik niet meer). Het blad bestaat volgens mij allang niet meer, maar het was destijds een 'progressief kerkelijk blad', althans zo herinner ik het me. (Ik was overigens niet hervormd, maar gereformeerd.) Daarin stond een keer een advertentie van een gevangene die wilde corresponderen. Dat wilde ik wel proberen en het bleek heel leuk. Het was een jongen (man) van mijn leeftijd, hij schreef goed en er ging, zoals je zult begrijpen, 'een wereld voor me open', maar die wereld bleek toch ten dele ook wel weer herkenbaar, in die zin dat mensen met een heel uiteenlopende achtergrond toch naar dezelfde dingen in het leven op zoek kunnen zijn. We (mijn man en ik) hebben hem, toen hij weer vrij was, een keer opgezocht (in Amsterdam). Hij was toen gaan samenwonen en ik herinner me nu ineens dat we toen een Chinees theeserviesje hadden meegenomen, met van die rijstkorrels in het porselein gebakken. Heel wat jaren heb daar niet meer aan teruggedacht, tot jij het weer uit de diepere regionen van mijn geheugen omhoog bracht. Ik herinner me ineens ook weer de winkel in de Lijnbaan waar je toen zulke dingen kon kopen...

Voordat de nostalgie al te zeer uit de hand gaat lopen stop ik met deze brief. De andere zaken komen nog! (D.V., zou mijn opa daaraan toegevoegd hebben.) Ik heb deze keer geen vragen gesteld, maar ik neem maar aan dat er toch wel ergens een aanknopingspunt te vinden is waar je op door kunt gaan. En anders begin je vast wel met iets nieuws.

Vanwege het zonnige weer weer ben je misschien wel gaan wandelen vanmiddag? In Oranjezon b.v.? Of moet ik óp Oranjezon zeggen?

Hartelijke groet en tot schrijfs, schrijverdezes

p.s. Ik dacht eerst dat de foto bij je brief er 'zomaar eentje' was, maar toen ik je Flickr-account bekeek merkte ik dat je hem waarschijnlijk speciaal voor de gelegenheid hebt gemaakt. Leuk! Zelf ga ik toch maar weer op zoek naar een door een ander gemaakt R'dams plaatje.
p.s. 2 Ik heb, toen ik er een link naar wilde maken, gelezen hoe het zit met Hervormd Nederland. Dat heeft veel langer bestaan dan ik vermoedde: tot oktober 2002.

Foto: Flickr, gemaakt door: tnarik.

Vernieuwing

2010-03-06T17:34:00.010+01:00

Bij ons op het werk stonden tot voor kort in de hal twee Gispen-stoelen met een bijpassend tafeltje. Uiteraard in de eerste plaats bedoeld voor bezoekers die even moesten wachten, maar ze waren ook heel decoratief en ik vond het altijd een plezier om ernaar te kijken. Ze waren bekleed met zwart ribfluweel en zaten heerlijk, zoals ik geconstateerd heb toen ik er een keer even op (in) eentje was gaan zitten om op een collega te wachten met wie ik samen naar huis zou reizen. Ongeveer een maand geleden zijn deze stoelen vervangen door twee andere, waarvan ik de ontwerper (of het merk) niet ken. Ze hebben een soort (liggende) U-vorm en zijn lichtblauw. Ik heb er nog niet op ('in' is hier in elk geval niet het juiste woord) gezeten, maar het zou me zeer verbazen als ze lekker zaten, en ik vind ze in elk geval niet mooi. Eerlijk gezegd erger ik me er elke keer als ik er langs loop aan, maar het zal wel wennen.

En nou dacht ik gisteren, nadat ik er op weg naar huis weer voorbij gekomen was, ineens: is het vervangen van die klassieke (en in mijn ogen onovertroffen) Gispen-stoelen door deze onduidelijke, fletse 'zitobjecten' eigenlijk niet een beetje symbolisch voor de bibliotheek? Maar toen riep ik mezelf natuurlijk onmiddellijk tot de orde.

Foto hier gevonden.

Wat ik las 39

2010-03-03T15:18:00.019+01:00

Het eerste boek dat ik van Willem van Toorn las was De lotgevallen van Sebastiaan Terts. Ik was toen een jaar of 23 en ik weet nog waar ik het las: in een tot (primitief) vakantiehuisje omgebouwde varkensstal in Brabant. Het kán aan die varkensstal liggen, want die was ook wel een beetje bijzonder, maar ik denk toch dat het aan het boek ligt dat ik me dat nog herinner. Het maakte veel indruk op me en ik denk dat het de eerste keer is geweest dat ik me realiseerde dat bij een boek niet alleen het verhaal belangrijk is, maar ook de stijl. De stijl van Van Toorn is sober, rustig, onnadrukkelijk, schijnbaar achteloos. Ik vond dat toen heel mooi en ben het altijd blijven waarderen. Lang heb ik gedacht dat het de enige stijl was waar ik echt van zou kunnen houden, maar dat bleek (gelukkig) niet waar. Veel later leerde ik b.v. Vestdijk kennen, die toch heel anders schrijft, maar die me onverwacht toch ook erg beviel. En nog later b.v. Céline, wiens stijl het volstrekte tegendeel van onnadrukkelijk is. En ook van hem was ik erg onder de indruk.

Ik heb voor mezelf wel eens de theorie ontwikkeld (en ik vermoed dat ik hem ook al wel eens op m'n blog heb opgeschreven, maar ik herhaal hem toch nog even) dat je een boek mooi kunt vinden vanwege de inhoud of vanwege de stijl, maar dat de boeken die de meeste indruk op je maken dat doen doordat stijl en inhoud met elkaar overeenstemmen en elkaar versterken, waardoor het geheel meer is dan de som der delen.

Het is natuurlijk maar een theorietje voor eigen gebruik, maar ik heb er af en toe wel plezier van. Het geldt wat mij betreft voor Vestdijk en Céline en ook op Van Toorn vind ik het van toepassing: het sobere en achteloze van zijn stijl vind je ook bij de ínhoud van zijn romans en verhalen. Ze zijn nooit groots en meeslepend, maar gaan altijd over het tamelijk gewone leven van tamelijk gewone mensen. Ze zijn nooit dramatisch, eerder berustend: zo is het leven nu eenmaal. En juist daarom zijn ze zo mooi. Niet mooi op de ruim opgezette manier van Vestdijk of de verpletterende manier van Céline, maar mooi op die sobere, rustige, achteloze manier van Willem van Toorn. Ik zou haast zeggen: op een bedaarde manier. Dat ik dat toch net níet wil zeggen komt omdat Van Toorn de schrijver is die het woord 'bedaard' het allermeest gebruikt van welke schrijver dan ook die ik ken (ik vermoed dat er ook heel veel schrijvers zijn die het woord nóóit gebruiken), iets wat me altijd een beetje irriteert. Maar een geschikt woord zou het wel zijn, om zijn werk mee te typeren.

Van Toorn heeft een essaybundel geschreven over het landschap en hoe dat verpest wordt door dijkverzwaring e.d.: Leesbaar landschap (te vinden in de dbnl). Ik meen me te herinneren dat hij zich in dat boek echt kwaad maakt. Daarom denk ik dat hij het zich kwaad maken en zich opwinden reserveert voor zaken waar misschien nog iets tegen te doen is, of die in de toekomst voorkomen zouden kunnen worden. Maar dingen die nu eenmaal zijn zoals ze zijn en gaan zoals ze gaan: jeugdherinneringen, ouder worden, liefde en het soms weer voorbijgaan daarvan, die beschrijft hij constaterend, accepterend, zonder omhaal van woorden. Dat maakte indruk op me toen ik het voor het eerst las en ik vind het nog steeds mooi.

De geur van gedroogde appels, een bundel verhalen die allemaal iets met reizen (o.a. naar poëzie- en literatuurfestivals) te maken hebben, vind ik zeker niet zijn beste boek. Het mooiste (en langste) verhaal eruit is (voor mij) Haarlem Station, maar dat kende ik al omdat het eerder als apart boekje is uitgegeven. De andere verhalen zijn vooral 'meer van hetzelfde': Van Toorn zoals ik hem al ken, met een hoofdpersoon die ik ook al aardig ken. Meestal heet die hoofdpersoon Leeman. In dit boek heeft de hoofdpersoon ook andere namen en soms is de auteur zelf de hoofdpersoon. Ik vond dat een beetje hinderlijk, omdat ik het gevoel had steeds over dezelfde man te lezen, die dan ineens anders heette (en een andere vrouw/vriendin had). De bundel is zo voor mijn gevoel een beetje een rommeltje geworden en is daarom en ook omdat ik niet alle verhalen boeiend vond, niet het boek dat ik iemand zou aanraden om met Van Toorn kennis te maken. Daarvoor kun je beter een van zijn oudere boeken nemen. Maar voor wie al van zijn werk houdt (ik kan me haast niet voorstellen dat zich onder de lezers van dit blog zo iemand verschuilt, want ik heb sinds ik zijn werk heb leren kennen nog maar twee mensen ontmoet die ook van Van Toorn hielden, waarvan de eerste degene was door wie ik hem ben gaan lezen, maar ze moeten wel bestaan natuurlijk want anders werden zijn boeken niet verkocht) is deze bundel toch wel het lezen waard.

Leuk!

2010-03-03T12:26:00.006+01:00

Hoe bedenk je het: deze Boekenweekpostzegel is een echt boekje! Ontwerp: Richard Hutten. Verhaal: Joost Zwagerman.
Lees meer op BoekenDingen.

Boek&bieb 26

2010-03-02T21:10:00.007+01:00

Onderstaand stukje over een bibliotheek en een bibliothecaris (en over een lezer) komt uit Sprakeloos van Tom Lanoye. (De omhoog schietende 'ze' zijn ballonvaart-ballonnen.)

Omhoog schieten ze, langs de pui van ons relatief jonge stadhuis, omhoog langs de façade van onze eeuwenoude cipierage - een gewezen gevangenis die in je jeugd nog heeft gediend als, oh symbool, bibliotheek, en waarvan ze binnenkort, oh teken des tijds, lofts willen maken, zoals ze tegenwoordig van alles lofts willen maken, zelfs van gewezen bibliotheken waarin jij ooit nog je ogen hebt mogen kapot lezen, zonder daar ooit een moment spijt van te krijgen, en waar op een bepaald ogenblik niet één boek meer overbleef dat je, volgens jouw leeftijdscategorie, mocht lezen, en waar vervolgens de bibliothecaris - zijn nagedachtenis weze in ere gehouden, zijn naam geprezen, zijn bloedlijn gezegend - jou de toestemming verleende om te beginnen aan de boeken van de volgende categorie, op voorwaarde dat je er met niemand over sprak, en zo geschiedde.

Het gebouw rechts op de foto is de voormalige cipierage/voormalige bibliotheek van Sint-Niklaas, de stad waar de ik-figuur van het boek opgroeide.

Foto: Flickr, gemaakt door: Alexander Freitas (Erf-goed.be)

Vier lezers

2010-03-01T22:30:00.002+01:00

Vanmorgen in de trein, tussen Leiden en Hoofddorp, las ik in Sprakeloos van Tom Lanoye. En wat ik las beviel me zó dat ik vanzelf begon te glimlachen. Ik dacht: als iemand me nu ziet ben ik misschien wel reclame voor lezen. Naast me, aan de andere kant van het gangpad, zat een man die ook las: Verzameld werk van Plato, deel 17. De man was jong en had een leren jekje aan met een capuchon met bontrand. (Dit even i.v.m. de beeldvorming.) In Nieuw-Vennep stapte een vrouw in (ook jong) die een boek in haar hand had, waar ze meteen (naast de man van Plato) in ging zitten lezen. De titel was Het Geluk Project. Ik dacht: het gaat steeds meer op leesreclame lijken.

Omdat ik moest (glim)lachen om het gedeelte uit Sprakeloos, kwam me een ander boek in gedachten waar ik ook onderweg om heb gelachen (wat inmiddels alweer twee jaar geleden is, het overkomt me maar zelden): Postkantoor van Bukowski. In Hoofddorp moest ik eruit. Tegen de deuren hing een lezende jongeman, die enigszins verdwaasd opkeek en een stap opzij deed, zodat de deur openkon, en daarna meteen verder las. Hij las Bukowski. (De titel kon ik niet zien, maar gezien de kaft moet het Notes of a Dirty Old Man geweest zijn).

Wat ik hiermee wil zeggen? Eigenlijk niks. Of misschien dat het soms net lijkt of er samenhang bestaat tussen de dingen. Of dat het best leuk kan zijn in de trein. Of dat er nog altijd mensen lezen. Of dat ik nog steeds niemand met een e-reader heb gezien in de trein. Of dat ik erg benieuwd ben naar de rest van Sprakeloos. Of dat ik wel zou willen weten of die man de voorgaande 16 delen van Plato ook gelezen heeft. En of die mevrouw het geluk zal vinden. En of die jongeman Postkantoor kende. Maar verder eigenlijk niks.

Blogbrief uit Rotterdam-West (2)

2010-02-28T16:16:00.006+01:00

Dag Henk,

Veel dank voor je brief. Boeiend om te lezen hoe je in de bibliotheek bent terechtgekomen en hoe het je daar verging. Grappig is dat wij onze bibliotheekcarrière enigzins op dezelfde manier begonnen zijn, met dit verschil dat er bij mij van een carrière verder geen sprake is geweest... Dit klinkt natuurlijk onbegrijpelijk, maar ik zal het uitleggen. Toen ik op de middelbare school zat was mijn moeder vrijwilligster in de bibliotheek van het dorp (een forenzenplaats op zo'n 20 km van Rotterdam) waar wij toen woonden. Ik denk dat ze er een avond per week werkte, misschien ook wel twee. Soms ging ik dan ook naar de bibliotheek en dan mocht ik wel eens wat opruimen of kaartjes op volgorde zetten, althans zo herinner ik het me. En ik meen me ook te herinneren dat ik daardoor op het idee gekomen ben dat ik wel in een bibliotheek zou willen werken.

Ik had dan ook het plan (nog tamelijk vaag, maar het was toch het meest concrete toekomstplan dat ik had) om na de middelbare school naar de Bibliotheekschool (of hoe die destijds heette) te gaan. Nu was het zo dat twee meisjes met wie ik in de klas had gezeten, maar die een jaar eerder eindexamen deden dan ik omdat ik een keer was blijven zitten, ook naar de Bibliotheekschool wilden. Zij gingen inderdaad, hielden er allebei al snel mee op en zeiden tegen me: Niet doen, het is heel vervelend! En dat geloofde ik en ik hield me aan hun advies. Pas veel later, toen ik mijn huidige baan al had en van collega's wel eens wat over hun bibliotheekopleiding hoorde, dacht ik: het was misschien toch best wat voor me geweest. Een van de collga's kon b.v. met veel weemoed vertellen over de lessen van Kees Fens, en hoe ze daar van genoten had. En een andere collega vertelde wel eens over wat ze allemaal over literatuur geleerd had. Dat klonk ook heel interessant en aanlokkelijk.

Maar goed, mijn bibliotheekcarrière ging dus niet van start. Wat wel begon was een zoektocht naar 'wat dan wel?' Een vraag die eigenlijk nooit beantwoord is, behalve door tijd & toeval (die, zoals je je nog uit Prediker zult herinneren, ons allen treffen). Ik deed een poging tot studeren, ik probeerde de verpleging, deed een nieuwe studie-poging (die eindigde met het kandidaatsexamen sociologie) en vervolgens trouwde ik (21 jaar oud). En toen moest er geld komen en ging ik werk zoeken. Dat vond ik niet erg, want de studie zei me toch niet veel meer.

Het probleem was natuurlijk dat ik eigenlijk nog steeds niks nuttigs geleerd had, dus werk vinden was niet zo simpel. We leefden van de studiebeurs van mijn man: 500 gulden in de maand, dat ging net, maar wat aanvulling was natuurlijk welkom. Na een half jaar (geloof ik) had het Arbeidsbureau iets voor me: op de boekhouding van een expeditie- en opslagbedrijf in de Rotterdamse haven. (Het kantoor zat toen nog in een woonwijk, later verhuisde dat ook naar het havengebied.) Computers speelden al wel een rol bij het boekhouden, maar bevonden zich nog in een speciaal gebouw: het Computercentrum. Mijn taak bestond uit het invullen van gegevens op zogeheten ponsconcepten (soort formulieren). Die concepten gingen dan naar de ponstypistes die ze overtikten op ponsbanden. Die ponsbanden gingen vervolgens naar het Computercentrum om daar 'ingelezen' te worden. En dan kwamen de uitgeprinte gegevens weer naar onze afdeling. (Dit voegt eigenlijk niks toe aan mijn verhaal, maar ik vind het toch leuk om het op te schrijven, omdat het zo pré-historisch aandoet.) Het werk beviel me wel, maar de neiging een boekhoudcursus te gaan volgen heb ik nooit gevoeld.

Ik werd moeder toen ik 28 was en kreeg in totaal drie kinderen. Ik ben altijd (part-time) blijven werken en had het daarnaast natuurlijk druk met het huishouden, de was, kinderen naar school en zwemles brengen, kleren kopen, enz. enz.

Ik werkte ruim 20 jaar bij het havenbedrijf, maakte de komst van de pc mee, kreeg ook ander, vergelijkbaar, werk te doen (opslagadministratie), had aardige collega's en had het best naar mijn zin en hoopte daar eigenlijk mijn pensioen te halen. Maar dat liep anders: het bedrijf ging, na een paar keer verkocht te zijn, failliet. En toen was ik dus werkloos (en ruim in de 40). Nog steeds had ik eigenlijk niks nuttigs geleerd (had ik nou tóch maar dat boekhouddiploma gehaald...), dus weer viel het niet mee om werk te vinden. Ik vulde mijn dagen o.a. met mezelf wat computervaardigheden bijbrengen en op de basisschool waar toen nog twee van mijn kinderen opzaten af en toe meehelpen, o.a. door elke week mee naar zwemles te gaan. Ik merkte dat ik in de supermarkt zomaar gesprekjes begon met vreemde mensen, iets wat ik voorheen van anderen altijd heel stom vond.

Ik solliciteerde als ik wat geschikts zag (dat moest natuurlijk ook vanwege de ww-uitkering) en ik schreef me in bij een paar uitzendbureau's. Dat laatste leverde na een jaar iets op: Randstad had een baan op de financiële administratie van ProBiblio, in Schiedam. Het werk dat ik daar zou moeten doen was precies wat ik altijd gedaan had: crediteurenadministratie. Men zat erg omhoog omdat mijn 'voorganger' zomaar ineens was weggebleven en ik kon meteen beginnen. Ik herinner me dat ik op het sollicitatiegesprek vroeg of ze me niet te oud vonden (domme vraag, dat geef ik toe, maar mijn ervaring was dat men dat meestal vond), maar mijn toekomstige cheffin antwoordde: Ik ben zelf ook niet meer zo piep. (Zij was ouder dan ik.) Dat beviel me wel. En het werk beviel me ook. Totdat... Maar daarover later, want deze brief is inmiddels wel lang genoeg. We moeten tenslotte ook een beetje met onze mee-lezers rekening houden ;-)

Op je vraag wat ik, als ik het over kon doen, voor werk zou kiezen zal ik ook een volgende keer ingaan. Ik vind het inderdaad eigenlijk een zinloze vraag, maar dat betekent bepaald niet dat ik me nooit bezighoud met dit soort bespiegelingen. Ik denk, 'met de kennis van nu', dat ik misschien wel het liefst jeugdbibliothecaris had willen worden! Later vertel ik waarom.

Je foto's zijn mooi. Ik kom je naam ook regelmatig op Flickr tegen als ik een illustratie bij m'n blogstukjes zoek. Zelf zal ik het moeten doen met foto's van anderen. Ik maak af en toe in de vakantie wel foto's, maar dan staat er vaak een knopje verkeerd ofzo. En mijn woonomgeving heb ik nog nooit gefotografeerd. Ik ga ter illustratie van deze brief maar 's op zoek naar een foto van de moskee die hier op 5 minuten loopafstand vandaan staat. Je kent hem waarschijnlijk wel, want hij is te zien vanuit de trein. Mijn dochter hoorde een keer in de trein een meisje tegen haar moeder zeggen: 'Kijk, de Efteling!'

Wat ik, naar aanleiding van je brief, wel zou willen weten: die sollicitaties naar bibliotheken buiten Zeeland, waren die omdat je gewoon iets anders wilde, of omdat je Zeeland uit wilde?

En in een reactie schreef je dat je vaker correpondenties hebt gevoerd. (Dat geldt voor mij ook.) Wil je daar eventueel wat over vertellen?

Dat was het dan voor vandaag. Wordt vervolgd!

Hartelijke groet, schrijverdezes

Foto: Flickr, gemaakt door Miek37.

Stukje (2x)

2010-02-27T19:11:00.018+01:00

ZB Digitaal is momenteel even uit de lucht. D.w.z.: ik hoop maar dat het voor 'even' is, want het duurt inmiddels eigenlijk al te lang. Naar wat de reden ervoor is moeten we raden, maar veel goeds kan het niet wezen vrees ik, want de man achter dit weblog heeft nog maar zelden een dag overgeslagen (behalve, hooguit, als hij met vakantie was).

Ik weet niet of hij het zelf op zijn blog geplaatst zou hebben, maar nu doe ik het in elk geval even, als een klein teken van solidariteit, meeleven of wat precies nodig of wenselijk is (zoals ik al zei kunnen we voorlopig slechts gissen naar oorzaak en aanleiding van de blogstilte). Zie hier een stukje dat komt van Rubicon: informatietechnologie vóór mensen, dóór mensen! , waar ongetwijfeld veel (zo niet alle) fans van ZB Digitaal zich in zullen kunnen vinden:

Zeeuwse Bibliotheek - www.zbdigitaal.nl
Bij het lezen van de naam "Zeeuwse Bibliotheek" zullen wellicht weinig mensen denken aan een innovatieve organisatie. Toch is dit het geval, dankzij een gepassioneerde medewerker is het weblog ZBDigitaal één van de meest populaire weblogs in Nederland. Lezers worden iedere dag geattendeerd op nieuwe ontwikkelingen op het gebied van internet, marketing, communicatie en cultuur. Het weblog won hierdoor in 2008 één van de felbegeerde Dutch Bloggies. Het weblog neemt het stoffige beeld van bibliotheken weg en plaatst de bibliotheek midden in de digitale wereld.

'Hear hear!' zou Kaatje Kater in Het Bureau zeggen...

Hier vind je het stukje bij Rubicon.

Schilderij: Charley Toorop (1891-1955), Aan de toog, 1933

Zaterdagmiddag, Bibliotheek 010, vervolg

2010-02-27T12:17:00.018+01:00

Een week geleden schreef ik een stukje over een ervaring in de Centrale van Bibliotheek Rotterdam. Ik kreeg daar ook enkele reacties op van mensen uit die bibliotheek, o.a. deze:

Hoi Schrijverdezes,

Ik voelde me aangesproken, niet beledigd. Ik was, ben blij met je tekst. Dat had ik er ook wel bij mogen zeggen. De bibliotheek verandert langzaam. De wereld om ons heen verandert veel sneller. Ik denk dat het steeds meer toestaan in de bibliotheek niet de oplossing is. De jongelui eruit gooien ook niet. Wat in de wijkbibliotheken al jaren speelde, speelt nu steeds meer in de grote bibliotheek ook. Ik ben een bibliotheekmens. Ik hou van boeken, ik hou van informatie zoeken en verstrekken, van doorgeven, van ordenen en puzzelen. Ik pas niet meer in de moderne bibliotheek. Ik droom van een ouderwets uitleencentrum. Een enorm boekenmagazijn waar nerds zoals ik de weg weten, de boel ordenen, opruimen, onderhouden. Ik vind het een hele droevige ontdekking. Tijd om een baantje achter de schermen te gaan zoeken, voordat ik iemand over de reling gooi.

Ik vind het, net als de schrijver/ster van dit stukje, een droevige ontdekking dat iemand die zichzelf een 'bibliotheekmens' noemt, die van boeken houdt, van het zoeken en verstrekken van informatie, van doorgeven en puzzelen, dat zo iemand moet concluderen dat er in de moderne bibliotheek geen plaats meer voor hem/haar is, althans niet in het publieksgedeelte van die bibliotheek.

Wat is er dan eigenlijk zo anders aan een 'moderne bibliotheek'? Het lijkt me dat het in de bibliotheek van nu net zo goed als in die van vroeger nog steeds zou moeten draaien om boeken en om informatie zoeken/doorgeven/verstrekken. Daar ben je als bibliothecaris toch voor? De schrijver (m/v) van het stukje weet ongetwijfeld dat er tegenwoordig in de bibliotheek meer te vinden en door te geven is dan alleen boeken. Dat lijkt me het probleem niet. Het probleem wordt gevormd door al die andere dingen waar je in de moderne bibliotheek mee te maken hebt: overlast, rommel, ongeduldige mensen, zich vervelende pubers. Als je je heil achter de schermen wilt gaan zoeken omdat al díe aspecten, die tegenwoordig ook tot de taken van een 'bibliotheekmens' lijken te horen, je teveel worden, dan is er iets (grondig) mis volgens mij.

Waar is de wc? Waar kan ik kopiëren? Waar kan ik wisselen? Waar kan ik op internet? Heeft u een pen voor me? Ik heb mij eens door een bibliotheekmens laten vertellen dat dát de meest gestelde vragen zijn.

En als je dan verder nog 's de hele tijd moet zeggen: Wilt u wat zachter praten; wil je je rommel in de prullenbak stoppen; hé jongens gaan jullie 's naar buiten; niet rennen; hier wordt niet met boeken gegooid; kan die muziek (op je hoofd) wat zachter, enz. enz. (en als dan de klanten er ook nog 's blogstukjes over gaan schrijven...), dan kan ik me goed voorstellen dat je soms de neiging krijgt iemand over de railing te kieperen en denkt: geef mij voortaan maar iets te doen in de back-office.

Ik schreef vorige week dat ik vond dat het personeel vaker een rondje zou moeten lopen. Ik dacht toen aan het 'gewone' bibliotheekpersoneel, de bibliothecarissen dus. Dat was een verkeerde gedachte. Het zou vast geen kwaad kunnen wat betreft de orde, maar het zou waarschijnlijk, zo heb ik inmiddels begrepen, wél kwaad kunnen voor de mensen die het moeten doen. Er is een grens aan de hoeveelheid die je kunt verdragen van de zaken die ik hierboven noemde. En hoe meer je rondloopt, hoe meer je ermee geconfronteerd wordt.

Ik denk daarom inmiddels dit (en ik besef heus wel dat dat geld kost en alleen dáárom al niet zo simpel is): de orde zou vooral bewaakt moeten worden door speciale aardige maar indrukwekkende ordebewakers, die goed met lastige types overweg kunnen, die vriendelijk zijn voor iedereen die vraagt naar de wc/het kopieerapparaat/de openingstijden, die misschien een zakje wisselgeld bij zich hebben en een paar pennen, die oude dametjes helpen om hun rollator in de lift te zetten, die met klierende jongens een praatje maken, die de taal van de straat kennen en toch beschaafd zijn. Kortom: echt goeie beveiligingsmensen. Dan kunnen de bibliothecarissen weer het soort informatie verstrekken waar mensen een bibliothecaris voor nodig hebben. En dat zo'n bibliothecaris dan gewoon af en toe ontspannen een rondje kan lopen omdat de orde al bewaakt wordt door anderen. Ja, dat zou mooi zijn. Dan zou je misschien wel nooit meer van een groot boekenmagazijn dromen... Of van een plaats achter de schermen.

Nog even iets over dat 'steeds meer toestaan in de bibliotheek'. Ik weet niet hoe de schrijver/ster van de reactie denkt over eten en praten in de bibliotheek. Ik zelf denk dat dat allebei 'moet kunnen'. Als je zoals in de Centrale van Bibliotheek Rotterdam overal leuke hoekjes maakt met een soort 'eethoeken' van vrolijk gekleurde tafels en stoelen en als bezoekers daar dan vervolgens alleen maar mogen zitten zwijgen en hooguit een slokje nemen uit een flesje water, dan vind ik die leuke hoeken eigenlijk nep. Zet dan maar liever strenge bruine stoelen neer en tafels met een bordje met 'niet praten, niet eten, niet bellen' erop. Dan weet iedereen waar hij aan toe is en gaan de scholieren wel ergens anders heen.

Zelf vind ik het leuk dat er vaak groepjes scholieren zitten te werken in de bibliotheek. Ik geloof ook dat de bibliotheek daar een mooie plaats voor is: voor het maken van huiswerk als je thuis teveel wordt afgeleid door de tv of je broertjes en zusjes of je Hyvesvriendjes, of voor het maken van een werkstuk als je met z'n vieren moet werken. En dan moet je ook kunnen praten en wat eten en drinken vind ik. 'Niet te hard praten en je rommel in de prullenbak' dát zou wel hier en daar op een bordje kunnen staan. (Al zou iedereen het natuurlijk eigenlijk uit zichzelf moeten begrijpen.) En het beleid moet duidelijk zijn. Ik heb een keer gezien dat een groepje scholieren op hun kop kreeg omdat ze een zak chips hadden. 'Je weet best dat dat niet mag,' zei de bibliotheekmevrouw. Maar mijn dochter gaat soms met een vriendin met een thermosfles en koekjes in de bibliotheek zitten leren en daar heeft nog nooit iemand wat van gezegd. (Mijn dochter ziet het, tussen haakjes, trouwens als een voordeel dat je in de Centrale Bibliotheek geen draadloos internet hebt. Want dan heb je tenminste geen afleiding. Dat is juist de reden dat ze erheen gaat.)

En als die meisjes met die chips nou ook nog 's net toevallig bruin zijn en ze zien dan dat andere meisjes die toevallig wit zijn wél mogen eten (of andersom), dan heb je de poppen natuurlijk nog extra aan het dansen en dat is dan toch een beetje je eigen schuld (als bibliotheek). Misschien is de regel wel dat eten niet mag en houdt de een er de hand aan en de ander niet (meer), maar dat is toch wel erg verwarrend. En die meneer die 'ssst' zei tegen die jongetjes bij de multi-touchtable die helemaal geen herrie maakten, die wekt ook verwarring in de hand. Want als je zo'n ding neerzet met spelletjes erin, dan moet je vervolgens niet verwachten dat kinderen die zonder geluid te maken gaan spelen.

Ik vond het leerzaam. Iedereen hartelijk dank voor zijn/haar reacties. En ik ga straks weer naar de bibliotheek. Nieuwe avonturen beleven.

Foto: Flickr, gemaakt door roryrory.